Al sırroz aýrýy kezinde baýyr tinderi buzylady, baýyrdyń qalypty tinderi tyrtyq tindermen aýystyrylady, baýyr qurylymy buzylady. Aǵza óz óyzmetin durys atqara almaı qalady. Osyǵan baılanysty, baýyr sırrozynda durys tamaqtaný, dıeta saqtaý – pasıentti qoldaýdyń mańyzdy komponenti bolyp tabylady. Ol naýqastyń jaǵdaıyn jaqsartyp, asqynýlardyń aldyn alady. Bul týraly oqyrmandarymyzǵa gastroenterolog-dáriger, joǵary sanatty gepatolog, medısına ǵylymdarynyń doktory, Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI ishki aýrýlar kafedrasynyń professory Aleksandr Nersesov keńes berdi.
Baýyr sırrozy kezinde durys tamaqtaný kelesideı qaǵıdalarǵa negizdelgen:
Alkogol ishimdigin ishýge qatań tyıym salynady. Alkogol - baýyrdyń basty jaýy;
О́simdik aqýyzy jeńil sińedi, sondyqtan úrme burshaq, burshaq jáne t.b. ósimdik aqýyzdaryn, sút, qus, balyq ónimderin tutynǵan durys;
Adamnyń ımmýndyq júıesin nyǵaıtatyn jemister men kókónisterdi paıdalaný usynylady. Eger bul rette ish keýip ketetin bolsa, onda dıetany túzetý qajet;
Tózimdiligi qanaǵattanarlyqtaı bolǵan jaǵdaıda, sonymen qatar táýligine 2-3 kesege deıin kofe ishýge bolady;
Tamaqtaný arasyndaǵy úzilisterdi qysqarta otyryp bólshek tamaqqa kóshken durys, negizgi 3 rettik tamaqty qabyldaý (tańǵy, túski, keshki as) jáne arasynda 3 ret jeńil tamaqtaný (ekinshi tańǵy as, besin as, kesh ishiletin keshki as) durys, óıtkeni jıi tamaqtaný asqazan-ishek joldaryna artyq salmaq túsirmeıdi, baýyr men ótke qorektik zattardyń bólinýine jol berip, olardyń fýnksııalary qalypqa keledi.
Tutynatyn suıyqtyqtyń jetkilikti jalpy kólemi (táýligine 2-3 lıtrge deıin) qajet;
Tym maıly tamaqtardy tutynýǵa bolmaıdy. Býǵa, sýǵa pisirilgen tamaqtardy, buqtyrylǵan taǵamdardy paıdalanǵan jón;
О́nimderdi jyly kúıinde ishý qajet, as qorytý prosesin buzatyn sýyq jáne ystyq taǵamdardy tutynbaý kerek.
Kókónispen daıyndalǵan jarma sorpalaryn ishý;
maısyz jáne sińirli emes etterdi (jas sıyr, buzaý eti, maıy az qoı eti, qoıan nemese taýyqtyń aq eti); qaınatylǵan, býǵa pisirilgen nemese pisirilgen maısyz balyqty; ýsymaly jáne jartylaı pisirilgen botqalardy (kúrish, qaraqumyq, suly jarmasy) jeý;
Maılylyǵy tómen jáne qyshqyl emes sút ónimderin tutyný usynylady.
Sırroz – óte aýyr syrqat, al durys tamaqtaný erejelerin oryndamaý baýyr ensefalopatııa (koma), óńesh pen asqazannyń keńeıtilgen tamyrlarynan qan ketý; assıt, kók baýyrdyń ósýi jáne onyń qyzmetiniń joıylýy sekildi asqynýlarǵa ákeledi.
ALMATY
