Qoǵam • 14 Sáýir, 2021

Aýyldarǵa keń jolaqty ınternet tartylady

73 ret kórsetildi

– «Qoı kezek-2021» degen tobymyz bar «ýatsapta». Úıdi-úıdi aralap bóten qoı izdemeımiz, topqa jaza salamyz. Internet degen qolymyzdy uzartyp, kózimizdi ashty, – deıdi Izǵutty Aıtyqov aýylynyń turǵyny Janımhan О́mirbek.  Ulan aýdanyna qarasty bul aýyl О́skemen­nen qyryq-aq shaqyrym jerde jat­qanymen, osy ýaqytqa deıin ınter­netti qoıyp, uıaly baılanysy bolmaǵan.

Shyntýaıtyna kelgende, álemdi jaılaǵan indet elimizge enip, oqýshylar onlaınǵa kósh­pese, biraz aýyl ınternetsiz áli otyrar ma edi, kim bilsin?! Byltyr ǵoı, aýdan-qalanyń bas-aıaǵyna blok-beketter qoıylyp, stýdentter men oqý­shylar qashyqtan oqýǵa kóshkende, ǵalamtorsyz turǵyndar táýir-aq qınaldy. Aýyl-aýyldarda telefondaryn qushaqtaǵan eldiń taýdan tasqa sekirip ketken kezderi de jasyryn emes. Solardyń biri Izǵutty Aıtyqov pen Besterek aýylynyń turǵyndary edi. Másele kóterile sala aýdan ákimdigi men «Qazaqtelekom» AQ birlesip, jospardan tys qatar jatqan qos aýylǵa ınternet jelisin tartyp berýdi qolǵa alǵan. Qatar jatqan deımiz, Besterek taýdyń bergi beti, Izǵutty arǵy jaǵy. Taý-tasty jer bolǵandyqtan, mamandarǵa mobıldi ınternet stansasyn ornatý ońaı emes edi. Deıturǵanmen, halyqtyń pikirin eskergen basshylyq dereý ınternet jelisin tartýdy bastap ketken.   

– Byltyr jaǵdaı kúrdeli boldy. Bárimiz qashyqtan jumys isteýge kóshtik. Al ın­ternetsiz eldi mekender qatty qınaldy. So­nyń ishinde qalanyń irgesindegi Besterek pen Izǵutty Aıtyqov aýylynyń turǵyndary bar, – dedi Ulan aýdandyq ishki saıasat bóliminiń basshysy Nurhat Sadyqov.

«Qazaqtelekom» AQ mamandary aldymen ınternet jelisi jaqsy taraıtyndaı bıik núk­teni anyqtaǵan. Al aýdan ákimdigi 550 metr bıiktikten belgilengen núktege elektr energııasyn tartýdy óz moıyndaryna alǵan. Sóıtip bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarysyp, aıǵa jýyq ýaqytta eki aýylǵa ınternet tartyldy. Besterektegi 22 úıdiń stýdentteri úshin radıokópir qoıyldy. Mobıldi baılanyspen qatar, 3G jyldamdyqty ınternettiń tartylǵanyna eńbektegen baladan eńkeıgen qarııaǵa deıin qýandy. Oqýshylar oqýlaryn oıdaǵydaı jal­ǵastyryp jatsa, zeınetkerler úshin telearnalar sanynyń kóptigi ermek boldy. Dál osyndaı ınternet jelisi «250+» baǵdarlamasy aıasynda Glýbokoe aýdanynyń Ývarova aýylyna jetti. О́skemenniń búıirindegi bul aýyl da ınternettiń ıgiligin kóre almaı otyrǵan edi. 

– Izǵutty men Besterek aýyldaryn qamtı­tyndaı bıik núktege munara ornatyldy. Mo­bıldi operatorlar arnasyn aldy. Bárinde 3G tartyp tur. Biraq 100 paıyz jaqsy isteıdi dep aıta almaımyz. Tehnıka bolǵandyqtan, kún raıyn­a baılanysty aqaýlar bolyp turady. Oǵan turǵyndar túsinistikpen qarasa eken. Jóndeýshi brıgada 24 saǵat baqylap otyrady. 1 sekýndqa joǵalsa, bilip otyramyz, – deıdi Shyǵys telekommýnıkasııa jelilerin paıdalaný jáne damytý qyzmetiniń bastyǵy Aslan Tolyqbaev.

Ulan aýdanynda uzyn sany 45 aýyl bolsa, onyń barlyǵynda derlik mobıldi baılanys bar. Endi on bes shaqty aýyldy 3G ınterenet jelisimen qamtý kerek. Bul baǵytta jumystar júrgizilip jatyr. Innovasııasy ushqan qustaı zymyraǵan zamanda ár aýyl 3G, 4G syndy jyldam ınternetpen qamtyla bermek. Keshe ǵana úı telefonynyń tutqasyn ustap otyrǵandardyń kóbi uıaly telefonǵa kóshken. Aınaldyrǵan bir aıda aýyl ómiri múldem ózgerdi. El-jurt burynǵydaı kúre joldyń boıynda sarylyp sary avtobýsty da kútpeıdi. «Ýatsap» jelisindegi aýyldyń tobyna jaza salsa, taksı úıinen alyp ketip, dittegen jerine jet­kizedi. Sıfr­­landyrýdyń nátıjesinde eldiń kóp dú­nıege qoldary jetti. Izǵutty aýy­lyn­daǵy Q.Qaı­senov orta mektebiniń ustaz­dary kúni keshege deıin qarapaıym kundelik.kz baǵdar­lamasyn asha almaıtyn.

