Áláýláıshına
Qyrqynshy jyldardyń sońynda aqyn Syrbaı Máýlenov Qostanaı oblystyq gazetinde redaktordyń orynbasary bolyp biraz ýaqyt qyzmet atqarady. Bastyǵy demalysqa nemese bir jaqqa issaparǵa ketken kezde Syrbaı yńǵaıyn taýyp, gazettiń bir betine tutastaı «Ádebıet betin» salyp jiberedi eken.
Osy jaıt tórt-bes ret qaıtalanǵan soń, muny baıqap júrgen oblystyń birinshi bastyǵy Saǵalbaı Janbaev Syrbaıdy ózine shaqyryp alyp: «Sen nege áláýláıshınańa basasyń? Gazetteriń partııanyń organy, saıası gazet... Al sen bolsań áláýláıshınamen aınalysasyń!» dep eskertý jasapty.
Syrbaı osylaısha aýyzsha sógis estip, úndemeı shyǵyp ketedi.
Arada jyljyp jyldar ótedi.
Janbaev biraz jerde basshylyq qyzmette bolyp, sońynan Ortalyq Komıtettegi partııalyq komıssııaǵa jumysqa aýysady. Sol qyzmette júrgen kezde birde Qyrymǵa baryp dem alypty. Demalyp júrip bir top óleń jazypty. Almatyǵa qaıtyp oralǵan soń Qyrymda jazǵan álgi óleńderin qushaqtap «Juldyz» jýrnalynyń redaksııasyna ákeledi ǵoı.
Ol kezde «Juldyzdyń» bas redaktory Syrbaı Máýlenov eken. Syraǵań ólenderdi oqyp kórse, kórkemdik dárejesi tómendeý, nasharlaý dúnıeler eken:
– Aqsaqal, biz mundaı áláýláıshınany basa almaımyz. Biz qoǵamdyq-saıası jýrnalmyz, – deıdi Syrbaı.
Sonda Janbaev myrs etip kúlip jiberipti de, basyn bir shaıqap, bólmeden únsiz shyǵa jónelipti.
Akrobat
Áıgili Shashýbaı aqyn – Shashýbaı Qoshqarbaev ánshi, jyrshy, sal seri, kompozıtor, aıtys aqyny ǵana emes, myń buraltyp bı bıleı alatyn, júz qubyltyp sıqyr oıyn da kórsete alatyn, ásemdep akrobatıka da jasaı alatyn san qyrly óner ıesi bolǵan kisi eken. Uly Otan soǵysynan keıingi jyldar bolsa kerek, sol Shashekeń birde syrnaıyn arqalap, jaıaýlatyp jolǵa shyǵady. Úlken jolda anda-sanda ótken mashınalardyń bir-ekeýine qol kóterse – almaı, zý etip qasynan óte shyǵady. Shashekeń aqyry qýlyqqa kóshedi: qara joldyń qaq ortasyna tóbesinen shanshylyp, aıaǵyn joǵary kóterip tura qalypty.
– Oıbaı, aqsaqal, sizge ne boldy? – deıdi mashınasyn amalsyz toqtatyp, jerge túsken júrgizýshi.
Sonda Shashekeń alaqanyndaǵy shańdy qaǵyp:
— Qol kótergenderge sender toqtamaıdy ekensińder. Sosyn, tegi shopyrdyń jóni osy shyǵar dep, aıaǵymdy kóterip edim, – dep jaýap beripti.
Ataq úshin aqsha tóleý
1958 jyldyń kókteminde Ǵabıt Músirepov KSRO Joǵarǵy Keńesine depýtattyqqa kandıdat bolyp tirkeledi de, qasyna aqyn Muzafar Álimbaevty ertip, shaǵyn ushaqpen Máskeýge ushady. Biraq ushaq apatqa ushyraıdy da, abyroı bolǵanda Qyzylqumnyń shaǵylyna qulap, jolaýshylar aman qalady. Aman qalǵan jolaýshylar torǵaıdaı tozyp, qumdy keship áldebir aýylǵa jetedi. Boı jazyp, dem alǵan soń Ǵabeń men Muzaǵań aýyldyń dúkenine kiredi. «Samoletten qulaǵan kezde birdeńege ilinip ketken be, ish kıimim jyrtylyp qapty», — dep Ǵabeń aǵarańdaǵan birdeńeni qulashtap ólshep jatqan kezde, Muzaǵań onyń baǵasyn bilip alyp, satýshyǵa aqshasyn tóleıdi. Muny baıqap qalǵan Ǵabeń:
– Áı, kedeı (ol kisi Muzafardy ylǵı da osylaı ataıdy eken), sen ne istep jatyrsyń? Nemene, baıyp kettiń be? – depti.
