О́ner • 01 Tamyz, 2021

Qubyjyq músin

106 ret kórsetildi

Qazaq dalasyna qyryq jyldan astam ýaqyt ýytyn tókken Semeı ıadrolyq polıgonynyń jabylǵanyna – 30 jyl. О́kinishtisi sol, synaq toqtaǵanymen, zardabyn halyq áli tartyp keledi. Sonyń bir aıǵaǵy – «Iаdrolyq synaqtardan azat alań» atty qolóner sheberi Qurman Aıtmuhanbetovtiń kórmesi.

Abaıdyń «Jıdebaı-Bó­rili» memlekettik qoryq-mý­zeıinde ótken bul kórmege aǵash­tan jasalǵan qubyjyq músinder qoıyldy. Zaldyń or­tasynda qaz-qatar turǵan kom­pozısııalarǵa qarasań, kó­meıge óksik tyǵylady. El­di mekenniń qaq ortasynda úz­diksiz jarylǵan bombanyń radıasııasy topyraqqa sińip qana qoıǵan joq, adam aǵzasyn za­qymdaǵan, mýtasııaǵa ushy­ratqan. Ań bitkenniń bári dúm­pýlerden boı tasalap, aýyp ketken. Kórmeniń tórinde tur­ǵan bulǵynnyń músini sol, adam qolymen jasalǵan qııa­nat­qa ókpeli kózben qarap tur­ǵandaı. Kózinen tamyp bara jat­qan móp-móldir jas ta nebir oıǵa shomdyrady. Músiniń ta­qyryby da «Kináli sender, adamdar». Ras, tabıǵatqa kelti­rilgen zalaldyń bári adam­dardyń kesirinen oryn aldy. Ony moıyndamasqa shara joq.

v

Músinderdiń barlyǵy der­lik mýtasııaǵa ushyraǵan tiri aǵzany beıneleıdi. Sýretshi Qurman Aıtmuhambetov keıbir músinderdi bútin aǵashtan shaýyp jasasa, endi birin áldenege uq­­satyp, kompozısııa etip oı­las­tyrǵan. Biraq ár músini oı­­lan­dyrady, táýbege túsiredi. Keıde qanyńdy quj-quj qaına­tady.

Kelýshiler nazary zaldyń shetinde jeke turǵan aq jaý­lyqty ananyń músinine aýdy. Aýsa, aýǵandaı. Músin bol­ǵanymen, kózinde muń, júzinde zar bar. Synaq saldarynan qa­ńyrap qalǵan aýylyna, aýrýǵa ushyraǵan ul-qyzyna qarap turǵandaı.

– 1998 jyly Semeıge kóship kelgem. Bir kúni baqshamda qýrap qalǵan alma aǵashynyń túbin qazyp jatsam, áldenege uqsas tamyry shyqty. Sodan kompozısııa jasap, bir qolyna nan, endi bir qolyna tuz us­tattym. Polıgon zardabyn tart­qan kemtar adamǵa uqsap shyǵa keldi. Alǵashqy músinim osy, – deıdi sýretshi Qurman Aıt­muhambetov.

Aýyr taqyrypqa baryp, úlken kórme uıymdastyrǵan sýretshige mýzeı ákimshiligi de biraýyz jyly lebizin bildirip, estelik syılyqtaryn tabystady.

– HH ǵasyrdyń ortasynda qasıeti mol qazaq jerinde qyzyl ımperııanyń yqpalymen qasiretti oqıǵa oryn aldy. Onyń zardaby barsha adamzat balasyna búginde belgili. Qazaq elinde adamzat balasyna náýbet ákeletin ıadrolyq synaqqa saıası turǵydan ǵana emes, áleýmettik qozǵalyspen, óner jolymen de kúres bir sát tolastamady. Búgingi Abaı mýzeıinde ótip jatqan mádenı-shyǵarmashylyq shara sonyń kórinisi, – dedi mýzeı basshysy Turdyqul Shańbaı.

Sonymen qatar kórmege «Semeı Nevada» qozǵalysynyń músheleri de qatysyp, músinshige jyly lebizderin bildirdi. Olar­dyń tilegi jalqy: zaman ty­nyshtyǵy. Shynynda da mundaı qubyjyqtardyń beınesin tek kórmeden ǵana kóreıik.

 

SEMEI

 

Sońǵy jańalyqtar

QHL: «Barys» «Lokomotıvten» jeńildi

Hokkeı • 22 Qazan, 2021

Bekire balyǵyn zańsyz aýlaǵandar ustaldy

Ekologııa • 22 Qazan, 2021

Belarýste maska rejımi joıyldy

Álem • 22 Qazan, 2021

9 sý qoımasy salynady

Ekologııa • 22 Qazan, 2021

Qaraǵandyda jer úıden órt shyqty

Oqıǵa • 22 Qazan, 2021

Golovkınge qarsy Mýratanyń múmkindigi bar ma?

Kásipqoı boks • 22 Qazan, 2021

Memleket basshysy Asqar Mamındi qabyldady

Prezıdent • 22 Qazan, 2021

Uqsas jańalyqtar