– Kózimiz ashyldy. Osyǵan deıin basqa kompanııalarmen kelisimshartqa otyryp, ınter­netterin paıdalanyp kórdik. Barlyq baǵytta aldyńǵy qatarda bolǵanymyzdy qaıteıik, kundelik.kz toltyrýda sońǵy orynda edik. Tipti elektrondy poshtadan qarapaıym qujatty kóshirip alýdyń ózi muń bolǵan. Qazir esh másele joq. 3G ushyp tur. Tele-2, Altel, Beeline bári isteıdi, – dedi orta mekteptiń dırektory Arhat Rahymberdınov.

Qasym Qaısenov atyndaǵy bul mektep osyǵan deıin toǵyz synyptyq qana edi. Sońǵy jyldary aýylda halyq sany artyp, on bir synyptyq bolyp ózgerdi. Aýyldan kóship jatqan eshkim joq. Satyp alamyn deseńiz de, bos turǵan bir úı tappaısyz. Budan bylaı da kóshe qoıýy ekitalaı. Onyń ústine jyldamdyǵy joǵary ınternet tartyldy.

– Ár operator óz bazalyq stansasyn qoıǵan­nan góri basqa operatorlar úshin de ornatsa, ekonomıkalyq, tehnıkalyq jaǵynan tıimdi bolady. Biz búgingi ýaqytqa deıin Shyǵysta «Qazaqtelekommen» birlesip, 112 bazalyq stansasyn ornattyq. Mejelegen jospar oryndaldy. Endi baılanystyń sapasyn arttyrý úshin jumys isteımiz, – deıdi «Tele-2» operatorynyń jetekshi ınjeneri Aıbar Shoıanbaev.

Aıta keteıik, buryn Shyǵys Qazaqstan oblysynyń 150 eldi mekeninde ınternet bolmasa, búgingi tańda bul san eki esege azaıǵan. Oblys boıynsha 1800 shaqyrym talshyqty-optıkalyq baılanys jelisi tartyldy. Árıne áli de zamanaýı baılanys júıesine qol jetkize almaı otyrǵan aýyldar barshylyq. Talshyqty-optıkalyq jelisin tartý aıaqtalǵannan keıin «250+» baǵdarlamasy boıynsha aýyldardy ınternetpen qamtýdyń ekinshi kezeńi júzege asady. Iаǵnı tartylǵan talshyqty-optıkalyq jelilerge qosylý negizinde turǵyndar sany 250 jáne odan da kóp aýyldarda joǵary jyl­damdyqty ınternetke qol jetkizý úshin mobıldi operatorlar jumys júrgizedi. Olar­dyń arasynda atalǵan baǵdarlamany iske asyrý týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.

Statıstıkalyq málimetterge súıensek, ınternet-trafıkti aýyl abonentteri «You tube» arnasyndaǵy rolıkterdi kórýge, áleýmettik jelilerde sóılesýge jáne messendjerlerde beıne qońyraý shalýǵa jumsaıdy eken. Al tartylyp jatqan júıe abonentterge artyǵymen jetkilikti. Basqasyn aıtpaǵanda, HD sapaly fılmdi úsh-aq mınýtta júkteýge qaýqarly.

Eske sala ketsek, aýyldyq eldi mekenderdi talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri tehnologııasy boıynsha keń jolaqty ınternetke qoljetimdilikti qamtamasyz etý jobasyn iske asyrýǵa «Qazaqtelekom» AQ 2018 jyldyń so­ńynda kirisken bolatyn.

Sońǵy jańalyqtar

Pavlodarda avtobýs baǵanǵa soǵyldy

Oqıǵa • Búgin, 09:54

Batys Qazaqstanda kıikter ólip jatyr

Aımaqtar • Búgin, 09:44

14 mamyrǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:13

«Barystyń» alǵashqy transferi

Hokkeı • Búgin, 08:50

Gala-baletter: bı kórkemdigi

О́ner • Búgin, 08:44

Ǵasyrlardy toǵystyrǵan ǵajaıyp

О́ner • Búgin, 08:40

Kómir baıytý fabrıkasy iske qosyldy

Aımaqtar • Búgin, 08:38

«Án» be, «ún» be?

Rýhanııat • Búgin, 08:36

Jýrnalıst Qasym

Rýhanııat • Búgin, 08:34

Sóz soıyl: Ázil-ospaq

Rýhanııat • Búgin, 08:32

Sóz soıyl: Táýbeli maqal-mátel

Tanym • Búgin, 08:27

Dalalyq órkenıet taǵylymy

Tarıh • Búgin, 08:23

Balaǵa meıirin tókken polıseı

Qoǵam • Búgin, 08:21

Balabaqshanyń joǵynan bary jaqsy

Aımaqtar • Búgin, 08:18

Kásipke baýlý – qasıetti borysh

Aımaqtar • Búgin, 08:16

Aty-jónimizge abaı bolaıyq

Qoǵam • Búgin, 08:14

Qoı baqqan ozar...

Aımaqtar • Búgin, 08:03

Halyqaralyq qujattar qabyldandy

Qazaqstan • Búgin, 07:58

Aısberg aqıqaty

Ádebıet • Keshe

Joq kitapty izdeý

Ádebıet • Keshe

Krest-kedergi...

Ádebıet • Keshe

Zaısanda mal qyrylyp jatyr

Aımaqtar • Keshe

Qaıyrymdylyq– qaıyrly is

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar