Foto avtory: Maksım Zolotýhın
Mysalǵa, byltyr Aqsý aýdanynda Bóribaı batyrdyń eskertkishi ashylǵan bolatyn. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵan tarıhqa taǵzym men rýhanı sanany jańǵyrtý jolyndaǵy iske aqsýlyq aǵaıyn jumyla kirisip, elge qorǵan bolǵan batyrdyń 5 metrden asatyn músinin qoladan quıǵyzyp turǵyzǵan edi.
El ishinde bastaý alǵan bul ıgilikti shara bıyl Sarqan aýdanynda jalǵasyn tappaq. Aldaǵy kúnderi aýdan ortalyǵynda qazaq dalasyn jaýdan azat etýde janqııarlyq erlik kórsetken Aldııar batyrdyń eskertkishi boı kótermek. Búginde eskertkishtiń eskızdik nusqasy oblystyq mádenıet basqarmasynyń kórkemdik keńesinde maquldanyp, qoladan quıýǵa tapsyrys berildi. Jalpy, Aldııar batyr týraly jazba derekter tarıhshy ǵalym Muhametjan Tynyshbaevtyń eńbekterinde atalady. Aldııar Elkeuly shamamen 1641-1712 jyldary ómir súrgen. Batyr jas kezinde qyrǵyz eline baryp qyrǵyz manaby Sarýdtyń qaramaǵynda qyzmet atqaryp, bas batyr ataǵyna ıe bolǵan. Qoqandyqtarmen, shúrshittermen, jońǵarlarmen bolǵan talaı shaıqastardy basynan ótkizip, qyrǵyz áskeriniń bas batyry atanady. Batyrdyń ataǵy el-elge tarap, dańqy artqan. Qazaq hany Salqam Jáńgir Buqar jyraýdy qyrǵyz eline jiberip Aldııar batyrdy elge shaqyrtyp alǵandyǵy jóninde derekter bar eken.
– Ol kezde Qazaq jerine entelep turǵan jaýlar kóp edi. Jáńgir han qaıtys bolyp, ornyna taqqa otyrǵan Táýke han elge oralǵan Aldııardy bas batyr saılaıdy. HVII ǵasyrdyń ekinshi jartysynda, XVIII ǵasyrdyń basynda qazaq eline salmaq túsken eń aýyr kezeńde Aldııar batyr qazaq-qalmaq, qazaq-qoqan, qazaq-shúrshit shaıqastarynyń bel ortasynda júrdi. Batyrdyń 10 uly da osy soǵysqa qatysyp erligimen kózge túsken. Aldııar batyr Shyrshyq ózeni jaǵasynda jońǵarmen soǵysta erlikpen qaza taýyp, qazirgi Qyzylorda oblysy, Jańaqorǵan aýdanyndaǵy qasıetti Tólegetaı baba, Qylyshty qoja qorymyna jerlengen. Jalpy, el uranyna aınalǵan bahadúrge Sarqan qalasynda eskertkish turǵyzý, esimin urpaqtar jadynda qaldyrý maqsatynda qoǵamdyq qor qurylyp, alys-jaqyndaǵy urpaqtary judyryqtaı jumylýda. Bul ótkenge qurmet qana emes, keleshek úshin taǵzym eter tarıhı tábárik bolmaq, – deıdi aqyn, Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalısi Jomart Igiman.
Aıtpaqshy, bıyl Almaty oblysynda 5 tarıhı mańyzy bar eskertkish jańadan ashylmaq. Olardyń qatarynda Sarqan aýdanynda boı kóteretin Aldııar batyrdyń tastuǵyrdaǵy músini de bar. Jalpy, jyl basynan beri tarıh jáne mádenıet eskertkishterin qorǵaý jónindegi oblystyq komıssııasynyń qaraýyna 12 jumys tapsyrylǵan eken. Onyń ishinen 5 usynys maquldanyp, respýblıkalyq komıssııa otyrysyna jiberilgen.