Sonda Muzaǵań:
– Áli baıı qoıǵam joq, Ǵabe. Biraq «qazaqtyń Ǵabıtine dambal satyp alyp bergem» degen ataqtyń ózi nege turady?! Sol ataq úshin aqsha tólep jatyrmyn,– degen eken.
Álibek ASQAR
Nur-Sultan
Qaljaly qaıyrshy
Belgili teatrdyń bir kezderdegi beldi ártisteri naryq zamanynyń, ásirese óner adamyn óleýse etip talapaıyn shyǵarǵanda, kásipterin ózgertip, bettiń aryn belge býyp – ónerlerin «qaıyr suraýǵa» baǵyttaǵandaryna esh ókinbeıdi.
Qazirgi «mineıin» dep turǵan «Astana-Almaty» baǵytyndaǵy tek dóıler ǵana minetin «Tulpar» júrdek poıyzyna deıin qaı-qaıda qaıyr surap kórmedi deısiń... Ártistiktiń arqasynda – «júdep-jadap» jyrtyq-jamaý da kıe alady, kóz jasqa erik berip eńireý de qoldan keledi, oıhoı, bular nebirdi aıtyp tilin bezengende – et pen súıekten jaralǵan pende ataýlynyń qaıyrylmaıtyny kemde-kem...
Bul ekeýi júrdek poıyzdyń bas jaǵyndaǵy bas vagon tusynda bul poıyzdyń bas jibin ustaǵan basekeńe «minetinderin aıtyp» esep-aıyrysyp bitip, kólik qozǵalǵansha dep ekeýara kúbirlesip tur.
– Barǵan kýrortym ıt arqasy qııanda bolsa da, samolet tike ushady eken, alty saǵatta jeldeı esip jetkize qoıdy. Bes juldyzdy qonaqúıi ǵajap! Ertegidegideı eles kezip, on kún tez-aq bitip, bala-shaǵa bola turaıyqshy degen soń taǵy bir bes kúnge uzartyp kerilip-sozylyp jattyq.
– Men onda erterek bolǵanym durys bolypty. Ortanshy ul úılenip, áýre-sarsańymen bizdiń de on kún óte shyǵypty... Qarǵa tamyrly emespiz be, bes júz adam birden syıarlyq meıramhana bolmaı, eki kúnge bólip shaqyryp áýpirimmen ótkerdim-aý áıteýir.
Basqasyn bilmeımin, jylqynyń quny tórt júz myńnyń ústinde eken, molynan jetsin dep tórteýin bir-aq tyrapaı asyrdym.
Bir bitirgenim, toı ústinde kelin-balanyń ońasha úıiniń kiltin tabystadym.
– Jańaǵy osynda ákelgen kóligiń «Mersedes» emes pe, men de sonyń myqtysyn mindim. Onymdy Qaraǵandydaǵy vokzalǵa jiberdim, qazir mundaǵy jumys bitip, onda túse sala soǵan minip Almatyǵa tartamyz. Ol myna júrdek poıyzyńdy shań qaptyrady. Erterek jetip, Alataý bókterinde bógip demalyp, erteńgi «Tulpar» poıyzyna qaıta shyǵamyz.
– Poıyzdyń qozǵalatyn surqy bar, bul joly men qara kózildirigimdi kıdim, tilimdi tistedim, aıanyshty keıpime tústim, óziń sóıle, zarla, jyrla... al kirdik.
