Senatorlar «2005 jylǵy 25 qarashadaǵy Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń avtokólik quraldaryn jymqyrýǵa qarsy kúrestegi jáne olardy qaıtarýdy qamtamasyz etýdegi yntymaqtastyǵy týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qabyldady.
Bul kelisim TMD elderiniń aýmaǵynda tirkeýden shyǵarylǵan jáne apatqa ushyraǵan avtokólikter týraly málimetter jarııalanatyn derekterdiń aqparattyq bazasynyń jumysyn qoldaýdy kózdeıdi. Málimettermen jedel almasý tájirıbesi Dostastyqqa múshe memleketterdiń avtokólik urlyǵymen kúres jáne olardy qaıtarý jumystarynda birlesip, belsendi áreket etýlerine múmkindik beredi.
Aıta keterligi, hattamaǵa 6 eldiń ishki ister mınıstrleri qol qoıǵan. Olardyń arasynda Reseı, Tájikstan, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Moldova bar. Hattamanyń negizgi maqsaty – urlanǵan avtokólik ıeleriniń quqyqtaryn qorǵaý.
«Búginde TMD kelisimine sáıkes, eldermen shekaramyz ashyq. Osyny paıdalanyp, keıbir adamdar zań buzýshylyq jasaıdy. Mysaly, 2005 jyldan bastap osy kezge deıin urlanǵan 223 kóliktiń tek 30 paıyzy elge qaıtarylǵan. О́ıtkeni, suraý salý normalarynyń kemshilikteri bar. Solardy joıý úshin qujatqa jańa normalar engizildi. Endi ereje boıynsha suraý salýdy oryndaýǵa bir aı ýaqyt beriledi. Sondaı-aq suraý salý boıynsha aqparat usynýdan bas tartý úshin naqty negiz qajet.
Sonymen qatar hattamada jol-kólik, órt jáne tabıǵı apattan zardap shekken avtokólikter týraly málimet berý, keden organdarymen aqparat almasý, 1 jyl ishinde suraýy joq avtokólik qaı jerden tabylsa, sol memlekettiń menshiginde qaldyrý máseleleri qarastyrylǵan.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa kiretin memleketter arasynda ortaq kedendik shekara bar. Sondyqtan osy kólikterdi baqylap, aqparat almasý úshin bul hattama qajet», dedi zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev.
Zań jobasyn talqylaý barysynda senator Lázzat Súleımen hattamany qabyldaýdyń mańyzyna toqtaldy. «Ishki ister mınıstrliginiń aqparatyna sáıkes sońǵy 15 jylda elimizde 40 303 avtokólik urlanǵan, onyń ishinde 26 079-y tabylyp, ıelerine qaıtarylǵan, 14 224-i tabylmaǵan. Urlanǵan avtokólikterdiń 223-i TMD elderinde tabylyp, onyń 66-y elimizge qaıtarylǵan. Sondaı-aq bizdiń elimizde 233 avtokólik tabylyp, 84-i TMD elderine qaıtaryldy.
Sonymen qatar 2020 jyly urlanǵan 2121 kóliktiń 547-si urlyq jáne aıdap ketý faktileri boıynsha qylmystyq esepke qoıyldy. 412-si ıelerine qaıtaryldy, al qalǵan 1162-si qarjy pıramıdalary jáne alaıaqtyq boıynsha tergelip jatqan qylmystyq ister sheńberinde esepke qoıyldy», dedi depýtat.
Otyrys barysynda «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń taýar belgileri, qyzmet kórsetý belgileri jáne taýarlar shyǵarylǵan jerlerdiń ataýlary týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy da qaraldy. Atalǵan qujatta taýar belgilerine patent alý, qyzmet kórsetý belgileri jáne taýar shyǵarylǵan jerlerdiń ataýlaryna qatysty normalar qarastyrylǵan.
Osy zań jobasy qabyldansa, qazaqstandyqtarǵa EAEO elderi aýmaǵynda jumys isteý úshin patent alý rásimi jeńildeıdi. Ol úshin azamattar EAEO-ǵa múshe memleketterdiń biriniń patent beretin vedomstvosyna júginse, jetkilikti bolady. Osylaısha Ekonomıkalyq odaq aýmaǵynda óz taýar belgisin qorǵaýǵa múmkindik alady.
