Japonnyń moıyndaǵany – jahannyń moıyndaǵany
Jahan jurtshylyǵy asyǵa kútken tórtjyldyqtyń basty básekesiniń ashylý saltanaty ótken juma kúni Tokıo tórinde júzege asty. 68 myń kórermenge arnalǵan stadıondaǵy trıbýnalarda arnaıy shaqyrylǵan qonaqtar qatarynda Japonııa ımperatorynan bastap, 15 memlekettiń basshysy men úkimet basshylary, HOK jáne Ulttyq Olımpıada komıtetteriniń 950-ge jýyq ókili jaıǵasty.
Aıtpaqshy, osy joly Olımpıada antynyń mátinine de ózgeris endi. Jańa nusqada yntymaqtastyqqa, teńdikke jáne kemsitýshilikke jol bermeýge basa nazar aýdaryldy. Tokıodaǵy oıyndar «Dál osy sátte biz qashyqtyqtar men shekaralarǵa qaramastan, birgemiz jáne bizdi kóp nárse biriktiredi» degen uranmen ótip jatyr.
HHHII Olımpıadanyń ashylý saltanaty koronavırýs pandemııasyna baılanysty jeńildetilgen formatta ótti. Aldymen LED ekrannan Tokıonyń Olımpıadany ótkizýde Madrıd pen Ystanbul qalalarymen báseke barysynda qalaı jeńip alǵanyn, halqynyń erekshe qýanǵan sátin kórsetti. Japonııanyń tanymal tulǵalary óz eliniń týyn alyp ilgennen keıin, taǵy birneshe qoıylym, shoýlar oryndaldy. Odan keıin sportshylarǵa kezek berildi.
Ashylý saltanatynda aldymen Grekııadan kelgen sportshylar top bastap shyqty. Grekııalyq sportshylardyń kósh bastap shyǵýy tuńǵysh Olımpıada ótken el retinde dástúrge aınalǵaly qashan. Odan keıin álemniń ár qıyryna tarydaı shashyraǵan sportshylardan quralǵan bosqyndar quramasy shyqty. Sosyn qurama komandalar legi japon álipbıimen ári qaraı jalǵasyp júre berdi. 206 memlekettiń 6000 atleti qatysqan saltanatty sherýde Qazaqstan 41-shi bolyp alańǵa qaraı bet aldy. Qazaqstan Týyn boksshy Qamshybek Qońqabaev pen jeńil atlet Olga Rypakova ustap shyqty. Bıylǵy Olımpıadanyń bir ereksheligi, árbir memlekettiń týyn ustap shyǵý mártebesi eki sportshyǵa – bir jigit pen bir boıjetkenge júkteldi.
Saltanatty jıyn qazaqstandyqtarǵa erekshe kóńil kúı syılady. Kók týdy kókke jelbiretken Olga Rypakovanyń erekshe úlgide tigilgen kóılegi men ulttyq naqyshtaǵy áshekeıleri Olımpıadany tamashalap otyrǵan qalyń kórermen tarapynan úlken qyzyǵýshylyq týǵyzdy. Tipti saltanatty jıynnan soń, «Hanshaıym» dep ataǵan Olga Rypakovaǵa japon fanattary birneshe anıme jasap ta úlgerdi. Qorjynynda Olımpıadanyń barlyq júldesi bar jerlesimiz tórtinshi Olımpıadada kóılegimen erekshe kózge tústi. Aqparat quraldarynda qazaqtyń ulttyq naqyshtaǵy kıimi tek japon jurtyn ǵana emes, Shyǵys Azııa elderiniń júregin jaýlaǵany aıtylýda. Basqalaı aıtqanda, japonnyń moıyndaǵany jahannyń moıyndaǵanymen para-par emes pe!
Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń tóraǵasy Tomas Bah pen Olımpıadany uıymdastyrý komıtetiniń tóraıymy Seıko Hasımoto sózinen soń Olımpıada týy kókke kóterildi. Japonnyń tarıhy, ulttyq bılerin tamashalap bolǵannan keıin sporttyq nysandardyń qalaı salynǵany, onda qandaı sport túrlerinen jarys ótetini LED ekrannan kórsetildi.
...Kópten kútken alaý da alańǵa jetkizildi. Birneshe adamnan estafeta arqyly ótken alaý eń sońynda «Úlken dýlyǵa» týrnıriniń tórt dúrkin jeńimpazy tennısshi Naomı Osakanyń qolyna tıip, ol Olımpıada alaýyn jaqty jáne ózi bul onyń ómirindegi eń úlken sporttyq jetistik ekenin aıtty.
