Vaksınalaý ımmýnıtetti qalyptastyrady

El Prezıdenti qazirgi qalyptasqan kúrdeli jaǵdaı búkil qoǵamdy alań­datyp otyrǵanyn, atqarýshy organdar­dyń jumy­syna azamattardyń kóńili tolmaıty­nyn ár sózin nyǵarlaı jetkizdi. Tipti ahýal ońalmasa kadrlyq sheshimder qabyl­daıtynyn da jasyrǵan joq. «Aýyr jol atandy synaıdy, aýyr is adamdy synaıdy» degen – osy. Árıne, aýyrtpalyq kúlli álem jurtshylyǵyna túsip otyr. Dese de, dúnıeniń dertti dıdaryn kúni buryn kórip, qam jasaǵan qaısybir elder lokdaýnnan shyǵyp, pandemııanyń zardabyn jeńildetýge qol jetkizgeni ras. Memleket basshysy mysalǵa alǵan Izraıl men Birikken Arab Ámirlikteri, Qytaı Halyq Respýblıkasy, Japonııa, Ońtústik Koreıa, Sıngapýr elderinde pandemııa aldymen sharpıtyn týrızm, saýda-sattyq, qyzmet kórsetý sııaqty salalardyń qaıta jandanýy Qazaqstanǵa da koronavırýspen kúrestiń dańǵyl jolyn kórsetip bergendeı. Bul – halyq­ty vaksınalaý.

Qazaqstanda qısyq istiń qıyǵy qashyp turatynyn kórsetken byltyrǵy dári-dármek tapshylyǵy bıyl vaksınalaý naýqanynda qaıta kórinis tappasa eken deısiz. О́ıtkeni ótken apta­daǵy keńeste Prezıdent sońǵy eki aıda halyq­tyń 0,1 paıyzyna jetpeıtin bóli­gine ǵana ekpe egilgenin aıtty. Al qaterli vırýsqa qarsy ujymdyq ımmýnıtet qalyptastyrý úshin kem degende halyqtyń 60 paıyzynda ekpe bolýy tıis. Bul óte mańyzdy naýqannyń mem­lekette kesheýildep jatqanyn ǵana emes, aldaǵy ýaqytta vaksınamen qamta­masyz etý úshin shet memlekettermen ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz sharttarǵa qol qoıýǵa týra keletinin kórsetedi. Osy máse­leler­di nazarǵa salǵan Memleket basshy­synyń qadaý-qadaý tapsyrmalary Úkimet pen atqarýshy bıliktiń qalǵyp ketken sanasyn túrtip oıatqandaı boldy.

– Men barlyq azamattary­myz­dy vaksına saldyrýǵa shaqy­ramyn. Bul ózińizdi, ata-ana­la­ry­ńyz ben jaqyn­da­ryń­yz­dy qorǵaý úshin qajet. Ári-beriden soń, bul – bizdiń azamattyq paryzymyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev halyqtyń saýlyǵyna alań kó­ńilmen.

Osy paıymǵa qazyq baılaǵan qazaqstandyqtardyń vaksınaǵa egilýi sońǵy kúnderde qarqyn ala bas­taǵany qýantady. Máse­len, eldegi eń iri megapolıs sa­­na­­latyn Almaty qala­sy ko­ro­­­navırýsqa qarsy jap­paı vak­sı­nalaýǵa daıyn eke­nin má­lim­de­di. Atalǵan qalaǵa tórt transhpen 50 myń vaksına alynǵan. Eki kúnde shaharda 17 myń­nan astam turǵynǵa vaksına salyndy. Jalpy, almatylyq medısına mekemeleri táýligine 11 myń adamǵa deıin ekpe jasaýǵa qabiletti kórinedi. Al eldegi eń úlken óńirler sanatyna jatatyn Aqtóbe oblysynda jappaı vaksınalaý 10 sáýirden soń bas­­talýy múmkin. Qazir atalǵan óńir iri kólemdegi vaksınanyń jet­­kizilýin kútip otyr. Ázirge ob­lysqa 6300 dana vaksına ǵana ákelingen. Qalǵan óńirler de sońǵy kúnderi vaksınalaý qar­qy­nyn jedeldetýdi qolǵa ala bas­ta­ǵanyn baıqaýǵa bolady.

