Álem • 22 Aqpan, 2021

Mıanmadaǵy narazylyq údeı tústi

212 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Eldegi iri qalalardyń biri – Mandalaıdaǵy narazylyqtardyń arty qantógispen aıaqtaldy. Eki mıanmalyq oqıǵa ornynda jan tapsyrdy. Eýropalyq odaq sııaqty halyqaralyq uıymdardyń alańdaýshylyǵy Mıanma qarýly kúshterine tosqaýyl bola alǵan joq.

Mıanmadaǵy narazylyq údeı tústi

Máseleniń mánisi – eldegi bıliktiń áskerge ótýinde. Prezı­dent Vın Mınge Parlament saı­laýyna aralasty, onyń nátı­jesin burmalaýǵa jol ber­di degen aıyp taǵylyp, temir torǵa to­ǵy­­tyldy. Al ásker aldaǵy 1 jyl­­da eldi basqara­tynyn habar­la­ǵan-dy. Endi Mıanma halqy kósh­ege shyqty. Olar ádil júıe, adal basshy kerek degen urandy alǵa tartady.

Senbi – shamamen eki apta bu­ryn bastalǵan narazylyq aksııa­syndaǵy qaraly kún retin­de saq­taldy. Ásker alań­ǵa shyqqan aza­mattarǵa kúsh kór­­setip, qarý qol­dandy. Bir­­qatar sheteldik basylym ý­­ly gaz qoldanýmen qatar, oq atyl­ǵanyn habarlady. Erikti qut­qarý tobynyń volonteri Hleng Mın O eki adamnyń qaza tapqanyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, olardyń bireýi – jas­óspirim. Bul aqparatty res­mı qurylymdar da rastap otyr. Agence France-Presse-ke Qut­­qarý qyzmetiniń ókili «18 jas­qa tolmaǵan azamattyń basyna oq tıip qaıtys boldy» dep má­lim­deme jasaǵan. Buǵan qosa, Para­hıta Darhı erikti qutqarý qyz­metiniń basshysy Ko Ang «Odan bólek 20-dan asa adam túrli jaraqat aldy. Beseýine rezeńke oq tıgen. Olardy jedel járdem alyp ketti», dep habarlady.

Eldegi jaǵdaıda azamattyq qo­ǵam ókilderi belsendilik tany­tý­da. Eriktiler qyzmeti men toptar bólinip, jaralanǵandarǵa al­­ǵash­q­y kómek kórsetýde. BAQ pen ha­­lyq­aralyq uıymdarǵa aq­pa­rat jet­kizýshi kópir de solar. Osy ora­ıda Eýropalyq odaq ta má­se­leni nazardan tys qal­­dyr­ma­dy. Olar elde «durys sheshim qa­byl­danýy kerek» degen oı aıt­ty. Alaı­da naqty usynys bildi­rilmedi.

«Ádildikti talap etip shyq­­­­qan azamattarǵa qysym kór­setip, qarý kezeýdi qol­damaı­myn. Mıan­ma bıligi men ás­keri azamat­tarǵa qysym kór­setý­di dereý toq­tat­syn», degen tapsyrma berdi EO-nyń Syrtqy saıasat bóli­mi­niń je­tekshisi Djozep Bor­rel. Eýroodaq­taǵy laýazymdy tul­ǵa­lar ony qoldaıtynyn bil­di­rip, áleýmettik jelilerde árip­­tesin jaqtaıtyn pikirler aıt­ty. Oǵan qosa, Eýropalyq odaq­qa múshe elderdiń Syrtqy ister mı­nıstrleri dúısenbide Mıan­­ma­daǵy jaǵdaıǵa qatysty oty­­rys ótkizip, sheshim joldaryn tal­qy­laıt­ynyn habarlady.

Soǵan qaraǵanda, Eýropa mem­l­eketteri Mıanma bıligine sank­sııa salýy múmkin. Bulaı deýge AQSh pen Ulybrıtanııa jarııa­laǵan sanksııalar da sep bolyp otyr. Ulybrıtanııa Syrtqy is­ter mınıstri Domı­nık Raab qara­paıym halyqqa qy­sym kórsetken bılikke qa­tys­ty odan arǵy qa­tynas áli de talqylanatynyn málimdedi.

Eldegi jaǵdaıdan japa shekken – halyq. Burynǵy memleket basshysy jaýapqa tartylsa da, jańa bılik jarylqamady. Tizgindi qolyna alǵaly 1 aı ótip úlger­meı, bul joly da dık­ta­týra­nyń le­bi esti. Ásker qoly­nan qaza tapqan azamat­tar­dyń ekinshisi – jas qyz. Keshe memlekettegi iri qalalardyń biri Iаngonda myńǵa jýyq adam boı kóterdi. Jalpy, el boıynsha 10 myń adam narazylyq aksııasyna jınalypty.

Belsendiler ózderin adam ólimi de toqtatpaıtynyn má­lim­dedi. Oqıǵa budan da órshı túsýi múmkin degen boljam bar. О́ıt­keni belsendilerdiń biri ár kúnniń nemen aıaqtalary belgi­siz degen oı aıtady. Reuters agent­­tigi­ne suhbat bergen bel­s­endi Hın Maý Maý O «Bú­gin sońǵy kúnim shyǵar, ne bol­sa da sońyna deıin kúre­sýim ke­rek degen ustanymmen júre­miz. Elde ınternetti buǵat­tap, ha­lyq­qa aıaýsyz qysym jasa­ǵan bı­liktiń qajeti joǵyn jet­kizý – mi­ndetimiz. Ol úshin ólý kerek bolsa da daıynbyz. Biz demokratııany qalaımyz!» deıdi.