Sonymen Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq akademııalyq opera jáne balet teatry bıylǵy maýsymdy Aram Hachatýrıannyń «Spartak» baletiniń jańa qoıylymynyń jabyq kórsetilimimen aıaqtady. Tipti teatrdyń keıbir jańa qoıylymdaryn zaldan emes, saýsaqpen sanarlyq kórermen sahna shetinde balet maıtalmandarymen qatar kórýge týra kelgenin eskersek, bul jahandy jaılaǵan indet ónerge de óz ústemdigin júrgizip otyr dep bilińiz.
Bul balet qoıýshy-baletmeıster Qazaqstannyń Halyq ártisi Gúljan Tútkibaevanyń, qoıýshy-sýretshi Reseıdiń Halyq sýretshisi Vıacheslav Okýnevtiń jáne qoıýshy-dırıjer Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Erbolat Ahmedıarovtyń jańa ssenografııasynda kórermenge usynyldy.
Alǵash ret «Spartak» baletin Abaı atyndaǵy MAOBT 1974 jyly Zaýrbek Raıbaev kompozıtor Aram Hachatýrıanmen birge usynyp, elimizdiń bas teatrynyń mádenı murasynyń altyn repertýaryna laıyqty túrde qosqan eken. Teatr repertýarynda akademııalyq horeografııasy bar klassıkalyq baletter basym bolǵanyna qaramastan, sol dáýirdiń baletmeısterleri men kompozıtorlary barlyq qyzyqty mashaqat pen synaqqa barýǵa daıyn edi. Teatr tarıhyna qosylǵan sol «Spartaktaǵy» basty partııalardy kezinde qazir ańyz bolǵan Ramazan Bapov, Raýshan Baıseıitova, Lıýdmıla Rýdakova, Edýard Malbekov, Sara Kósherbaeva syndy sahna sańlaqtary somdaǵan.
«Aram Hachatýrıannyń mýzykasy búkil spektakldiń is-áreketin tolyqqandy sıpattaıtyndyqtan, men úshin ańyz. Djon Ýılıams jáne Hans Sımmer syndy kompozıtorlar Gollıvýdtyń tarıhı fılmderine dál osy mýzykadan negiz alǵan. О́resi bıik, ımpressııaǵa toly, keremet mýzykaǵa súısinbeý múmkin emes. Búgingi kúnge deıin «Spartak» orkestr úshin de, balet ártisteri úshin de eń kúrdeli balet qoıylymdarynyń biri bolyp sanalady. Zaýrbek Raıbaevtyń tarıhı nusqasy teatrymyzdyń vızıttik kartochkasy bolyp tabylady. Árıne, Aram Hachatýrıannyń ózi bizdiń teatrymyzda óz notalaryn jazyp, dırıjerlegen partıtýra boıynsha spektaklge dırıjerlik etý men úshin úlken mártebe!..», deıdi spektakldiń qoıýshy-dırıjeri Erbolat Ahmedıarov.
«Spartak» «naǵyz erlerdiń baleti» bolyp sanalady, onda kóptegen urys kórinisi, jaýyngerlik, epıkalyq shaıqastar jáne kúrdeli erler bıi bar, biraq sıýjettiń qatygezdigine qaramastan, kóptegen kórinis sırek kezdesetin sulý lırıka men adajıoǵa, al basty keıipkerlerdiń obrazdary mahabbat pen qumarlyqqa toly.
Jýrnalıstermen júzdesý barysynda eski de jańa qoıylym týraly Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq akademııalyq opera jáne balet teatry trýppasynyń kórkemdik jetekshisi, qoıýshy-baletmeıster, Qazaqstannyń Halyq ártisi Gúljan Tútkibaeva: «Bul «Spartak» baletiniń jańa qoıylymy, sebebi teatr sahnasynda 10 jyldan astam ýaqyt kórsetilmedi, mızanssenanyń qandaı da bir ózgeshelikteri joǵalyp ketti, kostıýmder men dekorasııalar da eskirdi.
Al jańa «Spartakta» kórermen sahnalyq bezendirýdiń de, keıipkerler men beınelerdiń de jańarǵan túrin kóre alady, sonymen qatar spektakldiń jańa jaryqtyq sheshimin jasaýǵa tyrysamyz. Jaryq – kórermen sahnada kóretin negizgi komponentterdiń biri. Horeografııaǵa keletin bolsaq, munda biz teatrymyzdyń dástúrin saqtaýdy jón kórdik. Meniń oıymsha, spektakl erekshe bolmaq, óıtkeni kórermender basqa qyrynan qabyldaıdy – jańartylǵan energııa, Rım ımperııasynyń rýhyna enetin kólemdi dekorasııalar, spektakl aýqymdy jáne orasan zor bolyp kórinedi», deıdi.
Eseptep qarasaq, araǵa jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt salyp qaıta oralyp jatqan bul «Spartaktyń» nendeı artyqshylyǵy bar? Árıne, bul – sahna saltanaty, teatrlyq tehnologııalar men jaryq túsirý óneri.
Túpnusqasy saqtalǵan jańa premerada trýppanyń jetekshi solısteri – Jánel Túkeeva, Azamat Asqarov, Arhat Áshirbek, Aıman Egisbaeva, Malıka Elshibaeva, Nelson Penıa, Gúlvıra Qurbanova, Rahym Daırov syndy daryndar jarqyrap kórindi.
Qoıýshy-sýretshi Vıacheslav Okýnevtiń eskızderi boıynsha teatrdaǵy tigin sehynyń sheberleri 300-ge tarta kostıým tigip qana qoımaı, jumsaq jáne qatty dekorasııalardan monýmenttik jáne jıpopıstik tamasha kórinister týdyrǵanyna da toqtala ketý kerek. Bul da orasan eńbek.
Spektakldiń mýzykalyq materıaldary da ózindik shejirege ıe.
Osylaısha, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq akademııalyq opera jáne balet teatry óziniń 87-shi teatr maýsymyn «Spartak» baletiniń premeralyq kórsetilimimen aıaqtady. Jýrnalıster men blogerler Arte galereıasynda ótken baspasóz máslıhatynda elimizdiń bas teatrynyń jańa josparlary týraly aqparat alyp, ózderin qyzyqtyratyn suraqtar qoıyp, mádenı astananyń turǵyndary men qonaqtaryna usynylatyn jobalardy talqylady.
ALMATY
