El qýaty – birlikte

Kitaphana meńgerýshisi Elena Aǵaısa qatysýshylardy tanystyra kelip tálim-tárbıesi zor osyndaı mazmundaǵy jıyndardyń óske­leń urpaqqa kerek ekenin jet­kizdi. Memleketimizdiń órkendeý jolyn­daǵy saıasaty búginde kóptegen mem­leketke úlgi. Halyqaralyq keńistik­te moıyndalýy, júzden astam etnos ókiliniń tatýlyǵy men bir­ligi Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy N.Nazarbaev saıasatynyń arqasy. El ekonomıkasyn kóterýdegi qazaq halqynyń yqpaldastyǵy tynyshtyq pen berekeniń nátıjesi ekendigin óz sózine arqaý etken D.Qonaev atyndaǵy Eýrazııalyq zań akademııasynyń QHA kafedrasynyń meńgerýshisi Bolysbek Battalhanov birligi jarasqan qoǵamnyń tarıhyna qatysty birqatar derekti ortaǵa saldy.

Halyqtar birligine arnalǵan sharanyń ótýine Qazaqstan Jazýshylary kitaphanasy, «Qoǵamdyq kelisim» RMM Dostyq úıi qyzmetin qamtamasyz etý boıynsha basqarmasy jáne T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademııasy uıytqy bolyp otyr.

Kópetnosty qoǵamnyń yqpaldas­tyǵy, Qazaqstanda turatyn etnos ókil­deriniń qazaq tilin meńgerý máselesin kóter­gen T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademııasynyń professory, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, QHA ǵylymı sarapshylar tobynyń múshesi Mendyǵanym Shaımerdenova el tarıhyn oqytýda stýdentter úshin ǵalamtordan góri kitaphanalar­dyń mańyzdy ekenin atady. О́z sózinde QHA ınstıtýtynyń qoǵamdyq-saıası mańyzdylyǵyna toqtalyp, Qazaq­stan etnostarynyń ókilderi ara­syn­daǵy eńbegi eleýli tulǵalar ja­ıyn­da tyń derekter jınaqtalǵan «О́ner men mádenıettegi Qazaqstan etnos­tary­nyń ókilderi: esimnamalar ensıklopedııasy» basylymyn tanystyrdy. Ensıklopedııanyń stýdentter ǵana emes, qalyń kópshilik úshin de aqparattyq-tanymdyq mańyzy zor ekenin atap ótken ǵalym ári qaraı da osy baǵyttaǵy jumystardyń jalǵa­satyndyǵyna toqtaldy.

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri, fılologııa ǵylymynyń dok­tory, professor Asyly Osman adam­zat tarıhyndaǵy kitaptyń róline erekshe mán bere sóıledi. Árdaıym minberlerden qazaq tiliniń soıylyn soǵyp sóıleıtin til janashyry bul joly da kópshilikke syn aıtpaı ketpedi. О́ıtkeni táýelsizdiktiń otyz jylynda áli kúnge deıin til máselesi she­shilmegen qoǵamda sóz ben istiń úı­lespeı jatqandyǵy qynjyltady. Al halyqtyń birliginde tildi meńgerý, ulttyq rýh pen qundylyqtardy ıgerý­diń mártebesi joǵary. Mundaı keleli iste kez kelgen qoǵam múshesiniń ult­jandy qulshynysy asa qajet.

О́zin kópshilikke Qyzylorda oblysynda týyp óstim dep tanystyrǵan «Vaınah» Qazaqstan cheshen-ıngýsh qaýym­dastyǵynyń múshesi Zýra Ah­madova «Qandaı ulttyń ókili bol­maıyq, bárimiz bir shańyraq astynda ómir súrip jatqan bir aǵaıynbyz», dedi. Júzden astam etnos ókilin bólip-jarmaı, dastarqanyn jaıyp, meıi­rim shýaǵyn tógip, qaıyrymyn bil­dir­gen qazaq halqyna alǵystan basqa aıtarym joq degen Z.Ahmadova qazaq halqyna basyn ıip, qurmet kórsetti.

Búginde Dostyq úıi halyqtar dos­tyǵynyń uıytqysyna aınalǵan má­denı ortalyq. Munda ult ókilderi arnaıy merekelik jıyndardy ǵana emes, kúndelikti mádenı sharalardy ótkizip turýdy dástúrge aınaldyrǵan. Dostyq úıiniń jetekshisi Nursáýle Áltekova karantın kezinde kezdesýlerdiń sırep qalǵany bolmasa, aldaǵy ýaqytta mazmundy sharalar jalǵasyn tabatyn bolady dep atap ótti. Osy jıynda sóz alǵan Áýezov aýdany Mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy Kámshat Turdybaeva, Dostyq úıi qyzmetin uıymdastyrý boıynsha bas sarapshy Raýshan Ismaılova ha­lyq­­tar birligi men dostyǵynyń eli­miz damýyndaǵy mańyzdylyǵyna, osy ba­ǵyttaǵy kásibı sharalardy uıym­das­tyrýdyń erekshelikterine toqtaldy.

Al «Fılııa» Qazaqstan grekteri qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Georgıı Iordanıdı qatysýshylardy el bir­ligi kúnimen quttyqtap, QHA ınstı­týty qurylǵan alǵashqy jyldar­daǵy estelikterimen bólisti. Grekter­diń Qazaqstanǵa kelý tarıhy jappaı repressııa kezeńimen tyǵyz baılanysty. Kúshtep jer aýdarylǵan  basqa da kóptegen halyq ishinde grek halqy qazaq elin panalaǵan qasi­ret­ti ulttardyń biri. Taǵdyrdyń qıyn-qystaý kezeńinde Qazaqstandy qor­ǵan etip, pana jasaǵan grek hal­qynyń búgingi taǵdyr-talaıy táýel­siz eldiń tarıhymen tyǵyz baılanys­ty. Osylaısha qazaq jeri grekterdiń ekinshi otanyna aınaldy. Qazaqstanda turatyn ózge ult ókilderi tárizdi grekter de qazaq tilin úırenip, mádenıetin boıyna sińirdi. Búginde grekterdiń taǵ­dyr-talaıy ǵylymı-zertteý ju­mystarynyń negizine aınalǵan. Osy oraıda Georgıı Iordanıdı til men tarıhqa qatysty jaryqqa shyq­qan birneshe kitapty tanystyryp, qaýym­dastyq qurylǵan jyldardan bergi aralyqtaǵy mańyzdy sharalar jaıynda kópshilikti qulaǵdar etti.

Jıyn sońynda «Vaınah» Qazaq­stan cheshen-ıngýsh qaýymdastyǵynyń bıshiler toby lezgınka bıin bılese, Z.Ahmadova «Saryjaılaý» ánin kóp­shilikke tartý etti. Qatysýshylar mere­kelik kóńil kúımen bólisip, kitaphana zaldarymen tanysty.

Almaty