Taýar aınalymynda ósim bar

2021 jyldyń qańtar-mamyr ara­ly­ǵynda Qazaqstannyń Ortalyq Azııa elderimen taýar aınalymy 2,3 mlrd dollardy qurap, byltyrmen salystyrǵanda birden 34,7%-ǵa ósken, dep habarlaıdy finprom.kz resýrsy. Al osy elderdiń syrtqy saýdadaǵy úlesi 4,7%-dan 6,3%-ǵa artqan.

Qazaqtardyń ásirese, ózbektermen saý­da­sy qyzyp tur. Derekterdi sóıletsek, Qa­zaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy taýar aınalymy 2019 jylǵy qańtar-shilde aılarynda 11,1% ulǵaıǵan jáne 1,6 mlrd dollardy qurapty. Al bıylǵy alǵashqy jartyjyldyqta eki eldiń taýar aınalymy byltyrǵy osy kezeńmen salystyrǵanda 46%-ǵa ósip, 1,5 mlrd dollarǵa jetken. О́zbekstannyń elimizdegi jalpy taýar aı­na­ly­myndaǵy úlesi búginde 4,1% pa­ıyzdy quraıdy.

Odan keıin Qazaqstannyń taýar aınalymyna Tájikstan úles qosyp otyr: 426,1 mln dollar, bir jylda 22,9%-ǵa artqan, sodan keıingi kezekte – Qyrǵyzstan (328,7 mln dollar, bir jylda +8,2%).

Al elimizdiń Túrikmenstanmen taýar aınalymy 74,6 mln dollardy quraǵan, bul da bir jyl burynǵy kórsetkishten 49%-ǵa artyq. Elimizdiń turǵyndary túrikmenderdiń matalaryn, kórpe-jas­tyǵyn kóbirek tasymaldaı bastaǵan. Bul sol eldegi baǵanyń arzandyǵynan bolsa kerek.

Endi Qazaqstannyń Ortalyq Azııa memleketterine eksportyn saralasaq, bul kórsetkish 2021 jyldyń qańtar-mamyr aıyn­da 1,7 mlrd dollardan asqan. Muny da byltyrǵyǵa qaraǵanda, joǵary kórsetkish dep baǵalaýǵa bolady. Bul salada da basqalardan qaraǵanda qazaq pen ózbektiń alys-berisi kóbirek ekeni baıqaldy. Syrtqa jiberilgen taýardyń 65,9%-y О́zbekstanǵa jóneltilgen. Aqshamen eseptesek, osy elge eksport kólemi 1,1 mlrd dollardy quraǵan. Bul da ótken jylmen salystyrǵanda 58,4%-ǵa artyq.

Tájikstanǵa jalpy somasy 297,1 mln dollardyń taýaryn jiberippiz. Al Qyr­ǵyz­s­tanǵa – 227,2 mln dollar, Túrik­menstanǵa 48,6 mln dollar kólemindegi taýar tasy­mal­danǵan.

Jalpy alǵanda, Qazaqstannan Ortalyq Azııa memleketterine jóneltken taýarlary syrtqy naryqqa shyǵatyn jalpy eksporttyń 7,7%-yn quraıdy eken. Al Ortalyq Azııa mem­le­ketterinen elimizge keletin taýar kó­lemi jalpy ımporttyń 4,2%-na jetken. Aıtalyq, jyl basynan beri Ortalyq Azııa­dan Qazaqstanǵa 624,2 mln dollardy quraıtyn taýar ákelinipti. Bul – byltyrǵydan 33%-ǵa kóp. Sonyń ishinde О́zbekstannan keletin ımport 367,7 mln dollardy qurasa, Tájikstandiki birden 2,4 ese ulǵaıyp, 129 mln dollarǵa jetken.

Bıylǵy alǵashqy bes aıdaǵy Qazaq­stannyń eksport kólemi Ortalyq Azııa memleketterine jiberiletin ımporttan 2,7 ese asyp túsken.