Bilim men ındýstrııany ushtastyrǵan ýnıversıtet

Safı О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıteti elimizdiń munaı-gaz keshenine maman daıar­laıtyn birden-bir joǵary oqý orny retinde ǵylymı jáne ınnovasııalyq qyzmetin arttyrý jolynda aýqymdy ózgeristerge bet buryp, sońǵy ýaqytta úlken transformasııadan ótýde. Ásirese ýnıversıtettiń ǵylymı áleýetin arttyrý, halyqaralyq qatynastaryn kúsheıtý jáne ǵylymı jobalardy júzege asyrý jumystary qarqyndy júrgizilýde. 

Munaı-gaz ındýstrııasy, akade­mııa­lyq qoǵamdastyq jáne bıznes ara­syndaǵy júıeli ózara qarym-qa­ty­nasty ornatý maqsatynda ýnı­ver­sıtet dıalog alańy retinde «bilim-ındýstrııa-ǵylym-bıznes» ózara is-qımyldy yqpaldastyrý pro­sesin belsendi túrde iske asyrýda.

Belsendi transformasııalaý keze­ńinde ýnıversıtet bilim berý prosesine úzdik tájirıbelerdi engizý jumysyn jalǵastyryp jatyr. Solardyń biri – energetıkalyq sektordy joǵary kásibı kadrlarmen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan jobalar. Olardy júzege asyrýǵa múmkindik be­retin MVA baǵdarlamasy úsh ba­ǵytta: Munaı ınjenerııasy, Tu­raqty damý, Adamı resýrstar salasyndaǵy baǵytta ashyldy.

Ýnıversıtet bazasynda quryl­ǵan Energetıka mınıstrliginiń Sa­la­lyq tehnologııalyq quzyretter or­talyǵy energetıka salasyndaǵy teh­nologııalyq ınnovasııalar máse­le­leri boıynsha saraptamalyq qol­daý kórsetýge arnalǵan. Atap aıt­qanda, ýnıversıtetke sıfrlandy­rý jobalaryn saraptamalyq súıe­mel­deý jáne bolashaq kásipteri boıyn­sha eksperımenttik bilim berý baǵ­dar­lamalaryn ázirleý.

Prezıdent Q.Toqaevtyń óńirlik ýnı­versıtetterdi ónerkásiptik kásip­oryndardyń óz qamqorlyǵyna alý týraly tapsyrmasyna oraı «Em­bi­munaıgaz» AQ men «Atyraý munaı óńdeý zaýyty» JShS S.О́tebaev atyndaǵy AtMGÝ-men ekijaqty kelisimge qol qoıdy. Atalǵan kelisim negizinde «Atyraý munaı óńdeý zaýyty» JShS demeýshilik kómegimen ýnıversıtet bazasynda «Munaı-hımııa jáne ekologııa ınstıtýty» ashyl­dy. Instıtýt qurylymyna oqy­tý ortalyǵy men jer qoınaýyn paı­dalanýshylardyń qoldanbaly zert­teýleri oryndalatyn zertteý beıi­nindegi 15 zerthana kiredi. Zaýyt jumysshylary akademııalyq proses­ke jáne mamandardy daıarlaý isine belsendi aralasady. Zaýyt osydan 5 jyl buryn ýnıversıtetpen dýaldy oqytý júıesin jaqsy jolǵa qoıǵan.

«QazMunaıGaz UK» AQ jáne «Embimunaıgaz» AQ qoldaýymen ýnıversıtet bazasynda Oqý-óndiristik polıgonynyń qurylysy bastaldy. Bul ýnıversıtettiń energııa resýrs­taryn, elektr jáne balamaly energetıkany óndirý jáne tasymaldaý tehnologııalaryn engizýge arnalǵan ónerkásiptik qondyrǵylar úlgileri bar teńdesi joq alańy bolmaq. Bul stýdentterdiń alǵan bilimderi men daǵdylaryn bekitý, tehnologııalyq prosesterdi zertteý, óndiristik úde­ris­terdi naqty eńbek jaǵdaıynda ıgerýge múmkindik beredi.

Ýnıversıtet Gýbkın atyndaǵy RMÝ, Texas A&M jáne Robert Gordon University sekildi joǵary oqý oryn­darynyń halyqaralyq tájirı­besine sáıkes ýnıversıtettiń oqý-ádistemelik baǵdarlamasyn ázirleýde jáne jetildirý baǵyty boıynsha birlesip jumys atqarýda.

Ýnıversıtet oqytýshylarynyń 30%-y – ındýstrııadan shaqyrylǵan lektorlar. Indýstrııalyq komıtet músheleri ýnıversıtetke bi­lim­­di jáne tájirıbeli maman­dar­­­dy tar­tý­men qatar, oqý ornyn mate­rıal­­dyq-tehnıkalyq jab­dyq­­taýǵa kó­mek­tesýde. Altyn serik­tesi­miz – Atyraý «MО́Z» JShS demeý­shi­ligi­men ýnıversıtet bazasynda Mu­naı-hımııa ınjenerııasy jáne eko­­logııa ınstıtýty ashyldy. Jańar­tyl­ǵan, zamanaýı jańa zerthana­larymen jab­dyqtalǵan ıns­tıtýtta elimizdiń munaı-gaz hımııa­­sy jáne ekologııa baǵyttary boıynsha mamandar daıarlanýda.

Irgeli izdenister

Jahandyq energetıka sıpaty­nyń ózgerýi, klımattyq retteý jáne oǵan baılanysty energııaǵa álem­dik sura­nysty qalyptastyrý úderis­terin­degi qurylymdyq ózgerister ener­ge­tı­kalyq ındýstrııanyń qatysý­shy­laryna jańa múmkindikter men qaýip týdyrady. Osyǵan baılanysty ýnı­­versıtet munaı-gaz salasyndaǵy klı­­­mattyq qubylystardyń eko­no­mıkalyq saldaryn modeldeý bo­ıyn­­sha jobalardy júzege asyrýda Skol­kovo Máskeý basqarý mekte­bi­­men ózara yntymaqtastyqty ornatty.

Bul uıymmen energetıkalyq sek­tor menedjerlerine arnalǵan «Ene­rgııa almasý 4.0» oqytý baǵ­dar­la­masyn, energetıkalyq menedj­ment salasyndaǵy birlesken ǵylymı zertteýlerdi júzege asyrý qolǵa alyndy. Energııa almasý 4.0 baǵdarlamasy – elimizdiń energetıkalyq sektor kompanııalarynyń top mened­jer­lerin, dırektorlaryn stra­tegııalyq damytý boıynsha oqytýǵa baǵyttalǵan birlesken bilim berý baǵdarlamasy.

Sondaı-aq ýnıversıtette UNIVERSITI TEKNOLOGI PETRONAS (UTP) malaızııalyq trans­ulttyq munaı-gaz korporasııa­sy Petroliam Nasional Berhad-qa tıe­sili jetekshi zertteý ýnıver­sı­tet­t­erimen seriktestik ornatylǵan. Atal­ǵan ýnıversıtettermen ynty­maqtastyq nanotehnologııa jáne «jasyl tehnologııalar», gıbrıdti energetıkalyq júıe, ıntellektili qala jáne turaqty damý sekildi mańyzdy salalardy qamtıdy.

О́tken jyly birqatar profes­sor-oqytýshymyz ǵylymı-zert­teý jobalaryn júzege asyryp, mono­grafııalyq jumystaryn ja­ryq­qa shyǵardy. Professor-oqytý­shy­la­rymyzdyń birlesip jasaǵan ju­my­syna «Qatty jol tósemin daıyn­daý ádisine» avtorlyq patent beril­di. Son­daı-aq «Geoekologııa» ǵy­ly­­mı zert­hanasynyń ǵylymı qyz­met­keri­niń «Munaı óndirý kenoryn­dary ju­tańd­anǵan topyraǵyn zertteý jáne qalpyna keltirý boıynsha usynys­tardy jasaqtaý» atty ǵylymı zertteý jumysyna avtorlyq kýálik berildi.

Sonymen qatar ýnıversıtet ǵalym­dary «1:1 000 000 masshtab­taǵy Kaspıı óńiriniń geologııalyq mazmundaǵy GAJ atlas qartasy» halyqaralyq jobasyn jasaýǵa atsalysyp keledi. S.О́tebaev atyn­daǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnı­versıtetiniń Geologııa, geofızıka jáne geohımııa ǵylymı ortalyǵynyń osy taqyryptaǵy jobasy Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mı­nıstrligi uıymdastyrǵan baı­qaýda jeńiske jetti. Joba nátı­jesinde óńirdiń geologııalyq qu­rylymyn naqtylap, paıdaly qazba­lardyń jańa ken oryndaryn ashý bolashaǵyn baǵalaýǵa múmkindik týady. Ýnıversıtettiń taǵy bir ǵy­lymı jetistigi – ýnıversıtettiń Geo­logııa, geofızıka jáne geohımııa ǵylymı ortalyǵy buǵan deıin «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy munaı men gazdyń antıklınaldy emes tuzaqtaryn keshendi zertteý» taqyryby boıynsha ǵylymı jobany tabysty iske asyrýy.

