Olaı dep otyrǵanymyz, sıfrlyq tehnologııalar aýyl sharýashylyǵy salasy mamandaryna jańa talaptar júktep, tehnıkalyq bilimi joǵary, agronomııany jetik meńgergen IT mamandar, marketolog, ınnovasııa sarapshysy, satý menedjeri sııaqty biliktiligi joǵary mamandardyń salany alǵa súıreıtinine senim artady. Iаǵnı eńbek naryǵynyń basty talaby – óndiriske ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý, oıy ozyq, zaman talabyna saı kadrlardy daıarlaý.
Osy oraıda sarapshylar ozyq oıly mamandardy aýylǵa tartý máselesinde tyń strategııa qajettigin aıtady. Derekter joǵary oqý ornyn memlekettik grantpen bitirgen túlekterdiń bolar-bolmas kórsetkishiniń ǵana aýylda jumys isteýge yqylasty ekenin kórsetip otyr. Segiz sektor boıynsha jemqorlyqqa qarsy júrgizilgen monıtorıng nátıjesinde agrarlyq baǵyttaǵy mamandardyń óz kásibimen jumys istemeıtini, ıaǵnı memlekettik grant esebinen oqyǵan túlekterdiń 9,6 paıyzy ǵana jumys isteıtini anyqtalǵan. Búginde jergilikti atqarýshy organdar derekteri boıynsha, agronom, mal dárigeri, ınjener-mehanık, tehnolog mamandaryna suranys joǵary. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi derekteri boıynsha, ótken jyly bitirgen 4 206 túlektiń 60 paıyzǵa jýyǵy ǵana jumysqa ornalasqan. Al jyl saıyn 3 myńǵa jýyq mamanǵa suranys baıqalady. Osyǵan baılanysty tıisti mınıstrlik jergilikti organdarǵa bitirýshi túlekter úshin jaǵdaı jasaý qajettigi júktelip, aýyl kvotasyna qatysty másele turaqty kóterilip keledi. Al ótken jyldyń on aıyndaǵy kórsetkishi boıynsha aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy elektrondy eńbek bırjasynda 50 myńnan asa bos jumys orny jarııalanyp, mehanızasııa salasyndaǵy mamandarǵa suranys artqan.
Aýyl sharýashylyǵy mamandarynyń aýyldarda turaqtap qalýyna baılanysty Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý ortalyǵy tarapynan tushymdy pikir aıtylǵan bolatyn. Iаǵnı bolashaq agrarshylardyń basqa salaǵa ári elden ketpeýi úshin kredıtti oqý júıesiniń mańyzy zor. Bul jaǵdaıda oqý ornyn bitirgen túlek kem degende úsh jyl aýylǵa qyzmet etýge múddeli. Osy tusta sońǵy jyldarda aýyl sharýashylyǵy ǵylymymen aınalysatyn mamandardyń sany kemip, ǵylymı dárejesi bar ǵalymdardyń ortasha jasy – 50-57-ni, bas ǵylymı qyzmetkerlerdiń ortasha jasy – 60-65 jas, jetekshi jáne aǵa ǵylymı qyzmetkerlerdiń – 50-54 jas, kishi ǵylymı qyzmetker 30 jastyń shamasynda ekeni de eskerilgeni abzal. Otandyq ǵylymnyń qartaıyp bara jatqany – ǵalymdar tarapynan únemi aıtylyp júrgen túıtkildi másele. Degenmen sarapshylardyń bir parasy mamandarǵa áleýmettik jaǵdaı jasalmaı, qandaı da bir talaptardy engizý qısynsyz ekenin aıtady. Bul úshin aýyl sharýashylyǵy damyǵan elder tájirıbesinde ozyq úlgilerdi de basshylyqqa alý mańyzdy. Iаǵnı aldaǵy ýaqytta aýyl sharýashylyǵy salasyna kásibı mamandardy tartý máselesine jiti kóńil bóle otyryp, keshendi baǵdarlama jasaý qajet. Ol úshin aýyl sharýashylyǵy sektorynyń jańa tehnologııalarmen jabdyqtalýy, mamandar eńbekaqysynyń joǵary bolýy sııaqty bir-birinen bóle jaryp qaraýǵa bolmaıtyn máseleler eskerilýi qajet.
Qazirgi tańda sıfrly tehnologııanyń dendep enýi men júıelerdiń avtomattandyrylýy eńbek naryǵyna kóptegen ózgeris ákelýde. Osy oraıda keıbir mamandyqtar kereksiz bolyp, jańasy paıda bolýda. Shaǵyn óndiristerdiń ózi avtomattandyrylýda. Derekter boıynsha búginde salada on jańa mamandyq ashylsa, on shaqtysy joıylýdyń aldynda tur. Robottehnık, jer jáne sý resýrstarymen aınalysatyn IT-ınjener, agronom-ekonomıst, sıfrly agronom, aýyl sharýashylyǵyndaǵy jańa tehnologııalar jónindegi maman, taǵy basqa mamandyqtar salada suranysqa ıe kásip deıtin bolsaq, jergilikti jerlerde eńbek naryǵyna, ásirese aýyl sharýashylyǵy mamandyqtaryna monıtorıng kezeń-kezeńimen jasalyp otyrǵany mańyzdy. Onyń nátıjesi saladaǵy túıtkildi jaıttardyń der kezinde anyqtalýyna múmkindik beredi. Al bolashaǵyn aýylmen baılanystyryǵysy keletin kásibı mamandarǵa jaǵdaı jasaýdyń tetikterin qarastyrý – ýaqyt kúttirmeıtin másele.
