Atalǵan zań jobasy jóninde depýtat Gúlnar Bıjanova baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, Eńbek zańnamasyna bıyl «jiberýshi» jáne «qabyldaýshy» taraptar degen jańa uǵymdar engizildi. Olardyń quqyqtary men mindetteri bekitildi. Osyǵan baılanysty taraptardyń jumyskerlerdiń zańdy quqyqtary men múddelerin saqtamaǵany úshin ákimshilik jaýaptylyqty engizý usynylady.
«Jaýaptylyq qyzmet kórsetý shartyn jasasý kezinde de, onyń qoldanylý kezeńinde de taraptardy tártipke shaqyrady. Teń eńbek úshin teń eńbek jaǵdaılaryna konstıtýsııalyq kepildikterdi qamtamasyz etedi. Sondaı-aq jiberýshi taraptyń jumyskerleri úshin zańnamada kózdelgen jumys ýaqyty men kúndelikti jumystyń qalypty jáne qysqartylǵan uzaqtyǵyn zańsyz asyrǵany úshin qabyldaýshy taraptyń ákimshilik jaýaptylyǵyn belgileý usynylady», dedi depýtat.
Onyń sózine súıensek, qoldanystaǵy zańnama boıynsha prokýrorǵa óz qaýlysymen barlyq zańsyz sheshimniń kúshin tez arada joıý, sondaı-aq memlekettik organdardyń negizsiz aktilerin toqtata turý quqyǵy berilgen. Biraq olardy oryndamaǵany úshin ákimshilik jaýaptylyq kózdelmegen. Bul azamattar men bıznestiń zańdy quqyqtary men múddelerin qorǵaý isinde prokýrordyń quqyq qorǵaý fýnksııasyn tómendetedi. Osyǵan baılanysty prokýrordyń qaýlysyn oryndamaǵany úshin ákimshilik jaýaptylyq belgileýdi usyndy.
«Tekserýlerdi, sondaı-aq baqylaý men qadaǵalaýdyń ózge de nysandaryn zańsyz júrgizý faktileri boıynsha memlekettik organdardyń laýazymdy adamdarynyń jaýaptylyǵyn kúsheıtý maqsatynda olardy ákimshilik jaýaptylyqqa tartý merzimin bir jylǵa deıin ulǵaıtý usynylyp otyr. Qazir bul merzim eki aıdy quraıdy. Tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, bul da jazanyń bultartpastyǵy qaǵıdatyn eleýli túrde joıady. Mundaǵy másele – tekserý nátıjelerine, memlekettik qyzmetkerlerdiń áreketterine shaǵymdaný prosesiniń uzaq ýaqytty alýy bolyp otyr. Sonyń saldarynan eki aılyq merzimniń ótýine baılanysty kináli sheneýnikter jazalanbaı qalyp júr», dedi Gúlnar Bıjanova.
Májilis Tóraǵasynyń aıtýynsha, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstegi depýtattar ázirlegen jańa zańnamalyq túzetýler otandyq kásipkerlerdi zańsyz qysymnan qorǵaýdy kúsheıtýge múmkindik beredi. Prokýrordyń qaýlysyn oryndamaǵany úshin ákimshilik jaýaptylyqty belgileý, eń aldymen, kásipkerlerdi memlekettik organdardyń zańsyz áreketterinen qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Usynylyp otyrǵan qural prokýrorlyq qadaǵalaýdyń pármendi jáne tıimdi quraldarynyń birine aınalady jáne kásipkerlerdi qorǵaýdyń deńgeıin arttyrady.
Jalpy otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastaryn damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.
Zań jobasy boıynsha baıandama jasaǵan Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń mindetin atqarýshy Aıdarbek Saparov aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldikterge, sheteldik zańdy tulǵalarǵa berýge jáne satýǵa tolyq tyıym salynǵanyn atap ótti.
«Qazaqstandyqtarǵa qatysty moratorıı normalary boıynsha, sondaı-aq jer zańnamasyn jetildirý maqsatynda Memleket basshysy Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń besinshi otyrysynda Jer reformasy boıynsha komıssııa qurýdy tapsyrdy. Jer komıssııasynyń quramyna barlyǵy 80 adam kirdi. Olardyń 75 paıyzy – azamattyq qoǵam ókilderi jáne táýelsiz sarapshylar», dedi Aıdarbek Saparov.
Onyń aıtýynsha, Jer reformasy jónindegi komıssııa bıylǵy 25 naýryzda jumysqa kirisip, 24 sáýirde jumysyn aıaqtady. Komıssııanyń 5 otyrysy ótkizilip, onda 120-dan astam usynys kóterilgen. Jer zańnamasyn jetildirýge baılanysty birqatar júıeli usynys ázirlengen.
Jer reformasy jónindegi komıssııanyń usynystaryn iske asyrý maqsatynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastaryn damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy daıyndaldy.
«Zań jobasynyń maqsaty – jer zańnamasyn jetildirý, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi jalǵa alý ınstıtýtyn retteý, jerdi paıdalaný men qorǵaýǵa memlekettik baqylaýdy kúsheıtý. Qujatqa engizilgen negizgi ózgerister men tolyqtyrýlar mynalar.
Qazaqstandyqtarǵa jáne qazaqstandyq zańdy tulǵalarǵa aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler 49 jylǵa deıingi merzimge jalǵa beriledi. Jalǵa alý merzimi aıaqtalǵan kezde ony jańa merzimge uzartý quqyǵy bar», dedi Aıdarbek Saparov.
Jer resýrstaryn basqarý komıtetine jerdi paıdalaný men qorǵaýdy memlekettik baqylaý fýnksııalaryn ákimdikterden qaıtarylady. Jer úlesteri esebinen quralǵan aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchaskesin kepilge salý kezinde úles ıeleriniń kelisimi bolǵanda ǵana ruqsat beriledi. Aýyl sharýashylyǵy jerleriniń nysanaly maqsatyn «baǵbandyq» jáne «saıajaı qurylysyna» ózgertýge tyıym salynady.
«Halyqtyń muqtajyn qanaǵattandyrý maqsatynda jergilikti jaǵdaılardy eskere otyryp, jaıylymdardy basqarý jónindegi josparlarda qajetti jaıylym alqabynyń shekarasy aıqyndalady. Berilgen aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchaskeleri týraly málimetter memlekettik jer kadastrynyń ınternet resýrsynda ashyq túrde ornalastyrylady. Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi jekemenshikke berýge moratorııdiń qoldanylý merzimi 2026 jylǵy 31 jeltoqsanǵa deıin uzartylady», dedi Aıdarbek Saparov.
Atalǵan másele jóninde pikir bildirgen Májilis Spıkeri Nurlan Nyǵmatýlın jerdi paıdalaný men qorǵaýdy baqylaý zań deńgeıinde kúsheıetinin alǵa tartty.
«Bul qujat Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tikeleı tapsyrmasymen ázirlendi. Osy zań jobasy boıynsha, eń aldymen, halqymyzdyń nazarynda júrgen óte mańyzdy jer máselesi boıynsha naqty sheshim qabyldandy. Eń bastysy, aýylsharýashylyq maqsatyndaǵy jerlerdi jalǵa berý zańmen bekitiledi. Osy máselege qatysty qoǵamda ártúrli pikir, ártúrli oı aıtyldy», dedi Májilis Tóraǵasy.
Jalpy, zań jobasynda jerdi jekemenshikke berý 5 jylǵa toqtatylady. Májilis Tóraǵasy atap ótkendeı, qazaqstandyqtardyń aýyl sharýashylyǵyna baǵyttalǵan jerlerin memleketten satyp almaı, jalǵa berý quqyǵyn ıelikten shyǵarý múmkindigi qarastyrylǵan.
Osy rette, Palata Spıkeri jalpy zań jobasy jeke mal jaıý úshin qajetti jaıylym tapshylyǵyn sheshýge yqpal etip, sondaı-aq jer ýchaskeleri boıynsha aqparattyń qoljetimdiligi men ashyqtyǵy da kúsheıetinin atap ótti.
Jalpy otyrysta memlekettik basqarý deńgeıleri arasynda ókilettikterdi qaıta bólý máseleleri boıynsha zańnamalyq túzetýler de birinshi oqylymda maquldandy.
«Zań jobasy Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn, strategııalyq qujattarda jáne sarapshylardyń usynymdarynda aıqyndalǵan basymdyqtardy eskere otyryp daıyndaldy. Ony ázirleý kezinde ortalyq jáne jergilikti deńgeılerdegi memlekettik fýnksııalardy taldaý boıynsha aýqymdy jumys júrgizildi. Zań jobasy arqyly 55 zańnamalyq aktige, onyń ishinde 5 kodeks pen 50 zańǵa túzetýler engizý kózdelip otyr», dedi baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev.
Zań jobasy sheńberinde 94 fýnksııa qaıta bólinedi. Sonyń ishinde Úkimettiń 89 fýnksııasy mınıstrlikterge, al jergilikti atqarýshy organdarǵa 5 fýnksııa beriledi.
«Sonymen qatar 4 memlekettik organǵa qosymsha ókilettik berý qarastyrylǵan. Jalpy, zań jobasyn qabyldaý memlekettik basqarýdyń tıimdi júıesin qalyptastyrýda kezekti qadam bolady jáne onyń derbestigin odan ári arttyrýǵa yqpal etedi», dedi mınıstr.
Jalpy otyrys barysynda reıderlikke qarsy kúresti kúsheıtý, kásipkerlik qyzmetti memlekettik organdar men laýazymdy adamdardyń zańsyz aralasýynan qorǵaý jáne baǵaly metaldardyń zańsyz aınalymyna kedergi keltiretin sharalardy kúsheıtý máseleleri týraly zań jobasy ekinshi oqylymda maquldandy.
Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady.