– Jortqanda joldaryń bolsyn, jolaýshy! Kim-kimde de arman-tilek bolady, sol Allanyń kulaǵyna shalynyp, degenderiń bolsyn, abzal azamattar! Biz bir beıshara pendelerińizbiz. Ajal aıtyp kelmeıdi, órt – tilsiz jaý, bir-aq kúnde ordamyzdy oırandap, shańyraǵymyzdy opyryp ortasyna túsirdi... Tórinen kóri jaqyn áke-sheshe bozdap ol otyr. Besikten beli shyqpaǵan bala-shaǵa ańyrap aıdalada qaldy. On eki múshesi saý myna inim kórer kózden, sóıler tilden qalyp qalt-qult qur súlderin súıretip qaldy... Demep-jebeı kórińder, elimizdiń mańdaı aldy marqasqalary!..
Berik SADYR
Nur-Sultan
Paı, paı, para!
Halyq: «Aıtshy, aqynym! Perzenthanada da para, balabaqshada da para, oqý, bilim, ǵylymda da para, jumys tabý da para, baspana alý da para, kásipkerlikte de para, densaýlyq saqtaý da para, joǵary zeınetaqy da para, úı salýǵa jeriń de para, parasyz ne bar? Paradan qashan qutylamyz? Aıtshy?!»
Aqyn:
Týǵanda kindigińdi keser para,
Paramen «kózin ashar» óser bala!
Parasyz tańyń atyp,
kúniń batpas,
Paradan qutylasyń ólseń ǵana!
Parany alý da óner,
berý de óner,
Paramen bitpes isiń jónge keler.
Parasyz bir qoǵamdy atap bershi,
Minekı, murnym daıyn
kesip berer!
Taq bergen talaılarǵa
jeke-dara,
Baq bergen jylpostarǵa
bermeı sana!
Bastyqty basqa qylar,
qasqa qylar
Jazylmas indet bolǵan,
paı, paı, para!
Àéìuõàíáåò ÁÅÉÑÅÌÁÅÊÎÂ
Øûǵûñ Qàçàqñòàí îáëûñû
Sen ќalaı kїn kґresiѕ?
Ќoıan kїn kґredi, syldyr etse ќashyp jїrip,
Maќtanshaќ kїn kґredi, arnasynan asyp jїrip.
Jalєyz kїn kґredi, jaltaќtap jasyp jїrip,
Sўranshaќ kїn kґredi, eki betin basyp jїrip.
Saýdager kїn kґredi, їsteme baєa ќosyp jїrip,
Ўry kїn kґredi, ıesinen shoshyp jїrip.
Ќotyrash kїn kґredi, ќyshynєanda ќasyp jїrip,
Baılar kїn kґredi, ýystap dollar shashyp jїrip.
Ўıatsyz kїn kґredi, abyroıyn ashyp jїrip,
Bı, tґre kїn kґredi, jalpaєynan basyp jїrip.
Qazyhan ÁShE
Almaty
Meıramhanadaǵy máımóńke
– Daıashy, maǵan eń jas balapannyń etin berińizshi.
– Odan da jumyrtqa jeı salmaısyz ba?
* * *
Kishigirim meıramhanada adamdar sonshalyqty kóp emes. Bir kóńil kóterýshi daıashyǵa:
– Keshe siz maǵan búgingideı aqshaǵa eki ese kóp tamaq berip edińiz. Búgin ne boldy? – dep suraıdy
Daıashy:
– Keshe qaıda otyryp edińiz?
– Onda turǵan ne bar? Terezeniń aldynda otyrdym.
– Bar másele sonda, – depti daıashy, – terezeniń aldynda otyrǵanǵa biz kóp tamaq beremiz. Sebebi bul syrttaǵy adamdarǵa jarnama.
* * *
Meıramhanada daıashylar birneshe ústeldi qosyp áýre bolyp jatqanda, bir kelýshi:
– Ne, banket bolaıyn dep jatyr ma? – dep surap qalady.
– Joq-a, bir anturǵan keriktiń moınyna tapsyrys berip edi.
* * *
– Bir pende aıaqasty qınalyp jatyr! Aralaryńyzda dáriger bar ma?!.
– Dáriger! Mardymsyz aılyq alatyn dáriger meıramhanaǵa qaıdan kelsin!..
