Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimeti boıynsha, temeki epıdemııasy - qoǵamdyq densaýlyqqa eń qaýipti qaterlerdiń biri. Jyl saıyn odan 8 mıllıonnan astam adam qaıtys bolady. Onyń 7 mıllıonnan astamy - temeki shegedi nemese buryn shekken. Al 1,2 mıllıonnan astamy - temeki shekpeıtinder, biraq temeki tútininen ýlanǵandar.
1,3 mıllıard temeki tutynýshynyń 80%-y tómen jáne ortasha tabysty elderde turady.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń 2021 jylǵy jahandyq temeki epıdemııasy týraly esebine sáıkes, Ortalyq Azııa men EAEO elderiniń ishinde Túrkimenstan men О́zbekstanda temeki shegetinderden az. Bul elderde temeki shegetin eresekterdiń kúndelikti úlesi sáıkesinshe 4% jáne 9% qurady.
Qazaqstan óz kezeginde aımaqtaǵy 7 eldiń arasynda 3-orynǵa ıe boldy. Munda eresekter arasynda kúndelikti temeki shegýshilerdiń úlesi 16%-dy qurady. Aldyńǵy esep boıynsha temeki shegýshilerdiń úlesi 17% bolatyn.
Sonymen qatar Qyrǵyzstanda eresekter arasynda kúndelikti temeki shegýshilerdiń úlesi - 22%, Belarýste - 23%, Armenııada 25% boldy.
Ortalyq Azııa elderi men EAEO arasynda eń kóp shylym shegetinder Reseıde tirkeldi. Munda temeki shegýshilerdiń úlesi 27% qurady.
DDU temekiniń barlyq túri densaýlyqqa zııan ekenin jáne onyń zııansyz dozasy joq ekenin aıtady.
Álemde temeki ónimderiniń ishinde eń keń taraǵan túri - temeki shegý. Temeki ónimderiniń basqa túrlerine kalıan, sıgara, sıgarıllo, orama temeki, qubyrly temeki, bıdıs jáne kretek jatady.
Álem elderi temeki tutyný kólemin azaıtýǵa kóp kóńil bóledi. Oǵan yqpal etýdiń tıimdi quraldarynyń biri — salyq salý.
Temeki ónimderiniń 10% qymbattaýy tabys deńgeıi joǵary elderde temeki tutynýdyń shamamen 4% jáne tabys deńgeıi tómen jáne ortasha elderde 5% tómendeýine ákeledi.
Qazaqstanda 2017 jyldan 2019 jylǵa deıin temeki ónimderiniń qunynan aksızdiń paıyzdyq mólsherlemesi 52,4%-dan 55,7%-ǵa deıin ulǵaıdy.
OA jáne EAEO elderi boıynsha eń kóp salyq О́zbekstanda (56,3%) jáne Reseıde (56,1%) tólenedi. Qazaqstan úshinshi orynda. Al Belarýste temeki ónimderiniń qunynan aksızdiń paıyzdyq mólsherlemesi 55,6%, Qyrǵyzstanda — 52,9%, Armenııada — 44,2% quraıdy.