Alǵashqy kúnniń alǵashqy medali
Eldos Smetov. Eliniń abyroıyn aspandatyp júrgen oǵylanmen 17 shilde kúni bir ushaqta Tokıoǵa birge kelgen edik. Eldospen qatar otyryp áńgimelesýdiń sáti túsken-di. Sonda ol Olımpııa oıyndaryn bes jyl kútkenin, aradaǵy úziliske qaramastan, jattyǵýyn toqtatpaýǵa baryn salǵanyn, ekinshi Olımpıadasynda marqum, Máskeý Olımpıadasynyń chempıony Jaqsylyq Úshkempirovtiń asyl armanyn Tokıoda oryndaýǵa baryn salatynyn aıtqan edi. Biz de onyń maqsatyna jetýine tilekshi boldyq. Biraq jerlesimiz bıik tuǵyr satysyna synyq súıem qalǵanda súrindi. Eldostan basym túsken japondyq Naohısa Takato fınalda Taıvan sportshysy Iýn-Veı Iаndy asa qınalmaı jeńip, Olımpıada chempıony atandy.
Jarys barysynda Eldos Smetov alǵashqy eki qarsylasy túrkııalyq Mıhrach Akkýsh pen ońtústikkoreıalyq sportshy Kım Von Djındi «ıppon» ádisimen jeńip, jartylaı fınalǵa shyqqan bolatyn. Al jartylaı fınalda tatamı ıesi, japondyq Naohısa Takatoǵa jol berdi. Eldos12 mınýt boıy janyn salyp beldesti. Golden Score kezeńinde Eldos álemniń úsh dúrkin chempıonymen teń dárejede kúresti. Áıtkenmen, onyń qarsylasy «vazarı» upaıyn enshilep qana fınalǵa ótti. Jurt Eldostyń beldesýine tánti bolyp, 2 mınýttaı shapalaq uryp turdy. Keıin sarapshylar atalǵan beldesýdi fınalǵa bergisiz dep baǵalaǵan-dy. Al kishi fınalda Nıderland ókili Tornıe Sakadjoege qarsy shyqqan jerlesimiz qosymsha ýaqytta «vazarı» upaıymen basym túsip, qola medalǵa ıe boldy. Jeńiske jetkennen keıin Eldos kóz jasyna erik berdi. Eńbegi esh ketpedi. Altynǵa laıyq azamat!
Jeńilis pen jeńis qatar órilgen kún
Olımpıadanyń alǵashqy kúninde Eldos Smetovpen qatar medalǵa úmitti degen birneshe sportshymyz jarys jolyna shyqty. Sonyń biri dzıýdodan Rıo Olımpıadasynyń qola júldegeri Galbadrah Otgonseseg alǵashqy aınalymda utylyp qaldy. 48 kılo salmaq dárejesinde beldesken ol birinshi kezeńde qytaılyq Lı Iаnannan jeńilis tapty. Al Alekseı Lýsenko bastaǵan Qazaqstan veloshabandozdary artqan úmitti aqtaı almady. Qazaqstandyqtar sapynan eń joǵary nátıjeni Alekseı Lýsenko tirkedi. Ol jeńimpazdan 6 mınýt 21 sekýndqa artta qalyp, 21-oryn ıelendi. Dmıtrıı Grýzdev pen Vadım Pronskıı tipti jarys jolynan shyǵyp qaldy.
Esesine, boksshy Serik Temirjanov alǵashqy jekpe-jeginde jeńiske jetti. 57 kılo salmaq dárejesinde synǵa túsken jerlesimiz vengrııalyq Roland Galoshty 5:0 esebimen jeńdi.
Tennısten Qazaqstannyń birinshi raketkasy Elena Rybakına alǵashqy aınalymda aýstralııalyq Samanta Stosýrmen kezdesip, 6:4, 6:2 esebimen jeńiske jetse, erler arasynda Qazaqstannyń birinshi raketkasy Aleksandr Býblıkke jerebe joldas bolmady. Birden álemniń ekinshi raketkasy, reseılik Danııl Medvedevke qarsy shyqqan Býblık 4:6, 6:7 esebimen qarsylasyna jol berdi. Endi Aleksandr Býblık Tokıo oıyndaryn juptyq synda jalǵastyrady. Sondaı-aq Zarına Dıas ta Olımpıadany erte aıaqtady. Shveısarııadaǵy týrnırde júrgen jerinen attaı qalap aldyrǵan Zarına senimdi aqtaı almady. Chehııalyq Barbora Kreıchıkovamen kezdesken qazaqstandyq tennısshi ekinshi sette jaraqatyna baılanysty kezdesýdi toqtatýǵa májbúr boldy.
100 metrge brass ádisimen júzýden synǵa túsken Dmıtrıı Balandın jartylaı fınalǵa óte alǵan joq. Besinshi topta jarysqan Dmıtrıı 59,75 sekýndty kórsetip, altynshy oryn aldy. Al qorytyndy hattamada Balandın 17-shi satyǵa turaqtady. Taǵy bir qazaqstandyq sportshy Olımpıadany erte aıaqtady. Anastasııa Lavrova ústel tennısinen birinshi kezdesýde-aq ıspanııalyq Marııa Sıaodan 4:1 esebimen jeńilip qaldy.
Sporttyq gımnastıkadan jalǵyz ózi jeti joldama jeńip alǵan Mılad Karımı irikteý synynda úsh jattyǵý boıynsha fınalǵa ótti. Ol gımnastıkalyq kermedegi jattyǵý boıynsha irikteýde 14,766 upaı jınap, ekinshi nátıje kórsetti. Aldaǵy ýaqytta da dál osy sport túrinen Mıladtan nátıje kútemiz. Jerlesimiz erkin jattyǵýda segizinshi oryn ıelense, kópsaıys boıynsha 20-orynǵa turaqtap fınalǵa joldama aldy.
Son senimdi shegeleı tústi
Tokıo Olımpıadasynyń ekinshi kúninde Qazaqstan qorjyny medalmen tolyqty. Ziltemirshi Igor Son Olımpıadanyń qola júldegeri atandy. Qazaqstandyq ziltemirshi 61 kıloǵa deıingi salmaqta synǵa tústi. Igor julqa kóterýde 131 kılony baǵyndyrsa, serpe kóterýde 163 kılony eńserdi. Sóıtip Son senimdi shegeleı tústi.
«Qalaı ýaıymdaǵanymdy sózben jetkize almaımyn. Shyny kerek, Tokıoǵa deıin mundaı salmaq kótergen emespin. Demek, bul meniń iri jarystarda kórsetken eń jaqsy nátıjem. Jattyǵý zalynda qarsylastardy baqylap otyrdyq. Basty qarsylasym ziltemirdi qısaıtyp alǵan kezde de ýaıymymnan aryla qoımadym. Bári bolýy múmkin ǵoı. Men julqa kóterýden jaqsymyn, dese de, serpe kóterýde biraz qıyndyq bar. Al tóreshiler eseptemeı qoıǵan eki múmkindikke keler bolsaq, ekeýinde de shyntaǵymnyń qozǵalǵany keri áser etti. Barlyǵy taza bolýy kerek. Maǵan qoldaý kórsetkenderdiń bárine alǵys aıtamyn. Alǵa, Qazaqstan!», dedi Son Olımpııa oıyndarynan alǵan áserlerimen bólisip.
Bul kúni 66 kıloǵa deıingi salmaqta synǵa túsken dzıýdoshymyz Erlan Serikjanov ázerbaıjandyq Orhan Safarovtan basym túsip, jarysty sátti bastady. Alaıda otandasymyz ekinshi aınalymda álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, Eýropa chempıony Manýel Lombardodan aılasyn asyra almady.
Tennısten synǵa túsip jatqan Mıhaıl Kýkýshkın birinshi kezeńde argentınalyq Federıko Korııamen kezdesip, 7:6, 7:5 esebimen jeńiske jetti. Al medal alady-aý degen taǵy bir úmitimiz Iýlııa Pýtınseva men Iаroslava Shvedova nege ekeni belgisiz jarysty jalǵastyrýdan bas tartty. Birinshi aınalymda argentınalyq Nadııa Podoroskamen kortqa shyqqan Pýtınseva alǵashqy sette qarsylasyna 6:7 esebimen jol berdi. Al ekinshi sette 3:1 esebimen alda kele jatyp, jarysty jalǵastyrýdan bas tartty. Al Shvedova bolsa horvat Aıla Tomlıanovıchten oza almady. Birinshi partııada 5:7 esebimen jeńilgen jerlesimiz ekinshi sette 2:3 esebimen jeńilip jatyp, jarysty ári qaraı jalǵastyrýdan bas tartty.
Shpagamen semserlesýden Rýslan Qurbanov alǵashqy aınalymda ıtalııalyq Marko Fıheradan (15:7) basym túskenimen, kelesi aınalymda ol japonııalyq Iаmada Masarýdan 8:15 esebimen jeńilis tapty.
Nysana kózdeýden Iýrıı Iýrkov Olımpıadanyń irikteý kezeńinen óte alǵan joq. Slalomdy esýden irikteý kezeńi aıaqtalyp, qazaqstandyq Aleksandr Kýlıkov jartylaı fınalǵa joldama aldy. Irikteý kezeńiniń nátıjesi boıynsha 108,12 kórsetkishimen 15-orynǵa turaqtaǵan Kýlıkov jartylaı fınalǵa ótken 15 sportshynyń qataryna endi. Ústel tennısinen erler arasyndaǵy básekege túsken Kırıll Gerasımenko ekinshi aınalymnan sátti ótti. Qazaqstan komandasynyń úzdigi chehııalyq Lıýbomır Iаncharjıkpen kezdesip, 4:2 esebimen jeńiske jetti.
100 metrge shalqalaı júzýden saıysqa túsken Dıana Nazarova óz tobynda eń sońǵy oryn aldy. Sondaı-aq bokstan 63 kılo salmaqta judyryqtastan Zákir Safıýllın alǵashqy aınalymda Perý ókili Leodan Pezo Saboıany 5:0 esebimen utyp, Tokıo Olımpıadasynyń 1/8 aınalymyna joldama aldy.
