Parlament • 24 Maýsym, 2021

M.Áshimbaev Senattyń birinshi sessııasyndaǵy jumysyn qorytyndylady

63 ret kórsetildi

Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen Senattyń VII shaqyrylymdaǵy Parlamenttiń birinshi sessııasyndaǵy qorytyndy otyrysy ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Onda depýtattar, aldymen, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy sotynyń sýdıalaryn saılaý máselesin qarady. Senatorlar Memleket basshysynyń German Nurbaevty, Erbol О́mirálıevti jáne Dana Toqmyrzınany Joǵarǵy sot sýdıalary qyzmetine saılaý týraly usynymyna biraýyzdan qoldaý bildirdi.

Sondaı-aq depýtattar Senat tóraǵasynyń usynysymen Nurlan Nurjanovty Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń múshesi qyzmetine taǵaıyndady. Odan bólek, otyrys barysynda elimizdiń zańnamalaryn ári qaraı jańǵyrtýǵa jáne azamattardyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa arnalǵan birqatar zańdy qarap, qabyldady. Soǵan sáıkes, endi aýyldyq, aýdandyq jáne qalalyq bılik deńgeıleriniń derbestigi keńeıe túspek. Ol úshin salyqtar men tólemderdiń keıbir túrleri bıýdjettiń tórtinshi deńgeıine beriledi. Olar: biryńǵaı jer salyǵy, jer ýchaskelerin paıdalanǵany úshin tólem, jer ýchaskelerin satýdan túsetin túsimder jáne jer ýchaskelerin jaldaý quqyǵyn satqany úshin tólem. Mundaı jańashyldyqtar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine aýdandyq, qalalyq jáne aýyldyq bılik deńgeıleriniń derbestigi men jaýapkershiligin keńeıtý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasynda jazylǵan.

«Qabyldanǵan zań jergilikti mańyzy bar mindetterdi tıimdi túrde sheshý úshin aýyldyq, aýdandyq jáne qalalyq deńgeıdegi bılikke jańa múmkindikter beredi. Onyń ishinde bıyl jańadan saılanǵan máslıhat depýtattarynyń quqyqtaryn keńeıtedi jáne máslıhattardyń jumysyn jetildiredi. Aldaǵy ýaqytta osy ózgerister óńirlerdiń damýyna tyń serpin beredi dep senemiz», dedi Máýlen Áshimbaev.

Sonymen qatar otyrysta senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastaryn damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy qarap, qabyldady. Engizilgen jańa normalarǵa sáıkes aýylsharýashylyq jerlerin satýǵa moratorıı 2026 jylǵy 31 jeltoqsanǵa deıin uzartyldy. Jalǵa alý tek Qazaqstan azamattary men sheteldik qatysýy joq zańdy tulǵalar úshin ǵana qoljetimdi bolyp qala beredi. Al, aýyl sharýashylyǵy jerlerin sýbarendaǵa berýge tyıym salynady. Bul zań Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatymen Jer reformasy jónindegi komıssııa jumysynyń qorytyndysy boıynsha ázirlendi.

«Bul zańda jerdi qorǵaýǵa, ony utymdy jáne maqsatty paıdalanýǵa arnalǵan jańa normalar qarastyrylǵan. Soǵan sáıkes Qazaqstan azamattaryna aýyl sharýashylyǵy jerlerin jeke menshikke berý jóninde Jer kodeksindegi normalardyń qoldanylýyna moratorıı uzartylady. Qujatqa jaıylymdyq jerlerdi paıdalaný máselelerin retteıtin, jer ýchaskeleri boıynsha aqparattyń qoljetimdiligi men ashyqtyǵyn qamtamasyz etetin jańa normalar da engizildi. Onyń bári elimizdiń ulttyq múddesine tolyǵymen sáıkes keledi», dedi Senat tóraǵasy.

Senatorlar Palata otyrysynda qashyqtan jumys isteıtin qazaqstandyqtardyń quqyqtaryn qorǵaý deńgeıin arttyrý máselesin de talqylady. Búgin qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksine qashyqtan jumys isteýdiń quqyqtyq rettelýin jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańda osy baǵyttaǵy barlyq másele qarastyrylǵan. Endi qyzmetkerler jumys berýshiniń kelisimimen qashyqtan jumys isteý formatyna kóshýge quqyly. Bul rette jumys berýshi óz qyzmetkerlerin qashyqtan jumys isteýge kerekti jabdyqpen, tıisti aqparatpen, baılanys qyzmetimen jáne ózge de qajetti jaǵdaımen qamtamasyz etýge mindetti. Eger qyzmetker eńbek shartynda kórsetilgen jumys kólemin oryndasa, qashyqtan jumys isteý kezindegi jalaqy tolyq mólsherde tólenýge tıis. Bul zańǵa atalǵan máseleniń áleýmettik mańyzy zor ekenin eskere otyryp, depýtattar bastamashy bolǵanyn aıta ketken jón.

«Qazirgi tańda qashyqtan jumys isteý álemdik trendke aınalyp otyr. Buǵan árıne, pandemııa da óz áserin tıgizdi. Elimizde azamattar qashyqtan jumys isteý rejımine kóshken kezde tıisti zańnamalyq retteýdiń joqtyǵy eńbek qatynastary salasynda keıbir máselelerdi týǵyzǵany belgili. Osy zań qashyqtan jumys isteýdiń quqyqtyq negizderin odan ári qalyptastyrýǵa arnalǵan», dedi Máýlen Áshimbaev.

