О́tken jyldyń sońynda «Nurly jer» baǵdarlamasy sheńberinde Balkashın aýylynda biri 36, endi biri 45 páterlik eki kóp qabatty úıdiń irgetasy qalanǵan bolatyn. Shaǵyn aýdan úshin bul kóp-kórim jańalyq. Kópten beri turǵyn úıge qoly jetpeı júrgen adamdardyń kókireginde úmit otyn alaýlatatyn is qolǵa alynǵaly sandyqtaýlyq áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylar men páter kezeginde turǵandar eleńdeýli. Aıtpaqshy, sóz arasynda aýdanda búginde páter kezeginde 250 adamnyń turǵanyn synalap aıta ketelik. Pálendeı kóp te emes, qurylys qarqyny dál osy jyldamdyǵynan tanbasa, birer jyldyń ishinde túgel derlik jańa páterge ıe bolatyny anyq. Aýdandyq qurylys, arhıtektýra jáne qala qurylysy bóliminiń basshysy Nıkolaı Deobaldanyń aıtýyna qaraǵanda, qurylys alańynda jumys kúni buryn túzilgen kestege sáıkes irkilissiz júrgizilýde. Injenerlik júıe men abattandyrý – jeke joba. Osylaısha ótken jyly salynyp, paıdalanýǵa berilgen úılerdi qosa eseptegende, «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha bes birdeı kóp qabatty úı boı kóterip otyr. Oǵan qosa taǵy da 36 páterlik jalǵa beriletin eki kóp qabatty úılerdiń qurylysy áne-mine bastalmaqshy. Bólim basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, joba júzege asqan kezde, kezekte turǵandar túgel turǵyn úıge qol jetkizip, bul másele birjola sheshimin tabady.
Aýyl ishindegi ajarly sharýanyń qalpy osylaı túzilse, jyl saıyn aqyq dándi aıalap ósiretin egistik alqaptarynda eńbek jyry údeı túsken. Dıqandar qazir egistik alqaptardy óńdeýdi birjola aıaqtaǵan. Bul óńirdegi tolymdy tabysymen aty shyqqan irgeli sharýashylyqtyń biri – «Kamenka ı D» seriktestigi. Seriktestik 14 myń gektar jerge bıdaı, arpa, maıly daqyldar ekpek. Tehnıkasy saqadaı saı ázir. Sapaly tuqymdaryn dárileý ústinde. Tyńaıtqyshtary egis alqaptaryna sińirilip jatyr. Sharýashylyqta eki egistik brıgadasy bar. Seriktestik 9 joǵary ónimdi keshenmen jabdyqtalǵan. Jyl saıyn mashına-traktor parkin jańalap otyratyn seriktestiktiń qýaty kúshti. Joǵary ónimdi 31 kombaın, 56 traktory bar. Barlyǵy sońǵy jyldary alynǵan tehnıka. Osyndaı kúshtiń arqasynda kóktemgi dala jumystaryn ýaqytyly aıaqtaıdy. Seriktestik dırektory A.Djeıranovtyń aıtýyna qaraǵanda, bıyl jumysshylardyń eńbekaqysyn 50 paıyzǵa ósirmek. Al, jyl basynan beri 25 paıyz ósirip, tólep jatyr eken. Bul qadam eń aldymen aýyl turǵyndarynyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa septigin tıgizeri sózsiz. Myqty mehanızatorlar qaýyrt naýqandyq jumys kezinde etken eńbekterine saı tolymdy jalaqy alady.
Atbasar qalasynda turǵyn úı salý sońǵy jyldary qaýyrt qarqyn alýda. Jańa shaǵyn aýdan paıda boldy. Ol jerde 14 bes qabatty turǵyn úı salyndy. Jańa 45 páterlik eki turǵyn úı boı kóterýde. Aýdandyq qurylys bóliminiń basshysy Serikbaı Qaranaǵaevtyń aıtýyna qaraǵanda, «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha 2025 jyldyń sońyna deıin 24 kóp qabatty turǵyn úı salynbaq. Onyń altaýy nesıelik páterler, 18-i jalǵa beriletin turǵyn úıler. О́tken jyly eki birdeı 45 páterlik kóp qabatty úıler paıdalanýǵa berildi. Bul úılerden áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan jáne kóp balaly 90 otbasy jaıly páterler aldy. №15 úıdiń irgetasy ótken jyly qalanǵan bolatyn. Bıyl qazan aıynda paıdalanýǵa berilmek, qazirgi kúni qurylys alańynda jumys qaýyrt júrgizilip jatyr.
Aýdanda shaǵyn jáne orta kásipkerlik aıta qalarlyqtaı deńgeıde damý ústinde. 2021 jyly jańa bıznes ıdeıalardy qoldaý úshin qaıtarymsyz 17 mln teńge qarajat bólinipti. Búginde atbasarlyqtar osy qarjynyń 10 mıllıonyn ıgerip otyr. Bul – 10 grant. Grantqa ıe bolǵandardyń arasynda densaýlyq stýdııasyn ashyp, halyqqa qyzmet etip otyrǵan kásipker Madına Ivloeva da bar.
– Men osyndaı bir isti bastaýdy kópten beri armandaýshy edim, – deıdi kásipker, – endi mine, memleket tarapynan qoldaýǵa ıe bolyp, oıymda júrgen isti júzege asyrýǵa múmkindik aldym. Atbasarlyq qyz-kelinshekter de ádemi, súıkimdi bolyp júrgendi jaqsy kóredi. Olar az ýaqyttyń ishinde meniń qyzmetim týraly qulaqtanyp, kóp-kórim tanylyp qaldym.
Memlekettik qoldaýǵa ıe bolyp otyrǵandardyń biri – Sáýle Jańabergenova gúl satýdy qolǵa alǵan. Arnaıy kásiptik bilimdi ıgerip, bıznes josparyn túzip, 550 myń teńge tóńiregindegi grantqa ıe bolǵan. Qazir gúl tuqymdaryn satyp alyp, ósirip jatyr. Aqadal eńbegimen gúl jaınaǵan ólkede adamdardyń bir-birine gúl syılaýy da ádemi emes pe?!
Derjavınsk qalasynda búginde páter kezeginde turǵan kóp balaly otbasylar joq. Olardyń barlyǵy qolaıly páterlermen tegis qamtamasyz etilgen. Byltyr páterge qol jetkizgen Abdrahmanovtardyń otbasyna kirip shyqtyq. «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha «Molodejnyı» shaǵyn aýdanynda 60 páterlik kóp qabatty turǵyn úı qaıta jańǵyrtylǵan eken. Osy úıden úsh kóp balaly otbasy, 17 jetim bala, 40 áleýmettik jaǵynan az qamtamasyz etilgen adamdar páter alypty. Abrahmanovtarǵa tıgeni úsh bólmeli, keń páter. Tirshilikke óte qolaıly. Kóp balaly otbasy qamqorlyǵyna alyp, jaǵdaılaryn jasaǵan memleketke alǵys aıtady.
Byltyr memlekettik baǵdarlama boıynsha osyndaǵy Aqpan Úkibaev atyndaǵy orta mektepke 194 mln teńgege kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilgen. Bilim oshaǵynyń ishi kirse shyqqysyz bolyp jaınap tur. Oqýshylardyń bilim alýyna barlyq qolaıly jaǵdaı týǵyzylǵan. Bul aýdandaǵy alǵashqy qazaq mektebi. Jergilikti ult tilinde tálim-tárbıe beretin bilim oshaǵynyń talapqa saı bolǵany qandaı tamasha?!