Akademııalyq utqyrlyq jáne halyqaralyq qatynastar

2020-2021 oqý jyly lokdaýnǵa qara­mastan AtMGÝ úshin ózgerister men jańalyqtarǵa toly jyl boldy. Ýnıversıtette stýdentter men ǵylymı-pedagogıkalyq qyzmet­ker­lerdiń akademııalyq utqyrlyǵyn uıymdastyrý jumystary, qos dıp­lomdy baǵdarlama jáne sheteldiń joǵary oqý oryndarymen ózara yntymaqtastyq ornatý jumystary qarqyndy júrgizilýde.

Solardyń birqataryna toqtala ketsek, S. О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıteti PETRONAS Tehnologııalyq ýnı­­ver­­sı­tetimen (UNIVERSITI TEKNOLOGI PETRONAS) onlaın for­matta ekijaqty ǵylym jáne bilim berý salasyndaǵy ynty­maq­tas­tyqty damytý jónindegi memoran­dýmǵa qol qoıdy. Memorandým negi­zinde eki ýnıversıtet arasynda ǵy­lymı-zertteý jáne joǵary bi­lim berý qyzmetin qoldaý, stýdent­ter men profesorlyq-oqytý­shy qu­ra­my­nyń akademııalyq ut­qyr­lyq baǵ­darlamasynyń júze­ge asýyn qam­tamasyz etý jumys­tary júr­gizi­lý­de. Aıtalyq, ynty­maq­tastyq aıa­syn­da AtMGÝ professorlyq-oqy­tý­shy quramy Malaızııadan taǵy­lym­da­madan ótýge, al magıstranttar men Phd doktoranttarǵa oqýlaryn sol elde jalǵastyrý múmkindigi berilip otyr.

Safı О́tebaev atyndaǵy Munaı jáne gaz ýnıversıteti men Ýnıversıtet Lotarıngıı (University of Lorraine) ara­synda geologııa jáne munaı-gaz ba­ǵytynda ózara seriktestik ornatylýda.

Fransııanyń Total professor­lar qaýymdastyǵy (Total Profess­eurs Associes) men Total E&P Kazak­hstan kompanııasynyń qoldaýymen Total energetıkalyq mektebi (TESS) uıym­dastyrylyp,

oǵan ýnıver­sı­tet­tiń professor-oqytýshylyq quramy men stýdenter qatysty.

Ýnıversıtette sonymen qatar vırtýaldy akademııalyq utqyrlyq baǵ­darlamasy júzege asýda. Bul baǵ­dar­lama boıynsha búginde 40-tan astam stýdent bilim aldy. Onyń ishin­de 5 stýdent Malaızııanyń Pet­ronas ýnı­versıtetinde vırtýaldy mobıl­dilik baǵdarlamasy boıyn­sha oqydy.

Ýnıversıtettiń taǵy da bir ma­ńyzdy jobasy – Kaspıılik SDG haby. Hab aıasynda birlesken ǵy­ly­mı jobalardy júzege asyrý, stý­dentterdiń startap-jobalary kon­k­ýrstary men hakatondar, konferensııalar men semınarlar ótkizý, Kaspııdiń turaqty damý jelilik ýnıversıtetin qurý jos­pary bar. S.О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetinde BUU-nyń Qazaqstandaǵy ǵalamdyq kommýnıkasııalar departamentiniń qoldaýymen qurylǵan Kaspıı Hab-qa (Caspian SDG Hub) Kaspıı mańy elderiniń mem­­le­kettik ýnıversıtetteriniń Qaýym­das­tyǵy da oń yqylas tanytyp otyr. Birlesken jobanyń aıasyn­da Qaýym­dastyq quramyndaǵy mem­le­­­ket­­tik ýnıversıtetterdiń 9 rektory Kaspıı Hab aıasynda (Caspian hub on sustainable development goals) ózara seriktestik týraly kelisimge qol qoıdy. Osy qujat negizinde Kas­pıı mańy aımaǵynda keshendi túrde eko­no­mıkalyq, áleýmettik, eko­­lo­­gııa­lyq kom­ponentterdi birik­tirý arqyly turaqty damýǵa baǵyt­talǵan jobalarǵa kúsh salynbaqshy. Osylaısha, búgin­gi tańda S.О́tebaev atyndaǵy Aty­raý munaı jáne gaz ýnıversıteti sa­pa­ly bilim berýmen qatar, oqý orny­nyń ǵylymı áleýetin arttyrý men halyq­aralyq yntymaqtastyǵy aıasyn keńeıtý ju­mys­tary qarqyndy júrgizilýde.

Gúlzada ShAKÝLIKOVA,

Safı О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetiniń Basqarma tóraǵasy-rektory, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor