Almatyǵa kelgen soń da Ábilahat álgi jańa kostıýmin ústinen tastamasa kerek. Áıeli Nazym: «Ahat-ay, bundaı kostıýmdi kúnde kıip tozdyrmaı, toıǵa, syıly jerge barǵanda ǵana kıip, saqtasań etti», − dep ótinedi. Ábilahat oǵan kónbeıdi: «Jo-joq, Nazym, bul maǵan halqymnyń bergen kıimi, sondyqtan men ony kımeýge haqym joq», − deıdi qasarysyp.
Birde Ábilahat radıodaǵy jumysynan túndeletip shyǵyp, azdap qyzara-bórtip úıine kele jatqanda bir buzyqtar buryshta ańdyp turyp, jańa kostıýmin sheship alyp ketipti. Sóıtip Ábekeń úıine jarym-jartylaı jalańash, aǵarańdap ishkıimsheń kiredi ǵoı. Kirgen boıda, kózi alaqandaı bolyp shoshyp qalǵan áıeline:
− Nazymjan, abyrjyma! Halqym ózi kıindirdi, ózi sheshindirdi... Onda turǵan ne bar! − depti de, tósegine qısaıypty.
Aspanda turǵan «Juldyz»
Aqyn Ǵafý Qaıyrbekov uzaq jyldar boıy «Juldyz» jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary qyzmetin atqarǵan kisi. Ǵafekeńniń qara qyldy qaq jarǵandaı týrashyldyǵy, taban astynda aıtyp salar tapqyrlyǵy, qazaqtyń qara tiliniń maıyn tamyzǵan sheshendigi jóninde qalamgerler arasynda talaı-talaı áńgimeler aıtylyp júr. Solardyń bireýi mynaý eken...
«Juldyz» jýrnaly redaksııasynda lezdeme sekildi bir jınalys júrip jatady. «Jýrnal aldaǵy jyly qandaı bolýy kerek» degen baǵytta jigitter oı-pikirlerin, usynys-tilekterin ortaǵa salyp, jaq-jaq bolyp aıtysady. «Juldyzdyń» ataq-abyroıy onsyz da aspandap turǵan kez eken, áıtse de pálen degen aıdar ashsaq, túgen degen maqala jazsaq dep daýryǵysady ǵoı jigitter... Jurt qusap óńesh jyrtyp aıtyspaı, bir buryshta únsiz qalǵan jalǵyz Ǵafekeń bolsa kerek.
− Iá, Ǵafeke, sizdiń pikirińiz qandaı? − deıdi áriptesteri bir kezde.
Sonda Ǵafekeń ıegin bir sıpap qoıyp:
− Aıtqandaryńnyń bári jón ǵoı... Biraq óstip daýryǵyp júrip, aspanda turǵan «Juldyzymyzdy» qulatyp almasaq bopty, aǵaıyndar! − degen eken.
Buzylǵan sert
Jazýshy Ánýar Álimjanov biraz jyl boıy Eskertkishterdi qorǵaý qoǵamynyń bastyǵy bolyp qyzmet atqarǵany málim. Ánekeń sol jerde júrgen kezde jazýshy Qalmuqan Isabaevty jumysqa qabyldapty. Birer kúnnen soń Ánýar:
− Qaleke, búgin men saǵan sen bilmeıtin ǵajaıyp bir kafeni kórseteıin. Keıin sen de bir kafeni kórsete jatarsyń, − dep ázildep, taýdaǵy bir kafege aparyp, syılap, kútip jiberedi.
Arada birer jeti ótip ketedi. Birde Ánýar:
− Qaleke, seniń kafeńdi kóretin kezek te kelip qaldy, − deıdi.
Qý tildi Qalekeń ótirik qıpaqtaǵansyp, kózin tómen salyp:
− Áı, Ánýar, kimge táýeldi bolsam, sol kisini ne úıge, ne túzge qonaqqa shaqyrmaspyn dep baıaǵyda, bozbala kúnimde ózime ózim sert bergen edim. Ol sertimdi sen úshin buza almaımyn, ǵafý et! − dep esikke qaraı buryla beripti.
− Qaleke, onyń op-ońaı joly bar, − dep Ánýar Qalekeńniń jolyn kes-kesteıdi.
− Sertti buzar eshqandaı da jol joq! − deıdi Qalekeń de qasarysyp.
