Medısına • 28 Shilde, 2021

Gastroenterolog: Baýyr sırrozynda durys tamaqtaný asa mańyzdy

57 ret kórsetildi

Qarap otyrsaq, DSU málimetteri boıynsha, shamamen 350 mıllıon adam vırýstyq gepatıttiń qandaı da bir túrinen zardap shegedi eken. Baýyr aýrýlary shamamen bir jarym mıllıon adamnyń ómirin qııady – VICh-ınfeksııasynan, malıarııa men týberkýlezden de joǵary kórsetkish. Infeksııa juqtyrǵandardyń shamamen 80 paıyzy ózderiniń qaýipti vırýsty tasymaldap júrgenderin bilmeıdi. Sondyqtan baýyr aýrýlary týraly habardar bolý búgingi kúni asa mańyzdy bolyp otyr. 28 shilde – Dúnıejúzilik gepatıtpen kúres kúni.

Al sırroz aýrýy kezinde baýyr tinderi buzylady, baýyrdyń qalypty tinderi tyrtyq tindermen aýystyrylady, baýyr qurylymy buzylady. Aǵza óz óyzmetin durys atqara almaı qalady. Osyǵan baılanysty, baýyr sırrozynda durys tamaqtaný, dıeta saqtaý ­– pasıentti qoldaýdyń mańyzdy komponenti bolyp tabylady. Ol naýqastyń jaǵdaıyn jaqsartyp, asqynýlardyń aldyn alady. Bul týraly oqyrmandarymyzǵa gastroenterolog-dáriger, joǵary sanatty gepatolog, medısına ǵylymdarynyń doktory, Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI ishki aýrýlar kafedrasynyń professory Aleksandr Nersesov keńes berdi.

Baýyr sırrozy kezinde durys tamaqtaný kelesideı qaǵıdalarǵa negizdelgen:

Alkogol ishimdigin ishýge qatań tyıym salynady. Alkogol - baýyrdyń basty jaýy;

О́simdik aqýyzy jeńil sińedi, sondyqtan úrme burshaq, burshaq jáne t.b. ósimdik aqýyzdaryn, sút, qus, balyq ónimderin tutynǵan durys;

Adamnyń ımmýndyq júıesin nyǵaıtatyn jemister men kókónisterdi paıdalaný usynylady. Eger bul rette ish keýip ketetin bolsa, onda dıetany túzetý qajet;

Tózimdiligi qanaǵattanarlyqtaı bolǵan jaǵdaıda, sonymen qatar táýligine 2-3 kesege deıin kofe ishýge bolady;

Tamaqtaný arasyndaǵy úzilisterdi qysqarta otyryp bólshek tamaqqa kóshken durys,  negizgi 3 rettik tamaqty qabyldaý (tańǵy, túski, keshki as) jáne arasynda 3 ret jeńil tamaqtaný (ekinshi tańǵy as, besin as, kesh ishiletin keshki as) durys, óıtkeni  jıi tamaqtaný asqazan-ishek joldaryna artyq salmaq túsirmeıdi, baýyr men ótke qorektik zattardyń bólinýine jol berip, olardyń fýnksııalary qalypqa keledi.

Tutynatyn suıyqtyqtyń jetkilikti jalpy kólemi (táýligine 2-3 lıtrge deıin) qajet;

Tym maıly tamaqtardy tutynýǵa bolmaıdy. Býǵa, sýǵa pisirilgen tamaqtardy, buqtyrylǵan taǵamdardy paıdalanǵan jón;

О́nimderdi jyly kúıinde ishý qajet, as qorytý prosesin buzatyn sýyq jáne ystyq taǵamdardy tutynbaý kerek.

Kókónispen daıyndalǵan jarma sorpalaryn ishý;

maısyz jáne sińirli emes etterdi (jas sıyr, buzaý eti, maıy az qoı eti, qoıan nemese  taýyqtyń aq eti); qaınatylǵan, býǵa pisirilgen nemese pisirilgen maısyz balyqty; ýsymaly jáne jartylaı pisirilgen botqalardy (kúrish, qaraqumyq, suly jarmasy) jeý;

Maılylyǵy tómen jáne qyshqyl emes sút ónimderin tutyný usynylady.

Sırroz – óte aýyr syrqat, al durys tamaqtaný erejelerin oryndamaý baýyr ensefalopatııa (koma), óńesh pen asqazannyń keńeıtilgen tamyrlarynan qan ketý; assıt, kók baýyrdyń ósýi jáne onyń qyzmetiniń joıylýy sekildi asqynýlarǵa ákeledi.

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Aqsha emes, abyroı qymbat

Boks • Búgin, 13:04

Kúrshim ózeni de lastana bastady

Ekologııa • Búgin, 12:38

Tiliksiz ota jasaldy

Medısına • Búgin, 12:20

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Búgin, 09:35

Koronavırýstan 9 adam qaıtys boldy

Qazaqstan • Búgin, 09:28

Emdelip jatqan 634 naýqastyń jaǵdaıy aýyr

Koronavırýs • Búgin, 09:22

Qazaqstanda vaksına saldyrǵandar sany artty

Koronavırýs • Búgin, 09:17

Almaty oblysy «qyzyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 09:15

Sport jańalyqtaryna sholý

Sport • Búgin, 09:07

Sarannyń uzyn sákisi

Qazaqstan • Búgin, 09:05

Kóbelekter kórmesi

О́ner • Búgin, 09:04

Qarsylastar anyqtaldy

Sport • Búgin, 08:59

Jáýdir ana

Tanym • Búgin, 08:56

Taǵy bir sport nysanynyń tusaýy kesildi

Aımaqtar • Búgin, 08:53

Fızıkalyq ýran qoryna qatysady

Ekonomıka • Búgin, 08:46

543 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi

Ekonomıka • Búgin, 08:44

Áıelder kásipkerligi qoldaý taýyp jatyr

Ekonomıka • Búgin, 08:43

Basqa basylymdarǵa sholý

Álem • Búgin, 08:41

Úsh jyldyq bıýdjet maquldandy

Saıasat • Búgin, 08:25

Úlken qalada adasý

Rýhanııat • Búgin, 01:10

«Qaragóz» jasyrǵan shyndyq

О́ner • Búgin, 00:49

Aqyl alyby

Rýhanııat • Keshe

Shyǵystanýdyń bıik shynary

Áıel álemi • Keshe

«Serpinge» serpilis qajet

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar