Sóz joq, halyqtyń, memlekettiń turmys áleýeti, onyń órkendeýi, ósýi, halyqaralyq bedeli, eń aldymen Memleket basshysynyń, ıaǵnı bizdiń Konstıtýsııamyzǵa sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń qyzmetimen tikeleı baılanysty.
Elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev bılik tizginin quldyraý men qaıshylyqqa toly eń qıyn kezeńde qolyna alyp, prezıdent laýazymynyń áleýetin meılinshe belsendilikpen, bilimdi biliktilikpen, aıryqsha qaıratkerlikpen kórsete aldy. Onyń san qyrly tolassyz eńbegi eldi rýhanı, saıası kúızelisten, turmystyq, ekonomıkalyq daǵdarystan shyǵarýǵa arnaldy. Ult bolyp, uıystyq. Ulttyq birligimiz ben yntymaǵymyzdyń, halqymyzdyń qoǵamdyq kelisimge júgingen danalyǵynyń arqasynda qaqtyǵystarǵa jol bermeı, jel sózge jelikpeı, jasampazdyq aýanyn qalyptastyra aldyq.
Nursultan Ábishulynyń kemeńger basshylyǵymen otyz jylǵa jýyq kezeńde odan burynǵy júzdegen jyldarda ata-babalarymyz armandap, qol jetkize almaǵan talaı ıgilikter búgingi urpaqtyń úlesine tıdi. Munyń bári – zamanymyzdyń ólsheýsiz baqyty, taǵdyrdyń syıy.
Nursultan Nazarbaev bıliginiń tarıhı túıini – 2019 jyldyń 19 naýryzynda keshki saǵat 19-da jarııa etilgen óziniń prezıdenttik ókilettigin toqtatyp, endigi jerde Memleket basshysy qyzmetin Qasym-Jomart Toqaevqa tapsyrǵanynda. Osy sátten jańa Qazaqstandaǵy prezıdenttik bıliktiń jańa kezeńi bastalady. Reseıdiń belgili pýblısısi Leonıd Mlechınniń paıymdaýynsha, bul – TMD keńistigindegi memleketterde de, Eýropa, Azııa elderinde de buǵan deıin bolmaǵan, kezdespegen oqıǵa. Dúnıejúzi sarapshylarynyń aıtýynsha, osy tarıhı oqıǵanyń birneshe ereksheligi bar. Is basyndaǵy Prezıdent óz bastamasymen resmı qyzmetten ketip, ózinen keıingi, ózi daıyndap, el basqarýdyń san qyrly mektepterinen ótkizip, elge, dúnıejúzilik qoǵamdastyqqa tanylyp, kemeldengen dara tulǵany halyqqa usyndy. Osyndaı beıbit ári taǵylymdy qarym-qatynaspen bılik aýystyrý memleketimizdiń bedelin kóterip, dúnıejúzilik qoǵamdastyqtyń qurmetine ıe boldy. Qasym-Jomart Kemelulyn halqymyz da, dúnıejúzilik qoǵamdastyq ta jyly qabyldap, onyń bolashaq qyzmetine úlken senim artyp, zor tilektestik bildirýmen keledi.
О́tken aptanyń sońǵy kúnderinde «Habar» arnasynan kórsetilgen belgili telejýrnalıst Erlan Bekhojınniń jańa telefılminde joǵaryda aıtylǵan jaǵdaılardy saraptaýmen qatar, ekinshi Prezıdentimizdiń ómirbaıanynan kóptegen jańa derekter kórsetilgen. Fılm Qasym-Jomart Toqaevtyń Táýelsiz Qazaqstannyń jańa dáýirdegi dıplomatııasynyń qalyptasýy men onyń dúnıejúzilik qoǵamdastyqtyń múshesi qataryndaǵy belsendi ári júıeli qyzmetiniń tarıhynan, kúrdeli kelissózder men halyqaralyq dárejedegi kórnekti tulǵalardyń elimizge kózqarastary men pikirlerinen mol maǵlumat beretin «Belasý» («Preodolenıe») eńbeginiń atymen oryndy atalypty. Ásirese, jas kezinde adamnyń ómiri belgili bir belasýlarǵa jetý, ony eńserý, odan asýdan quralatyny sııaqty, memleket ómiri de búgingi, erteńgi, bolashaq asýlardan turady. Fılmde bas keıipker atalǵan kitaptaǵydaı mektep oqýshysy kezinen óziniń bolashaq mamandyǵyn jazbaı, jańylmaı tańdaýy, sonyń jolynda, bilikti maman bolý úshin tabandy izdeniske beıimdelip, oqý, tereń ári álemdik aýqymda meılinshe kóp oqýy kimge bolsa da, ásirese jastarǵa, mektep oqýshylaryna ónege-úlgi. Qandaı tehnologııalyq zaman bolsa da jasóspirim balanyń naqty adamdarǵa, kórnekti tulǵalarǵa qarap, ómirge talpynatyny da tabıǵı sezim, sana, áreket. Azamattardyń belgili bir maqsatqa umtylyp, naqty nátıjege qol jetkizýi de osyndaıdan bastalady.
Qasym-Jomart Kemelulynyń balalyq, oqýshy, stýdent shaqtarynyń fotosýretteri, álemge keń taraǵan laýazymdy dıplomatııalyq qyzmetterindegi ártúrli deńgeıdegi táýelsiz elimizdiń múddesindegi kelissózderi, BUU, EQYU, taǵy basqa halyqaralyq minberlerdegi oryndy, mazmundy baıandamalary men sózderi – búgingi Memleket basshysynyń álemdik deńgeıdegi qaıratkerlik eńbeginiń aıǵaǵy.
Sondaı-aq fılm avtory elimizdiń Syrtqy ister mınıstriniń Qazaqstannyń kópvektorly syrtqy saıasatyn utymdy ustaný arqyly dúnıejúzilik qoǵamdastyqpen beıbit áriptestik, ózara senim qarym-qatynasyn qalyptastyrýyna mańyz berýi shejireli baıandalady.
Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy memlekettik táýelsizdigimizdi jarııalaǵan alǵashqy kúnnen bastap, bizdiń egemendigimizdi tanyp, moıyndaǵan alys, jaqyn memleketterdiń kópshiligimen dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyp, áriptestik, dostyq kelisimderge qol jetkizýdi kezek kúttirmes mindetter qataryna qoısa, sony oryndaǵan laýazymdy tulǵa Qasym-Jomart Toqaev bolǵany fılmniń óne boıynda anyq, aıqyn kórsetiledi.
Qazaq jeriniń shekarasy ejelden turaqtalǵan. Alaıda ol shekara burynǵy Odaq sheńberinde boldy. Endi derbes memleket retinde, eń aldymen, kórshiles eldermen kelissózder júrgizý arqyly halyqaralyq talaptarǵa saı shekaralyq kelisimge qol jetkizý, onyń syzyǵyn belgileý (delımıtasııa), arnaıy shekaralyq belgilermen jabdyqtaý (demarkasııa) sııaqty óte kúrdeli jumysty júrgizip, naqty nátıjege qol jetkizýdi Elbasy kezinde Syrtqy ister mınıstri Qasym-Jomart Toqaevqa senip tapsyrǵan. Ol abyroımen oryndalǵan. Osynaý óte mańyzdy jumysty júrgizgender qatarynda Qytaıdaǵy elshi retinde ózimniń de bolýymdy zor baqyt dep sanaımyn. Fılmde osy kelissózderden de kórinister bar.
Fılmniń mańyzyn kóterip turǵan taǵy bir bóligi – bizdiń ultymyzdyń perzenti týraly sheteldik halyqaralyq keńistikte tanymal, bedeldi memleket qaıratkerleriniń óte joǵary pikirleri. Máselen, Reseı Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov Qasym-Jomart Toqaevty Máskeý halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń stýdenti kezinen biletinin aıtyp, onyń dıplomatııanyń eń kúrdeli salalarynda shyńdalyp, shynyqqanyn, mol tájirıbe jınaqtaǵanyn, mineziniń óte tabandylyǵyn, maqsatyn oryndaýdaǵy qajyrlylyǵyn, keń aýqymdy bilimdarlyǵyn erekshe qurmetpen dáriptese, Aýstrııa Parlamenti basshysynyń orynbasary Volfgang Grossrýk osyndaı óte parasatty, joǵary dárejedegi dıplomattyń óz ultynyń dárejesin Eýropa elderine tanytyp, qurmettetip júrgenine erekshe rızashylyǵyn bildiredi. Máskeý halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń rektory Anatolıı Torkýnov Qasym-Jomart Toqaevqa jan-jaqty minezdeme bere kelip, onyń osy joǵary oqý ornynyń túlegi ekenin maqtanyshpen aıtady.
Osy kórsetilimde qazirgi Qazaqstan, onyń jetistikterin tuńǵysh jáne ekinshi prezıdentteriniń eńbekterimen baılanystyryp, qazaq týraly jaqsy sóz aıtqan Zerbo Lassına (BUU), Tansý Chıller (Túrkııa), Arıel Koen (AQSh), Tarıa Helonen (Fınlıandııa), Sergeı Ordjanıkıdze (BUU), Roza Otýnbaeva (Qyrǵyzstan), Reınhold Lopatka (Aýstrııa) taǵy basqa ártúrli bedeldi laýazymdy tulǵalarǵa, halyqaralyq sarapshylarǵa ádil pikirleri úshin alǵysymyz sheksiz.
Fılmniń óne boıyndaǵy kórinisterden de tys aqparattyq baıandaýlar da telekórermenderge jaqsy áser etedi.
Mundaı derekti fılmder tek Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵynda ǵana emes, únemi, úzbeı ázirlenip, halyq nazaryna usynylýy tıis. Bul – basshyny dáripteý emes. Elge kerek aqparat. Laýazymdy tulǵalardyń atqaryp júrgen jumystaryn kórsetý, ásirese jastar úshin, jas urpaq úshin – bir jaǵynan óz memleketin tanyp-bilý, ekinshiden, onyń tárbıelik máni de zor.
Bul telefılm Qasym-Jomart Toqaevtyń tek kásibı dıplomatııalyq eńbek jolyna arnalǵandyǵyn ańǵardyq. Ol da iriktelip, birneshe oqıǵa týraly aqparattyq qana aýqymda alynǵan. Shyn máninde ár baǵytqa arnalǵan, basqa memleketter ókilderimen júrgiziletin kelissózderdiń salmaǵy aýyr-aq. Máselen, kórshiles elder ókilderimen shekaralyq kelissózder, sonyń ishinde, ásirese, Shyǵystaǵy kórshimizben bolǵan shekara kelissózderi óte mańyzdy tarıhı oqıǵalar bolǵandyqtan, olar týraly jeke derekti fılm daıyndalsa da artyq bolmas edi.
Sol sııaqty, kezinde Reseı-Grýzııa arasyndaǵy qarýly qaqtyǵysqa baılanysty Eýropadaǵy qaýipsizdik yntymaqtastyq uıymynyń Parlamenttik assambleıasynda arnaıy baıandamany naqty kim, qaı eldiń ókili jasaý kerek degende uzaq pikir alysýdan keıin, 57 memlekettiń Parlament depýtattary biraýyzdan Qazaqstan Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy, EQYU PA Tóraǵasynyń orynbasary Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń kandıdatýrasyna toqtaǵan. Sol jyldyń kúzinde Toronto (Kanada) qalasynda ótken EQYU Parlamenttik assambleıasynyń kúzgi sessııasynda Qasym-Jomart Toqaev sol baıandamany óte joǵary dárejede jasap, Qazaqstannyń abyroıyn kótergenine kýá bolǵanbyz. Baıandama boıynsha sol jınalysta 62 depýtat sóz sóılegende, túgeldeı derlik Qasym-Jomart Toqaevtyń baıandamasynyń qarsy ekijaqty jarastyrýǵa arnalǵandyǵyn basa aıtyp, Qazaqstan delegasııasynyń mártebesi bir kóterilgen. Mundaı taǵylymdy jaıttar barshylyq jáne olar memleket damýynyń shejiresin quraıdy.
Qýanysh SULTANOV,
Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri
