Parlament sondaı-aq konstıtýsııalyq zańdylyqtyń jaı-kúıi týraly Konstıtýsııalyq Keńestiń Tóraǵasy Qaırat Mámıdiń joldaýyn jáne elimizdi áleýmettik-ekonomıkalyq damytý jóninde Úkimettiń qabyldap jatqan sharalary týraly Premer-mınıstr Asqar Mamınniń baıandamasyn tyńdady.
Senattyń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraıymy Olga Perepechına Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepter boıynsha qosymsha baıandama jasady. Ol respýblıkalyq bıýdjetti atqarýdaǵy asa mańyzdy máselelerge toqtaldy.
«Respýblıkalyq bıýdjet kiristerinde jyl saıyn Ulttyq qordan transfert ósip keledi: 2020 jyly ol 40%-dy qurady. Pandemııa jaǵdaıynyń jaqsaratynyna senim joq, al memlekettik mindettemeler kólemi óse túsýde, áleýmettik salaǵa arnalǵan shyǵystar respýblıkalyq bıýdjet kóleminiń 40%-dan astamyna jetip otyr. Daǵdarys kezeńinde bul shara májbúrlik ári negizdi bolyp otyr. Biraq álemdik ekonomıkanyń túbegeıli ózgerýi aıasynda shıkizattyq emes kiristerdiń jańa kózderin izdeý jáne elimizdiń bolashaq urpaq qarjysyn basqarý tásilderi men «qaýipsizdik jastyǵyn» qaıta qaraý qajet», dep atap ótti senator Olga Perepechına.
Ol sonymen qatar óz baıandamasynda jańa bıýdjet saıasatynyń tujyrymdamasyn aıqyndaý, sıfrlyq sheshimderge negizdelgen salyqtyq jáne kedendik ákimshilendirýdi túbegeıli ońaılatýdyń jańa tásilderin ázirleý, sondaı-aq syrtqy qaryz qarjysyn josparlaý men paıdalanýdyń jurtshylyq úshin barynsha ashyqtyǵyn qamtamasyz etý qajettigin atap ótti.
Olga Perepechına kásipkerlerge qoljetimdi nesıe berý tizbeginen deldaldardy shyǵarýdy, sondaı-aq jyldar boıy paıdalanylmaǵan qarjyny bıýdjetke qaıtarý jáne olardy basqa basym baǵyttarǵa qaıta bólýdi negizgi usynystarynyń biri retinde atady.
Senatorlar birlesken otyrys barysynda Mınıstrler kabınetiniń múshelerine de suraq qoıdy. Máselen, Sergeı Karplıýk tólem balansynyń tapshylyǵy máselesin kóterdi jáne jaǵdaıdy jaqsartý jónindegi sharalardy tez arada qabyldaýdyń mańyzyn atap ótti.
«О́tken jyly tólem balansynyń aǵymdaǵy shoty 6,3 mlrd. tapshylyqpen aıaqtaldy. Qazaqstanda EAEO elderi arasynda tólem balansynyń aǵymdaǵy shotynda kólemi eń úlken tapshylyq qalyptasqanyn atap ótý qajet. Tólem balansynyń tapshylyǵy 2015 jyldan beri baıqalyp keledi. Mundaı jaǵdaı bizdiń ımportqa táýeldi ekenimizdi jáne eksporttyq múmkindikterimizdiń júzege aspaǵanyn jaqsy kórsetedi», dedi senator.
Senator Abdaly Nuralıev óz suraǵyndaaýyldy damytý problemalary men ony qarjylandyrý sharalaryn kóterdi. Ol aýyldy damytýdyń tásilderi men basymdyqtaryn qaıta qaraýdyń mańyzdylyǵy týraly aıtyp, birqatar salalyq memlekettik baǵdarlamalarǵa qaramastan, qoıylǵan maqsattardyń bárine áli qol jetpegenin atap ótti. Aýyldardyń 36%-ynda ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtalmaǵan, 105 aýylda tasymal sý paıdalanylady. Jergilikti mańyzy bar avtomobıl joldarynyń 45%-dan astamy jóndeýdi talap etedi, elektrmen jabdyqtaý jelileriniń 58%-y tozǵan.
Senat depýtaty Olga Býlavkına elimizdiń «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýin qamtamasyz etý máselesin kóterdi. Bul jańartylatyn jáne balamaly energııa kózderiniń úlesi 2030 jylǵa qaraı 15%-ǵa deıin ulǵaıtylýy tıis ekenin eskere kelgende asa mańyzdy. Alaıda, senatordyń pikirinshe, qazir býlaný gazdary shyǵaryndylaryn retteýde yntalandyrý preferensııalary joq, tehnologııalar quny - joǵary, sol sııaqty energetıka salasyndaǵy jabdyqtardyń tozý deńgeıi de joǵary. Depýtat osynyń bári bizdiń «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýimizdi baıaýlatady, dep sanaıdy.
Sondaı-aq senatorlar Nurtóre Júsip pen Dana Nurjigitova mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesindegi jáne balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi problemalyq máselelerdi atap ótti.
Parlament qaralǵan máselelerdińqorytyndysy boıynsha Úkimet pen Esep komıtetiniń 2020 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepterin bekitti.