Osy oraıda áleýmettik jeli qoldanýshylarynyń da vaksına alý arqyly óziniń de, ózgeniń de ómirin saqtap qalýǵa bolatyny týraly jazbalary jıi jarııalana bastaǵany qoǵamdyq bel­sen­dilikke qozǵaý salatynyn aıta ketken lázim. Aıtalyq, pav­lo­dar­lyq ınfeksıonıst-dári­ger Zarına Eskendirova «Men ne sebepti vaksına saldyrdym?» degen jazbasynda bylaı deıdi: «Birinshiden, juqpaly aýrýmen aýyratyn naýqastarmen baı­la­nysta bolamyn. Bul – meniń jumysym, sondyqtan qorǵanysh kıimi aýrý juq­tyr­maıdy degen kepildik joq. Ekinshiden, maýsym aıynda ózim de aýyrdym, endi ekinshi ret aýyrǵym kelmeıdi. Aýyrǵannan keıin turaqty ımmýnıtet qalyptaspaýy múmkin, al vaksınadan keıin turaqty ım­mýnıtet qalyptasady. Úshin­shi­den, ata-ana, týǵan-týys­tar­ǵa aýrý juqtyratyn vırýs ta­sy­­maldaý­shysy bolǵym kel­meıdi. Olarmen de qarym-qaty­nas­ta bolǵandyqtan, qaýipsizdigin oılaýym kerek. Tórtinshiden, Spýtnık V vaksınasyna senemin. Onyń klınıkalyq synaqtan qalaı ótkeni týraly tanymal The Lancet jýrnalyna jarııalanǵan. Ony álemdegi 45 memleket qoldanyp jatyr, bul – tanymaldyq ja­ǵy­nan AstraZeneca-dan keıingi vak­sına».

Al Eýropalyq quqyq jáne adam quqyqtary ınstıtýtynyń dırektory Marat Báshimov: «Jeksenbi kúni bolǵanyna qa­ra­mas­tan, turǵyndarǵa jappaı vaksına egý bastaldy. Qorqynysh sezimine qaramastan men de vaksına ektirdim. Vaksına jasatyp jatqan jastar, kezekte turǵandar kóp. Dárigerler men medbıkeler, psıhologter kim qorqyp turǵanyn baıqap qoıady. Tamaǵymyzdy muqııat qarap, dene qyzýy, qan qysymyn ólshep, densaýlyqqa qatysty basqa da suraqtar qoıdy. Allergııamyz bar-joǵyn su­ra­dy. Ekpe salǵannan keıin 30 mınýt otyrasyń jáne qandaı kúıde otyrǵanyńdy qaǵazǵa túsi­rip beresiń. №9 emhana basshy­ly­ǵynyń ekpe egý boıynsha tájirıbesi bar. Olar jaǵdaıdy baqylaýda ustap otyr», dep jazsa, muǵalim Almas Kúnǵojın de ózi­ne COVID-19-ǵa qarsy ekpe­ salǵyzǵanyn jetkizdi. Ol ózi­niń Facebook paraqshasyna: «Bul vaksınany saldyrýǵa kóp­te­­gen kúmándanýshylarmen birge qar­­sylardyń bar ekenin bile­min. Alaıda ınfeksııany juq­tyrýdyń janama áserleri men saldaryn salystyra kele, ǵy­ly­mı qaýymdastyq, Batys jáne Shyǵys elderiniń koronavı­rýs­pen kúrestegi tájirıbesine senim bildirdim. Qazirgi jaǵdaıda bizge bul indetti jeńýge tek jappaı vaksınalaý ǵana múmkindik be­re alady dep oılaımyn», dep jazdy.

Eń bastysy, vaksınalaý memlekettiń qoldaýymen tegin jáne erikti túrde júrgiziledi. Sońǵy kúnderi de koronavırýs belgileri bar pnevmonııadan adam ólimi tirkelip jatqanyn eskersek, endigi deni saý azamattarǵa vaksınalaýdan basyn alyp qashýdyń jóni joq.