«Kórsetilgen obektilerdi tirkeýdiń óńirlik júıesin engizý Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartta kózdelgen. Bul júıeniń artyqshylyǵy bir qorǵaý qujatyn bes memlekettiń aýmaǵynda bir ýaqytta alý múmkindigi bolyp otyr. О́nerkásiptik menshik nysandaryna qatysty tıisti qorǵaýdy alý úshin eń mańyzdy faktorlardyń biri – berilgen ótinimniń basymdyq kúni. Bul júıe bir ótinim berý arqyly bes memlekette bir basymdyq kúnin belgileýge múmkindik beredi. Shartty ratıfıkasııalaý ulttyq taýar belgileri ıeleriniń quqyqtaryn shektemeıdi, sonymen birge eýrazııalyq naryqqa baǵdarlanǵan otandyq taýar óndirýshilerdiń quqyqtaryn qorǵaý deńgeıin arttyrýǵa jaǵdaı jasaıdy», dedi Ádilet mınıstri Marat Beketaev.
Sondaı-aq senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasy men Bolgarııa Respýblıkasy arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qabyldady. Bul qujat arqyly sottalǵan adamdardy ári qaraı jazasyn óz elinde óteýine múmkindik týady.
Zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Marat Ahmetjanov: «Sottalǵan adamdy berý úshin eń aldymen sottalǵan adam eki eldiń biriniń azamaty bolýy tıis. Sondaı-aq sottalǵan, suraý alynǵan kezde úkim zańdy kúshine engen jáne keminde 6 aı óteıtin ýaqyty qalýy kerek. Budan bólek, sottalǵan adamnyń jazbasha kelisimi men eki el de berýge kelisýi qajet. Osy aıtylǵan talaptar saqtalmasa, adam berilmeıdi. Qazir bizde de, Bolgarııada da kelisýshi taraptardyń sottalǵan azamattary joq», dedi.
Senatorlar «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń temeki ónimderine aksızder salasyndaǵy salyq saıasatyn júrgizý qaǵıdattary týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn da qarady. Qujat 2024 jyldan bastap temeki ónimderine aksızderdiń ındıkatıvtik mólsherlemesin qoldanýdy qarastyrady. Mundaı norma EAEO-ǵa múshe memleketterdiń aýmaǵynda temeki ónimderiniń aksızderine salyq salýda biryńǵaı tájirıbeni qoldanýdy qamtamasyz etedi.
«Kelisimde 2024 jyldan bastap ındıkatıvtik mólsherleme men odan aýytqý dıapazondaryn qoldaný, EEK Keńesine aksızderdiń ındıkatıvtik mólsherlemelerin bekitý jáne negizdelgen ekonomıkalyq oryndylyǵy bolǵan kezde olardy ózgertý boıynsha ókilettikter berý kózdeledi. Aksızder mólsherlemelerin jaqyndastyrý 2024 jyldan bastap júzege asyrylady. Árbir bes jyl saıyn biryńǵaı ındıkatıvtik mólsherleme jáne odan aýytqý dıapazony belgilenedi», dedi baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev.
Odan bólek, senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine advokattyq qyzmet jáne zań kómegi máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy boıynsha kelisim komıssııasynyń quramyn bekitti. Bul qujat boıynsha Májilistiń pikirin qaraý jáne kelisý úshin Parlamenttiń kelisim komıssııasynyń quramyna Senattan Sáýle Aıtpaeva, Andreı Lýkın jáne Sultanbek Mákejanov usynyldy.
Otyrysta senatorlar depýtattyq saýaldaryn da joldady. Nurjan Nursıpatov qos azamattyq máselesin kóterip, bul baǵyttaǵy sharalardy júıeleý kerektigin aıtty. Sergeı Ershov aksızderdiń ósý esebinen kóbeıgen salyq túsimderin halyqtyń áleýmettik áljýaz toptaryna jumsaýdyń mańyzy zor ekenin jetkizdi. Bekbolat Orynbekov Taraz qalasynda sý tazalaý qurylǵylarynyń qurylysyn júrgizý qajettigin sóz etse, senator Murat Baqtııaruly Aral teńizine qatysty máselege nazar aýdardy.
