«Jas sýretshini birneshe adam ǵana túsinedi. Al uly sýretshini túsinetinder odan az». Iá, biz túsinbeımiz, tek tań qalamyz. Aldymen Qudaıdyń sheberligine, sosyn sýretshiniń qııalyna. Pıkassonyń paıymy oıly kórermenniń janaryna tylsym nuryn quıady. Onda jalǵyzdyqtyń jupary, qaıǵynyń ısi bar. О́zi aıtqandaı, «jaqsy dám» – shyǵarmashylyqtyń qas jaýy. Ol ǵumyrboıy sol dushpanymen alysty. Al jeńdi me, jeńildi me – ony sonynan qalǵan kórkem kartınalardan surańyz. Solar sóılesin, biz taǵy da tań qalaıyq.
«Tragedııa» kartınasyn Pablo Pıkassonyń eń tanymal týyndylarynyń birine jatqyzýǵa bolady. Bul eńbek avtordyń «kókshýlan» kezeńdegi eń jarqyn jumystarynyń biregeıi. Shyǵarma – sol dáýirdiń ǵajaıyp jetistigi esebinde el jadynda saqtaldy. Kartına jalt etken kózdiń qarasynda ómir súrip, dál solaı óledi desek te, kóregen ýaqyt týyndyǵa aqyry anyqtama berdi. Kez kelgen qylqalam ıesi máńgilik ólmeý úshin ǵumyr boıy erejelerge baǵynbaýǵa tyrysady. Al Pablo ajaldy aýzyna alǵan emes. О́lim onyń óz bolmysynda joq, ásheıin tiriler úshin bar ǵana uǵym. Onyń kartınalaryndaǵy qaıǵy men qasiret adamzattyń aqymaqtyǵynan bolyp jatqan qubylys retinde kórinedi.
Shynynda, sheber bul týyndyny azap pen qııanattyń otyna kúıgen sátinde jazdy. Uly depressııanyń oryna qulap, shyǵa almaı qınalǵan kúnniń belgisi ispetti. Avtordyń mundaı kúńgirt shyǵarma jazýyna sebep bolǵan – jeke tragedııasy. Jaqyn dosynyń dúnıeden ozýy, qarjylyq qysym, qoǵamnyń túrtpegi álemnen alysqa alyp qashty. Kóńil kúı tolqynysyn tiri janǵa aıta almaı, alýan tústermen astarlap jetkizdi.
Iá, ómir qarama-qaıshylyqtarǵa toly. Sheber jan halin qaıyrshynyń keıpinde bergen. Biraq qaıyrshylar beınelengen kartına baılyqqa jetkizdi. Muqtajdardyń muńyn shaqqan týyndynyń quny osynshama qymbat bolaryn avtordyń ózi de sezbese kerek. Tek Pıkassoǵa bolmys aldyndaǵy dármensizdikten ýaqytsha qashyp qutylýǵa kómekteskendeı.
Kartınaǵa kóz tastaǵan ár adam odan óziniń sharasyzdyǵyn ǵana kóredi. Sosyn sheksizdikpen uzaq tildesedi. Biz ómir jolynda tek belgisizdikke saıahattaımyz. Pıkasso dál osy sátti ǵana sezindiredi. Sebebi biz máńgilik emespiz, tek búginimizben ǵana ómir súremiz.
Kartınanyń keıipkerleri sol kezdegi Pıkassonyń ózi sııaqty kedeı adamdar bolǵan. Olardy syrttan baqylaı otyryp, týyndyǵa shabyt alady. Júregindegi bostyqty toltyrý úshin, bostyqty joıý úshin, odan qashyp qutylý úshin sýret salǵan sekildi. Sebebi dál sol sátte qýanyshty kútý múmkin emes edi. Kenepte kólbeńdegen beıneler arqyly umytqanyn, joǵaltqanyn tapqysy keldi. Tapty da. Sanasynda, eń bolmaǵanda, áli baǵyty anyqtalmaǵan bolsa da bir ıdeıa bar ekenin kórsetti.
Shamasy, teńiz jaǵasynda turǵan bútin bir otbasy. Áke men ana jáne jalǵyz bala. Olardyń kózderinde jalyn joq, tek ómirge degen ókpe ǵana bar. Bastary men ıyqtary tómen, qoldary aıqasqan. Ashy oıdyń sheńgeline oralyp, sharasyzdyqtan janaryn tómen salady. Jupyny kıimi men jalań aıaq júrgeni jan tolqytady. Aýa raıynyń yzǵarly ekeni anyq baıqalyp tur. Teńizdiń sýyq jelinen ábden tońǵan úsheýi jylyný úshin jamylǵylaryna oranýda. Biraq shúberek aıaǵyna jetpegendikten, jaýraı túsýde.
Mazasyz teńiz, túngi aspan, dymqyl qum. Keıipkerlerdiń beti men saýsaqtary da sýyq kók túspen kómkerilgen. Dál osy fon naqty anyqtalmaǵan bólshektersiz berilgen. Aralarynda úlken keńistik bar, degenmen olar bos oryndy toltyra almaıdy, jaqyndaýǵa batpaıdy. Olardy tek azap qana biriktiretin sekildi, sosyn qoıý túske shomylǵan jumbaq kartına.
Munda keskindemeniń eń kóńilsiz buryshy – kishkentaı balanyń bet-álpeti. О́te salmaqty ornalasqan. Ol bolǵan oqıǵanyń tereńdigin túsinýge tyrysady. Ata-anasyna qolyn sozyp, osynsha qaıǵyǵa qalaı tap bolǵanyna qaıran kúıde. Úmitsizdiktiń apanyna túskendeı, bir-birimen tildesýge batpaıdy. Qulaǵynyń túbine aıqaılaǵan aıaz daýsy, tabannan ótken syz, jylýy joq jamylǵy endigi ómiriniń mańyzdylyǵyn joǵaltqandaı. Qara jáne kók reńk – qaıǵy túsi. Bul býyrqanǵan muńly boıaýlar kartınanyń mánin ashyp turǵandaı. Sol boıaýlar adamnyń emosııasy sekildi ózgerip otyrady. Oqyrmandy da eleń etkizeri haq.
Kartınaǵa ólim aldyndaǵy úmitsizdik energııasy sińgen. Bul avtordyń osy shedevrmen jumys isteý kezinde bastan keshirgen jaǵymsyz emosııalardyń da-ýyly ispetti. Qaraǵan saıyn, keýdeńizden quıyn ótkendeı, kóńilińiz alaburtyp, janyńyzdy qoıarǵa jer tappaısyz. Oıyńyzǵa elestegenniń barlyǵy shyndyq. Bul – Pıkassonyń shyndyǵy.