Jarqaıyń aýdanyndaǵy Tasótkel aýyly búginde baqyt qushaǵynda dep aıtsaq, artyqtyǵy bolmas edi. Qazir shoq juldyzdaı shaǵyn aýyldaǵy áleýmettik-turmystyq jaǵdaı kóp kóńilin ózine aýdaryp otyr. Mundaı jaǵdaıdy osyndaǵy «Temirlan» seriktestigi jasaǵan. Seriktestik basshysy Erlan Alın týǵan jerdiń topyraǵyn túletýge aıanbaı atsalysyp júrgen atymtaı jomarttyń biri. Aýyldan qonys tepken muǵalim, mádenıet qyzmetkeri, malshylar men dıqandar jańa páterlerge ıe bolýda. Burynǵy jataqhanany qurylysshylar qalaǵynan jańa shyqqandaı etip jóndegen. Ol jerde jas otbasylar men naýqandyq jumys kezinde sharýashylyqqa kómekke keletin mehanızatorlar turady. Shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldyń eki kóshesi ortalyqtandyrylǵan jylýmen qamtamasyz etilgen. Barlyq áleýmettik nysandar jumys istep tur. 1974 jyly salynǵan mektep úıin jańaǵa bergisiz etip, kúrdeli jóndeýden ótkizip beripti. 2019 jyly seriktestik dırektory 100 mln teńge qarajat bólip, eski klýbty jóndegen. Qazir tasótkeldikter bos ýaqyttaryn osy jerde ótkizedi.
Kitaphananyń ishi oqyrmandarǵa toly. Taıaýda seriktestik 10 mln teńgege balalar alańyn salyp bermekshi. Aldaǵy jospar boıynsha «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha keletin jas mamandarǵa arnap bes turǵyn úı salmaq.
Jan súısinter jaqsy is Jaqsy aýdanynda da az emes. «Agrofırma TNK» kompanııasynyń quramyna enetin «Ýrojaınyı» seriktestigi bul óńirdegi eń iri sharýashylyqtyń biri. Tórt birdeı elevator, eki dıirmeni, mal azyǵyn daıyndaıtyn zaýyty bar kompanııa 2019 jyly astyq jarmalaryn daıyndaıtyn, qýaty táýligine 60 tonnaǵa jetetin zaýyt salyp alǵan. Bul jerdegi eń bastysy, zaýyt ónimderiniń tabıǵı tazalyǵy. Búginde «Jaqsy» brendi alys-jaqyn shet elderge de tanymal.
Seriktestikte eńbekaqy ýaqytyly tólenedi. Jumysshylardyń jumys isteýine barynsha qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Kásiporynnyń mamandary úshin turǵyn úı salynyp jatyr. Bir jetispeıtini – kadr tapshylyǵy. Ásirese tehnologtar, laboranttar suranysqa ıe. «Agrofırma TNK» óziniń sút ónimderimen de tanymal. Nemis qurylǵylarymen áldeneshe túrli et ónimderin de daıyndaıdy. Osy arada kompanııanyń qyrýar jumysyn aıǵaqtaıtyn statıstıkany da keltire ketýge bolar edi. Máselen, 2020 jyly olar 2 802 tonna sút, 12 tonna qaptalǵan sút, 25 tonna irimshik, 46 tonna konservilengen ónimder daıyndapty.
Jaqsy aýylynyń turǵyndaryn taza aýyz sýmen qamtý máselesi aýdan basshylarynyń únemi nazarynda. 2020 jyly jerasty sýlaryn paıdalanýǵa bet burǵan. Zerthanadan ótkizgen kezde jerasty sýlarynyń paıdalanýǵa ábden jaramdy ekendigi belgili bolǵan. Taza sýmen qamtý jobasynyń quny – 200 mln teńgeden astam.
Bıyl Jaqsyda qurylys qarqyny aıryqsha sıpatqa ıe bolatyn túri bar. «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha 18 páterlik turǵyn úıdiń qurylysy bastalyp ketken. Mamyr aıynyń sońyna deıin 27 páterlik turǵyn úıdiń qurylysy qolǵa alynbaq. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy boıynsha dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni salynbaq. Sondaı-aq, aýdandyq mádenıet úıi men birneshe aýyl mektebi kúrdeli jóndeýden ótkizilmek.
Tórt aýdandy kókteı ótip, tynys-tirshiligimen tanysqan shaǵymyzda qaınaǵan tirshiliktiń kýási boldyq. Bul táýelsizdik jyldary jańarǵan, jasanǵan ólkedegi jan súısinter ıgi is!
Aqmola oblysy
