Tehnologııa • 11 Shilde, 2021

Jas otandastarymyz dáldigi MRT-dan joǵary jobany oılap tapty

126 ret kórsetildi

Medısınadaǵy ozyq tehnologııalardyń múmkindigi biz oıla­ǵannan áldeqaıda joǵary. Der kezinde durys dıagnoz qoıyp, emdeý isinde jańylystyrmaıtyn qural-jabdyqtardyń ıgiligin paıdalaný – zaman talaby.

Almaty qalalyq jedel shu­ǵyl kómek kórsetý aýrýhana­synda ıshemııalyq jáne gemor­ragııalyq ınsýlttyń asa dál dıagnostıkasy úshin jasandy ıntellekt Cerebra engizildi. Neı­roradıologııa salasynda osy ýaqytqa deıin pasıentterge MRT arqyly dıagnoz qoıylyp kelgeni belgili, biraq adamnyń kózi KT sýretinde paıda bolǵan sıtotoksıkalyq isinýdi baıqaı almaıdy. Onyń ústine, dáriger ınsýlt dıagnozyn sımptomdar belgi bergennen bastap 6 saǵattan keıin qoıa alady. Al ınsýlttiń terapevtik terezesi 4,5 saǵatty quraıdy.

Cerebra jobasyn Alma­tyA.I.Lab laboratorııasynyń jas mamandary oılap tapqan. Otandastarymyz 2018 jyldan bastap jasandy ıntellekt tehnologııalaryn damytýmen aınalysyp kele jatyr. Barlyq ázirleýshiler RFMM, SDÝ, QBTÝ, Nazarbaev Ýnıversıteti, Más­keý memlekettik ýnıversıteti, brıtandyq jetekshi ýnıversıtetter túlekteri ekenin aıta ketý kerek.

Atalǵan jasandy ıntellektiń kómegimen ınsýlt 10 mınýt ishinde tanylady. Sonymen qatar bul mıdyń zaqymdanbaǵan parenhıma bóligimen salystyrý arqyly ıadrodaǵy tinderdiń tyǵyzdyǵynyń ózgerýin naq­ty­laýǵa múmkindik beredi. Ná­tıjesinde, pasıentke jedel emdeý taǵaıyndalyp, fýnksııany joǵaltý jáne nevrologııalyq tap­shylyq qaýpi azaıady.

Jańa soft medısınada erekshe mańyzdy. Sebebi ınsýlt Qa­zaqstandaǵy ólim-jitimniń ne­gizgi sebepteriniń biri bolyp otyr. Jylyna 40 myńǵa deıin ınsýlt tirkelse, onyń jartysy ólimge, al 80%-y múgedektikke áke­ledi. Sondaı-aq elimiz ınsýlt derti beleń alyp turǵan 30 eldiń tizimine kiredi. Biz til­ge tıek etip otyrǵan Almaty qala­lyq jedel shuǵyl kómek kórse­tý aýrýhanasynyń ózi jylyna ın­sýltpen myń naýqasty qabyl­daıdy.

– Komanda jas, bolashaǵy zor, kreatıvti, onyń quramynda baǵdarlamashylar, matematık, fızık, neıroradıologter bar, – deıdi joba menedjeri Me­rýert Saıfýllaqyzy. – Biz baǵ­­dar­lamalyq jasaqtamany 3 jyl boıy muqııat ázirledik. Otan­dyq aýrýhanalardan KT derek­teriniń arhıvin suradyq. Eń bi­rinshi bolyp Almaty qa­lalyq jedel shuǵyl kómek kór­setý aýrýhanasynyń bas dári­geri Almaz Djývashev jaýap berip, biz­ge qoldaý kórsetti. Jal­py, bul málimettermen eli­mizde másele bar ekendigin joq­qa shyǵarýǵa bolmaıdy. О́ıt­keni olardy tal­daýǵa ar­nalǵan KT derekqory joq. Son­dyqtan biz jasandy ın­tellekti synaý úshin bárin bir­tindep jınadyq. О́zimizdiń óner­tabysymyzben biz aýrýhanaǵa ýaqytynda baryp, naqty dıag­noz qoıylǵan jaǵdaıda ın­sýlttiń emdeletinin, mıdy za­­qymdanýdan saqtaýǵa bolatynyn dáleldegimiz keledi. Mı­dyń ózgerý nátıjeleri bo­ıynsha aqparatty avtomatty túrde beretin Cerebra mobıldi qosymshasyn paıdalanyp, biz ýaqytty barynsha únemdeımiz, ári barlyq emdeýshi top bir jelide bolyp, keńes bere alady.

Sonymen Cerebra kómegimen dıagnoz qalaı qoıylady? KT sýretin alǵannan keıin baǵdarlama mıdyń 3D modelin jasaıdy, sodan keıin neırondyq jeli olardy óńdeıdi jáne nátıjeni mıdyń zaqymdanǵan aımaqtaryn kórsetetin analıtıkalyq esep túrinde beredi. Bul birneshe mınýt ýaqytty alady. Al ınsýlt kezinde time is brain «ýaqyt degen mı» – ýaqyt óte mańyzdy.

Búginde Cerebra ınsýlttiń 85%-ynda durys dıagnoz qoıý­ǵa kómektesedi, sondyqtan ázirleý­shiler qosymsha málimetter jınaý arqyly ony jetildire bermek. Al eń bastysy, naýqastar dálirek dıagnostıkadan ótip, olardyń saýyǵý múmkindigi artady.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Almatynyń 199 turǵyny koronavırýs juqtyrǵan

Koronavırýs • Búgin, 16:43

Úkimette KQK-daǵy jaǵdaı talqylandy

Úkimet • Búgin, 14:40

Nur-Sultan «sary» aımaqqa ótýi múmkin

Koronavırýs • Búgin, 14:10

OPEK-tiń bas hatshysy kóz jumdy

Álem • Búgin, 13:59

6 shildege arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:43

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Búgin, 08:23

Aqjaınaq astana

Elorda • Búgin, 08:22

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Búgin, 08:20

Ult saýlyǵyn ulyqtaǵan megapolıs

Elorda • Búgin, 08:18

Baǵdaryń qalaı, bas qala?

Elorda • Búgin, 08:17

«Astana Operamen» dos bolaıyq

Teatr • Búgin, 08:15

Dımash pen Djekson

О́ner • Búgin, 08:10

Utqanymyz shamaly bolyp tur

Qoǵam • Búgin, 08:05

Irikteýdiń ekinshi kezeńine ótti

Sport • Búgin, 08:02

Egizder festıvali

Qoǵam • Búgin, 08:00

Elordanyń damý dańǵyly

Elorda • Keshe

«Nur-Sultan kitaphanasy»

Elorda • Keshe

Qattalǵan tarıh qazynasy

Elorda • Keshe

Uqsas jańalyqtar