Degenmen, kezdesý barysynda óńirlerdiń birqatar ózekti máseleleri aıtyldy. Máselen, sý jetispeýshiligi. Búginde Jańaqorǵan aýdany aýmaǵyna Syrdarııa ózeninen sekýndyna 50 tekshe metr sý kelip jatyr. Oblystaǵy ýaq maldyń (qoı) 50 paıyzyna jýyǵy osy aýdanda ósiriledi. Qazir mal qyrda jaılaýda, kúzde qyrdan qystaqqa túsedi. Osy kezeńde maldy sýmen qamtamasyz etýde sý tapshylyǵy týyndaý jáne mal shyǵynyna ushyraý táýekelderi óte joǵary. Máseleni sheshý úshin joǵarydan sekýndyna 200 tekshe metr kóleminde sý bólinýi qajet. Sonymen birge, aýdandaǵy Shalqııa ken ornynda polımetall rýdasyn ónerkásiptik ıgerýde óndiristik kásiporyn jobalyq-smetalyq qujattamalarda negizdelgendeı Syrdarııa ózeniniń sýyn paıdalaný ornyna, jerasty sýlaryn paıdalanýda. Osy sebepterden aýmaqtaǵy jerasty sýlary tartylyp, jergilikti turǵyndarǵa aýyz sý jáne basqadaı qajettilikterge sý jetispeýshiligi oryn alýda.
Túgisken alqabyn sýarmaly sýmen qamtamasyz etý maqsatynda Syrdarııa ózeniniń boıyna 1,5 mlrd teńge qarajat bólinip qalqyma tospa salynǵan. Qazirgi ýaqytta, qalqyma tospany salý barysynda atqarylǵan jumystardyń sapasyzdyǵy sebepti ol isten shyqqan. Osyǵan baılanysty Túgisken alqabyna beriletin sý kólemi kúrt tómendegen. Qazirgi kúni alqapta ornalasqan eldi mekender men sharýashylyqtardyń baý-baqsha, egistikterine jáne basqalaryna sý jetispeýshiligi oryn alyp otyr. Atalǵan máseleni sheshý úshin, memleket tarapynan qarajat qarastyrylyp, qalqyma tospany jedel qalpyna keltirý jumystary júrgizilýi tıis.
Kelesi másele, Jańaqorǵan aýdanyndaǵy 2018 jyly iske qosylǵan «Premıým Klass-Stroı» JShS zaýyty jylyna 100 myń tonnaǵa deıin áktas óndiredi. Áktas zaýyty búgingi kúnge deıin gaz qubyryna qosylmaǵan. Qubyrǵa qosylý shyǵyndarynyń joǵary bolý sebebinen zaýyttyń óz kúshimen qosylý múmkindigi joq. Osy máseleni sheshýge memlekettik qoldaý qajet. Zaýyt gazǵa qosylǵan jaǵdaıda, ondaǵy óndiris kólemi artyp, jylyna 500 myń tonnaǵa deıin áktas óndiretin bolady.
О́zekti máseleniń biri – óńirlerdegi shaǵyn qus sharýashylyǵyna qoldaý kórsetý. Mysaly, «Shıeli qus» JShS-i kúnine 15 myńǵa jýyq jumyrtqa óndiredi. Búgingi kúni qus sharýashylyqtaryna belgilegen tártipke sáıkes taǵamdyq jumyrtqa óndirý qunyn arzandatý maqsatynda sýbsıdııa bólinedi. Biraq atalǵan sýbsıdııa iri qus fabrıkalaryna qarastyrylǵan (ótkizilgen jumyrtqa keminde 20 mln danadan bastalatyn óndiriske beriledi). Osy sebepti óńirlerdegi shaǵyn jáne kishi qus sharýashylyqtarynyń órkendeýine memleket tarapynan qoldaý kórsetýdi, ıaǵnı sýbsıdııa berýdi qarastyrý kerek. Bul óz kezeginde jergilikti halyqty arzan taǵamdyq jumyrtqamen tolyq qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Sonymen qatar aýdan ákimdikteriniń májilis zalynda aýdan ardagerleri, máslıhat depýtattary, mekeme-bólim basshylary, mektep dırektorlary jáne BAQ ókilderimen kezdesý ótkizdi. Kezdesý barysynda senatorlar aıtylǵan máseleler men usynystardy sheshýge atsalysatyndaryn jetkizdi.
Daıyndaǵan
Joldybaı BAZAR,
«Egemen Qazaqstan»