Búgin depýtattardyń bastamashyldyǵymen ázirlenip, qabyldanǵan taǵy bir zań qazaqstandyqtardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kózdeıdi. Jańa normalardyń basty mindeti – azamattar men kásipkerlerdiń quqyqtaryn memlekettik organdardyń zańsyz áreketterinen qorǵaý. Qujatqa sáıkes kásipkerlerge qatysty reıderlik faktiler úshin qylmystyq jaýapkershilik kúsheıtiledi. Bıznes pen azamattardyń sanksııalanbaǵan tekserýler, tintý, alý, múlikti ýaqytsha shekteý jáne basqa da is-áreketter boıynsha shaǵymdaryn qaraý merzimi úsh táýlikke deıin qysqartylady.

Budan basqa, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine reıderlikke qarsy kúresti kúsheıtý, kásipkerlik qyzmetti memlekettik organdar men laýazymdy adamdardyń zańsyz aralasýynan qorǵaý jáne baǵaly metaldardyń zańsyz aınalymyna kedergi keltiretin sharalardy kúsheıtý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańda baǵaly metaldardyń zańsyz aınalymy úshin qabyldanatyn sharalar kúsheıtildi.

Búgingi otyrys kezinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań da qaralyp, qabyldandy. Azamattardyń eńbek quqyqtaryn qorǵaýǵa arnalǵan bul zańǵa da Parlament depýtattary bastamashy boldy. Zańǵa engizilgen jańashyldyqtardyń biri – eńbek salasynda kemsitýshilikke jol bergen jumys berýshi úshin ákimshilik jaýapkershilik belgileý. Sondaı-aq, zań jobasy boıynsha prokýrordyń qaýlylaryn oryndamaǵany úshin de jaýapkershilik qarastyrylǵan. Bul norma, eń aldymen, kásipkerlerdi memlekettik organdar tarapynan múmkin bolatyn zańsyz áreketterden qorǵaýdy kózdeıdi. Osylaısha, búgingi Senat otyrysynda depýtattar mańyzdy 5 zańdy qabyldady. Olardyń úsheýine ózderi bastamashy boldy.

Máýlen Áshimbaev Senattyń sessııadaǵy jumysyn qorytyndylap, byltyrǵy qyrkúıek aıynan beri depýtattar birqatar mańyzdy zańdarǵa bastamashy bolyp qabyldaǵanyn atap ótti.

«Sessııa barysynda Memleket basshysynyń elimizdi jańǵyrtý baǵdaryn zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý úshin aýqymdy jumys atqaryldy. Parlament 63 zań qabyldady. Olardyń ishinde 15-ine depýtattyq korpýs bastamashyldyq jasady. Senat depýtattarynyń bastamashylyǵymen taǵy 14 zań jobasy boıynsha jumys júrgizilýde», dedi Senat spıkeri.

VII shaqyrylymdaǵy Parlamenttiń birinshi sessııasynda azamattardyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa, jer máselesin sheshýge, saılaý prosesterin jańǵyrtýǵa, jergilikti ózin-ózi basqarýdy jáne sot-quqyq qorǵaý júıesin damytýǵa, shaǵyn jáne orta bıznes pen áleýmettik kásipkerlikti qoldaýǵa jáne ınklıýzıvti bilim berýdi jetildirýge, sondaı-aq, taǵy basqa mańyzdy salalarǵa arnalǵan aýqymdy zańdar toptamasy qabyldandy.

«Senatorlar óńirlerge baryp, halyqpen jáne eńbek ujymdarymen úsh júzge jýyq kezdesý ótkizdi. Budan bólek, turaqty komıtetter 3 úkimet saǵaty, 5 kóshpeli otyrys, 40 dóńgelek ústel men kezdesýler uıymdastyrdy. Sol is-sharalardyń aıasynda Prezıdent tapsyrmalarynyń, zańdardyń jáne memlekettik baǵdarlamalardyń oryndalý barysy jan-jaqty qaraldy. Osy jıyndarda qabyldanǵan usynymdar jaýapty memlekettik organdarǵa jiberildi. Onyń bári Senattyń baqylaýynda bolady», dedi Palata tóraǵasy.

Sonymen birge Máýlen Áshimbaev sessııa barysynda Senat depýtattary ulttyq qundylyqtardy dáripteý baǵytynda da aýqymdy jumys atqarǵanyn aıtty. Osy taqyrypqa arnalǵan parlamenttik tyńdaýlar men dóńgelek ústelder uıymdastyryldy. Budan bólek, Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Senat «Asharshylyq. Golod. 1928-1934. Derekti hronıka» atty biregeı qujattar jınaǵyn daıyndap, kópshilikke tanystyrdy. Tarıhymyzdaǵy alapat qasiretti jan-jaqty sıpattaıtyn úsh tomdyq jınaq elimizdiń arhıvteri men kitaphanalarynyń jáne joǵary oqý oryndarynyń qorlaryna taratyldy.

Otyrysty qorytyndylaı kele, Máýlen Áshimbaev sessııa barysynda Prezıdenttiń barlyq reformasyn zańnamalyq turǵydan sapaly qamtamasyz etýge arnalǵan Senattyń qyzmeti nátıjeli bolǵanyna nazar aýdardy. Sondaı-aq Senat tóraǵasy Palatanyń konstıtýsııalyq ókilettigin iske asyrý jolynda tabysty jumys istegen barsha senatorǵa alǵys bildirdi. Odan bólek, depýtattardyń óńirlerge jasaıtyn saparlaryna, halyqpen kezdesýlerine sáttilik tiledi.

Aıta keteıik, senatorlar parlamenttik kanıkýl kezinde jergilikti jerlerdegi problemalardy zerdelep, syndarly usynystar jınaqtaıdy. Onyń barlyǵy aldaǵy depýtattyq qyzmetke negiz bolatyny sózsiz.

Sońǵy jańalyqtar

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar