Narazylyq bildirgen avtobýsshylar óz baǵyttaryna shyǵýdan bas tartqan soń, onyń kesiri qarapaıym halyqqa tıdi. Aıaldamalarda jınalǵan jolaýshylar dittegen jerine jete almaı zar bolysty. Asyqqandar taksı ustaǵan. Mundaı kúnderi taksı parkteri de baǵany aspandatyp jiberýdi ádetke aınaldyrǵan. Olarǵa «áı deıtin aja, qoı deıtin qoja joq» sııaqty.
О́skemendegi jaǵdaıǵa keler bolsaq, avtobýs jumysshylary valıdatordyń engizilýine qarsylyq bildirdi. Sebebi túsken aqshanyń 20 paıyzy úkimettiń qazanyna túsetin kórinedi. Qazirdiń ózinde, parkke kirgen kiris paıda ákelgendi qoıyp, óz shyǵynyn ázer jabatyn sııaqty. Avtobýstardyń ábden tozyǵy jetkendikten, ony kútip ustaý, buzylǵan tetikterin aýystyrý, jóndeý qymbatqa shyǵady. Odan bólek, janarmaı baǵasy sharyqtap ketken. Jaza bersek, avtobýsqa qatysty problema shash-etekten. Bárinen buryn qala ishindegi qoǵamdyq kóliktiń qozǵalysy qarapaıym halyqqa kedergi keltirmeýi kerek.
– Nege ekenin bilmeımin, О́skemenniń aıaldamalarynda avtobýsty saǵattap kútetin boldyq. Áneýgúni 60-shy avtobýs týra bir saǵat, jıyrma mınýt degende keldi. Aıaldamaǵa jınalǵan el kelgen avtobýstyń belin qaıystyryp jiberedi. Sanıtarlyq norma saqtaýdy aıtpaı-aq qoıaıyn. Tańerteń, keshke avtobýstarda ıne shanshyr oryn joq. Onyń ústine О́skemendegi birneshe avtobýstyń terezesi ashylmaıdy. Kúnniń ystyǵynda tymyrsyq. Maskamen tumshalanyp júrý múmkin emes. Onyń bárin qoıdyq, bastysy ýaqtyly júrip tursa, – deıdi ózin Jazıra Tileýbaeva dep tanystyrǵan qala turǵyny.
Ras, qalaishilik qoǵamdyq kólikterdiń aǵyny sırep ketti. Valıdatorǵa kóshpes buryn, avtobýstardy jańartyp, halyqqa yńǵaıly jaǵdaı jasap alsa durys pa edi?! Al zamanaýı tólem júıesi óz retimen engiziler edi.
Alaıda, oblys ákimi Danıal Ahmetov óskemendik tasymaldaýshylarmen kezdesip, elektrondy tólemge kóshý kerektigin aıtqan.
– Elektrondy bıletteýdi qoldasańyzdar, men sizderdi qoldaımyn. Lızıng, sýbsıdııa máselelerin ret-retimen sheshemiz. Eki aıdan keıin qaıta jınalamyz, – dedi oblys basshysy.
Oblys ákimdigi bergen málimetterge súıensek, elektrondy tólem jolaýshylar tasymaly salasynyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Ásirese, avtobýs ıelerimen yntymaqtasa jumys isteıtin jergilikti avtoparkter úshin tıimdi bolmaq.
Sondaı-aq kezdesýge qatysýshylar sýbsıdııalaý máselelerin talqylady. Jolaýshy tasymaldaý salasy ókilderiniń aıtýynsha, elektrondy bılet júıesi jeńildetilgen sanattaǵy jolaýshylardyń naqty sanyn kórsete alady. Alynǵan málimetter bólingen sýbsıdııalardyń mólsherin de dál esepteýge múmkindik beredi.
Taǵy bir mańyzdy másele – avtobýs parkin jańartý. Ol úshin oblys ortalyǵynyń keıbir kompanııalary tehnıkany lızıngke alýǵa nıetti, onyń ústine memleket pen Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki qoldaý kórsetýge daıyn. Endigi kezekte tasymaldaýshylar óz salasyn damytý josparyn jasaıdy, basqa máselelerden bólek baǵyttardy ózgertý jóninde usynystaryn daıyndaıdy jáne avtoparkterdiń jyljymaly quramyna jańartý mehanızmderi engizilmek. Naqty sheshimder eki aıdan soń belgili bolady.
– Avtobýs parkterin damytý, sýbsıdııalaý týraly suraǵymyzdy oblys basshylyǵyna qoıdyq. Birneshe jylǵa sýbsıdııalaý máselesi qaralatyn bolady. Lızıngke avtobýstar alýymyz múmkin. Eki aı ishinde bul másele sheshilýi tıis. Elektrondy tólemge álem kóship jatqandyqtan, biz de soǵan qaraı yńǵaılanamyz. Bul jolaýshylar úshin yńǵaıly bolǵanymen, bizge qıyndyq týǵyzatyn shyǵar, – dedi «VOSCA» JShS dırektory Qanat Qalelov.
Qoǵamdyq kóliktiń júrip-turýy – oblystaǵy ózekti másele. Joǵaryda aıtqandaı, Semeıdegi «Semey Bus» basshylyǵynyń zeınetaqy jáne basqa da aýdarymdar boıynsha boryshy jarty mlrd-tan astam teńgeni quraıdy eken. Aı saıynǵy zeınetaqy aýdarymdary turaqty bolmaǵandyqtan, nesıege de ótinish bere almaıdy. Onyń basty sebebi, ýaqtyly jalaqynyń tólenbeýi men zeınetaqy jarnalarynyń aýdarylmaýynan sekildi. Jurtshylyqtyń narazylyǵyn tyńdaǵan oblys ákiminiń orynbasary Baqytjan Baıahmetov park jumysshylaryna sotqa júginýge keńes bergen.
Shyn máninde, avtoparkter úshin jeńildetilgen sanattaǵy jolaýshylardy tasymaldaýǵa 70 mln teńge kóleminde sýbsıdııa qarastyrylǵan kórinedi. Biraq «Semey Bus» JShS-niń basqa uıymdar aldynda da qaryzy bar sııaqty. Osyǵan baılanysty kásiporynnyń shottary buǵattalǵan eken. Qala basshylyǵynyń aıtýynsha, sýbsıdııalar aýdarylǵannan keıin, olar avtomatty túrde ujymnyń jalaqysyna emes, qaryzdy óteýge jumsalady eken.
Osyndaı ishki problemalardyń saldarynan qarapaıym halyq jumystan keshigedi, bolmasa taksı jaldaýǵa májbúr. Turǵyndardyń amalsyzdyǵyn bilgen taksıshiler de baǵany kóterip jiberedi. Oblys ákimi ýáde etkendeı, О́skemendegi avtobýs máselesi eki aı ishinde sheshilýi múmkin. Al Semeıdegi avtobýsshylardyń narazylyǵyna núkte qoıylatyn túri joq...
Shyǵys Qazaqstan oblysy
