Qoǵam • 16 Shilde, 2021

Serikjannyń serti

633 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

«Meni jiberme» («Ne otpýskaı menıa»). Tym aýyr fılm. Kámeletke keshe ǵana tolǵan Serikjan jan-júregimen túsine otyryp, bir demde kórip shyqqan. Keıbireýler bul fılmnen keıin óz-ózderine kele almaı, kúızeliske ushyrapty. Bul – esimi jalpaq álemge tanys jazýshy Kadzýo Isıgýronyń Never Let Me Go romanynyń jelisimen túsirilip, 2010 jyly kóremenge jol tartqan kınotýyndy. Úrjarlyq Serikjan Qajytaı osy kınony kórgen soń kitabyn taýyp alyp, jata-jastana oqypty. Keıin bútin bir romandy qazaqshaǵa aýdaryp, «100 jańa esim» jobasynyń jeńimpazy atandy.

Serikjannyń serti

O basta ol shyǵarmany bálendeı baıqaýǵa qatysa qoıaıyn dep aýdarmaǵan. О́zi sezinip oqyp shyqqan soń ádebıet álemine serpilis ákelgen japon jazýshysyn qazaq jastary da oqysyn degen nıetpen qolǵa alypty. Álemge belgili Kadzýo Isıgýronyń shyǵarmasyn aýdarý úshin úlken eńbek, zor jaýapkershilik kerek-aq. Bárinen buryn ózińe degen senim bolýy tıis. Jaýapkershilik pen senim, jastyq jalyn bolǵan soń da Serikjan Qajytaı kompıýterdiń aldyna jaıǵasqan. Romannyń ár jolyn qaryndashpen júrgize oqyp, aýdara bastaǵan.  

Álemdi dúrliktirgen bul nendeı shyǵarma deısiz ǵoı. Aǵylshyn, orys tilderinde shyqqan soń qazaqtildi aýdıtorııa oqymaýy ábden múm­kin. Olaı bolsa, romannyń jelisine qysqasha toqtalyp óteıik. Japon jazýshysynyń «Meni jiberme» kitaby 2005 jyly basylyp, oqyrman qaýymnyń kóńilinen shyqqan. Roman Ketı esimdi áıeldiń estelikteri túrinde jazylǵan. Kitapta ótken ǵasyrdyń sońynda Ulybrıtanııada adamdardy klondap, donorlyq organdaryn alý týraly jazylǵan. Demek, belgili bir adamdy máńgilik ómirge bir taban jaqyndatý. Ondaǵy balalar syrtqy álemnen oqshaýlanǵan. Ata-analary da joq. Janry – dıstopııa.

Mine, osyndaı aýyr shyǵarmany Serikjan Qajytaı kúnine eki-úsh betten bir jyl ishinde tárjimalap, kitap etip qattady. Kóbinese bestseller shyǵarmalar orysshaǵa aýdarylǵanymen, qazaqtildi aýdıtorııaǵa jetpeı jatatyndyǵy shyn ǵoı. Al álemniń damyǵan elderimen terezemiz teń bolsyn desek, rýhanı baılyqty da umytpaýymyz kerek shyǵar.

Serikjan jas bolǵanymen, oıy tereń, óre­si joǵary. Abaı jazyp ketkendeı, «bilsem, kórsem» dep týǵan azamat. 1997 jyly Úrjar aýdany Tasbulaq aýylynda dúnıege kelipti. Kishkentaıynan jyr-dastandarǵa, ertegilerge áýes boldy. Mektepti támamdaǵan soń Semeıdegi M.Áýezov atyndaǵy pedagogıkalyq kolledjge tústi.  Aýdandyq, qalalyq, óńirlik, respýblıkalyq  músháıralarda birneshe ret top jarǵan. Jazǵan óleńderi merzimdi basylym betterine únemi shyǵyp turatyn. «Aıtýar – Boıtumar» antologııasyna da engen eken. Halyqaralyq «Esenın oqýlarynyń» laýreaty. Halyqaralyq demekshi, Serikjan eldegi aqyn-jazýshylarmen qatar, sheteldik qalamgerlermen de tyǵyz qarym-qaty­nasta. Ádebıet álemine birjola bet burýyna sebepker bolǵan da «Pasternak» syılyǵynyń ıegeri Hýsto Horke Padron edi.

– Padron myrzamen jolyqqanda qazaq qalam­gerleriniń shyǵarmalaryn ıspan tiline aýdaryp, uly Abaıdy bastaǵaly  júrgen kezi edi.  Sol kezde Padron myrzanyń kózinen Abaıǵa, qazaq ádebıetine degen qurmet pen súıispenshilikti baıqadym. Oılap qarasań, qazaqqa úsh qaınasa, sorpasy qosylmaıdy. Ár sózinde Abaıdan mysal keltirýge tyrysty. О́lgenshe Abaıdy aýdaryp ótemin degenine rıza boldym. Sóıtip kezdesýden keıin túbegeıli aýdarmaǵa bet buryp, sol jolda óle-ólgenshe eńbek etýge ishteı sert ettim, – deıdi Serikjan Qajytaı.

Elge qyzmet etýdi uran etken jas aýdarmashy búginde Úrjar aýdanynda jumys isteıdi. Qazaq tiline Kadzýo Isıgýronyń «Joǵaltyp alma sen meni» romanymen qatar, álem halyqtarynyń ertegilerin de aýdarǵan. Eńbektiń arqasy ǵoı, bıyl «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasy­nyń jeńimpazy atandy. Endigi armany – qazaqstan­dyq avtorlardy shetelge nasıhattaý úshin Ádebı agenttik qurý. Aıtýynsha, oqylymy eń kóp týyndy – «Garrı Poter» ádebı agenttikter arqy­ly taraǵan eken. 

– Meniń Ádebı agenttik qurý týraly usy­nysyma oraı, Mádenıet mınıstrligi qarjy­landyrý jaǵynan kómek qolyn sozamyz dep otyr. Buıyrtsa, tas-túıin daıyndalyp, tamyzda ashamyz. Ázirshe bul agenttikti aýylda ashyp, aldaǵy ýaqytta provınsııalyq ádebıetti damytsaq dep otyrmyz. Jazýshylar qoldaý bildirip jatyr. Máselen, japondyqtar ádebıetke jaýapkershilikpen qaraıdy. Álemdik ádebıetke serpilis ákelgen de solar. Mysaly, 20 ǵasyr ba­synda álemdik ádebıetke Akýtagava Rıýnoske ke­lip, novella janryn bastady. «Tozaq ottary». Ǵalamat shyǵarma. Keıin onyń izbasarlary keldi. Bizde de bir serpilis bolyp qalar, – deıdi Serik­jan Erjanuly.

Jas qalamger aýdarmamen ǵana shektelmeı, keıin óz oıyn, minsiz qoǵam kelbetin, min­siz adamdar týraly kóńilge túıgenderin qaǵaz­ǵa túsirgisi keledi. Ázirshe, Tomas Mýrdyń shyǵar­malaryn zerttep júr. Serikjannyń ádebıetke degen munshalyqty qyzyǵýshylyǵy qaıdan desek, naǵashy ájesiniń týǵan aǵasy Turysbek Qudaıbergenuly jazýshy, etnograf bolǵan kisi eken. Kisikıik jaıynda maqalalar jazyp, zertteýler júrgizgen erekshe adam bolǵan kórinedi. «Jigittiń jaqsysy – naǵashydan» degen osy shy­ǵar. Bolashaǵynan zor úmit kúttiretin azamatymyz ádebıet áleminde óz ornyn oıyp turyp alýy tıis.

 

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Úrjar aýdany