Sonda Ánýar:
− Men seni kyzmetten shyǵarý jóninde qazir, taban astynda buıryq jazamyn. Sosyn ekeýmiz emin-erkin kafege baramyz. Otyramyz. Ishemiz, jeımiz seniń esebińnen. Sosyn tańerteń jumysqa kelgen soń, seni qyzmetke qabyldap, qaıta buıryq jazamyn. Kelistik pe? − degen eken.
Álibek ASQAR
Nur-Sultan
Sheshesiniń «shertpegi»
Anasy balasyna:
– Nege tamaq jemeı otyrsyń? Jańa ǵana ash qasqyrdaı ashpyn dep ediń ǵoı?
– Mama, qasqyrdyń shóp-shalam jegenin qashan kórip ediń...
* * *
Sheshesi balasyna zekip otyr.
– Búkil kıimińdi bylǵapsyń! Sen naǵyz toraısyń! Sen osy toraıdyń ne ekenin bilesiń be?!
– Bilemin, ol shoshqanyń balasy...
* * *
– Meniń balam aýlada fýtbol oınaǵan saıyn kıimderin búldirip keledi. Qansha qymbat sheteldiń kir ketirgish untaqtaryn paıdalanamyn, biriniń áli kelmeıdi.
Sodan dúkennen beldik satyp alyp balamdy búldirip kelgeninde aıamaı sabaı jónelemin... Sodan bastap balam túzeldi, kir-qojalaqtan aryldyq.
Aıtarym, tazalyq úshin ózimizdiń arzan beldikke jeter zat joq!
* * *
Jigit júrip júrgen qyzynyń týǵan kúnine ne syılaryn bilmeı sheshesinen aqyl suraıdy.
– Sheshe, erteń siz on segiz jasqa tolsańyz, syılyqqa ne kúter edińiz?
– Ne deıdi! Oıbaı-aý, on segiz?! «On segizden» artyq syılyqtyń maǵan keregi joq!
Quttyqtaımyz!
«Qurmetti Qańqa! Jerlesterińiz, qalamdas dostaryńyz sizdi 70 jasqa tolǵan toıyńyzben quttyqtaıdy!
Sizdiń osydan 50 jyl buryn shyqqan alǵashqy áńgimeler jınaǵyńyz óz oqyrmanyn taba almaǵanyn bárimiz bilemiz. Sodan sońǵy jyl ótkizip jarııalaǵan kitabyńyz ádil synǵa ushyrap tıisti baǵasyn alǵan bolatyn. Soǵan qaramastan, siz jazýdy janqııarlyqpen jalǵastyra berdińiz. Sonyń jemisi retinde, kóp ótkizbeı-aq alǵashqy romanyńyzdy berdińiz. Ol romanyńyz – ádebı jyl qorytyndysynda − jyldyń eń nashar kitaby esebinde atalyp, baıandamashy bútkil ýaqytynyń teń jartysyna jýyǵyn sizdiń osy romanyńyzǵa arnap, kemshilik-qateligin búge-shigesine deıin taldaǵany áli esimizde.
...Sodan beri siz de jazýdan sharshap-shaldyqpaı − kitap sońynan kitap shyǵaryp kelesiz. Syn da synaýyn syndyrmaı, «Haltýrany doǵarý kerek!» degen aıǵaıynan bir tynbaı-aq keledi. Osyǵan qaramaı, ógiz ólermendigińiz ben ıtjandylyǵyńyzdyń arqasynda syılyqtan da qur qalǵan joqsyz. Qalaı ekenin qaıdam, bútkil qalamger ataýlyny qapy qaldyryp, ádebı jabyq báıgeniń de jeńimpazy bolyp jabyq qaldyńyz. Siz jeńimpaz bolǵanda, biz biletin biraz táýir jazýshymyz jazýshylyqtan múldem qol úzip, ony Qańqa Qılybaevqa qıdyq dep, kesh bolsa da basqa kásipke aýysyp ketti. Birazynyń samaı shashy aǵaryp, aralarynda araq iship adasyp ketkenderi de, aqyldan adasyp aýrýhanaǵa túskenderi de boldy.
О́zińiz syn jazyp ta synap kórdińiz. Onyńyz jemisin berdi de, biraz qastasqan qasqyrlardan ese qaıtardyńyz. Qoltyǵyńnan demep kómek kórsetken kókelerińniń birazynyń, osy synnyń arqasynda, kóńilderin ósirip kóktemin ornattyńyz. Aqyry, sońynan bar jazǵanyńyzdy bir kitap etip bastyryp aldyńyz. Onyńyz da aıǵaı týǵyzdy, synap-mineldi. Shybyn shaqqan qurly kórgen joqsyz. О́ıtkeni ol sizdiń negizgi jazatyn janryńyz emes.
Pesanyń da aýa-jaıyn aralap kórdińiz. Tosqaýyldardy buzyp ótip, bir-ekeýin sahnalatyp ta, bolmaǵan soń jyl júrdirtip, aqyry pesańyzǵa ózińizden basqa jan balasy jýymaıtyn bolǵandyqtan jýasyp kelisim berdińiz.
Aýdarma aýylyna da at salystyńyz... Onyńyzǵa ne aıtarymyzdy bilmeı turǵanymyz... Tek, kelesi jyldan bastap siz aýdarǵan bútkil dúnıeni qaıta aýdaryp jańalap basyp shyǵarmaq...
Sondaı-aq, balalar álemine de barlaý jasap, biraz bylyqtyrdyńyz...
Qyzmetti de qyryq qubylttyńyz! Tek, baǵyńyz bar eken, bir myqty qyzmetten kemshilik tabylyp taıǵyzyp jiberse, kóp ótpeı kelesi bir kelisti jerde kergip otyrǵanyńyz. Osy jasqa deıin, kúni keshegi qurmetti demalysqa shyqqanǵa deıin de, siz shyqpaǵan tóbe, siz shomylmaǵan shalshyq bar ma eken...
Qurmetti Qańqa! Jazýshylyq tájirıbeńiz tolysqan, aǵa jasy − 70-ke tolǵan búgingi kúni qalamdas dostaryńyz sizdi shyn júrekten quttyqtaı otyryp, zor densaýlyq, otbasylyq baqyt, jańa shyǵarmashylyq tabystar tileıdi!».
Berik SADYR
Nur-Sultan
Kıit báseke
Qyz ben jigit
Shańyraq kótergende
Birin-biri súıip,
Olardyń ata-analary
Tartý-taralǵy almasady.
Bastaryn ıip,
Onyń aty – kádimgi
Qudalar arasynda júretin kıit!
Kıit úshin árkim
О́zinde baryn beredi,
Qoldaǵy tańdaýlylaryn teredi.
Biraq, bul kúnde
Bireý shapanyn,
Bireý atanyn
Syılaıtyn
Usaq-túıektiń kúni ótken.
Ol zaman
Arhaızm retinde
Tarıhtyń qoınaýyna ketken!
Qazirgi qudalardyń ıeliginde
Zaýyt-fabrıka,
Qalalar,
Kósilip jatqan dala bar,
Solardy berisip, almasady,
Qudalar men qudaǵılar
Osylaı syılasyp jalǵasady.
Qazirgi qudalardyń
О́risteri de uzarǵan,
Ul-qyzyn shette oqytyp,
Muhıttyń arǵy jaǵyna
Qyz uzatyp, qyz alǵan.
Borjyqtyń qyzy Boranqul
Mahabbatyn taýypty,
Mıllıoner ata-anasy kıit úshin
Syıǵa tartypty zaýytty.
Odan mýltımıllıoner
Muqarbek qala ma,
Kelindi Kenııadan
Túsiripti balaǵa.
Dáneker bolsyn dep arada,
Qudasyna syıǵa tartypty kıit úshin
Menshigindegi kenishin.
– Mynalaryńdy alyp ket,
Syılaıtynyń ras bolsa meni shyn, –
Dep qudasy,
О́ziniń burynǵy jumysshylaryn
О́zine qaıtaryp beripti.
Bul istiń maıyn ishken mamandary
О́zimen birge kelipti.
Al mıllıoner Saıdaýyl
Sheshim qabyldady tezinen.
Olardan da asyp túsý úshin
Quda bolypty
Qurama Shtattaǵy ánebir
Alpaýyttyń ózimen.
Baıqaǵanymyz sózinen,
Mundaǵy básekelesterin
Esten múlde tandyrmaq,
Qudasyna jeriniń
Bir bóligin qaldyrmaq.
Qudasy ol jerdin bar baılyǵyn
Jıyp-terip alýy úshin
AQSh-tyń páleninshi shtatyn
Osynda ákelip saldyrmaq!
* * *
Jekeshege ótken jerge
Kóz salsańyz baqylap,
Jatjurttyqqa
Tolyp barlyq atyrap,
Jerimizdiń qudalyqta
Kıit ornyna júretin kúni jaqyn-aq!
Kemelbek ShAMATAI
ALMATY
Múıisti júrgizetin Berik SADYR
