Onlaın saýda – ońaı jetkizý

Onlaın saýda bıyl da qarqyndy jalǵasady. Indet joıyldy degen kúnniń ózinde jańashyl saýda baǵytynyń máńgilikke qalaryna kúmándanbaımyz. Osy oraıda otandyq dúken, kompanııa, sýpermarketterdiń pandemııa jaǵdaıynda jumysty qalaı óristetip jatqany mańyzdy bolyp tur. Maqalany kelesideı retpen usyný ózimizge de qolaıly, oqyrmanǵa da ońtaıly
bolar:

1. Pandemııa bastalǵaly ekono­mı­kalyq ahýal qalaı ózgerdi?
2. Qatań shekteýlerge daıyn ba?
3. Onlaın-sóre qanshalyqty baı?
4. Naryqtaǵy básekelestik deńgeıi qandaı?

Pandemııa bastalǵaly ekonomıkalyq
ahýal qalaı ózgerdi?

Tamaq jetkizýmen aınalysatyn Chocofood servısi baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, aı saıynǵy tabys ósimi 20 paıyzdy quraıdy.

«2020 jyly kóktemgi lokdaýn saldarynan ósimdi boljaý óte qıyn soqty. Biraq qazir turaqty josparlanǵan ta­bys­tarǵa qol jetkizip jatyrmyz. Ju­mys­shylar men kýrerlerge jalaqy tóleý turǵysynan qıyndyq joq. Al baı­lanys pen logıstıka shyǵyndary kom­panııanyń keńeıýimen qatar ósip keledi. Aılyq tapsyrys ósimi – 19-25 paıyz aralyǵynda. Karantın shekteýleri ke­zinde tapsyrystyń kóbeıgeni ras. De­genmen qazir de ózimizdiń josparly sıfr­larymyzǵa jaqyndap kelemiz», deıdi ser­vıs ókili.

Magnum kompanııasynyń kommer­sııa­lyq dırektory Aleksandr Mýravevtiń aıtýynsha, kompanııadaǵy elektrondy kom­­me­rsııanyń úlesi aıtarlyqtaı kóp emes.

«Byltyr 70 fılıalymyz bolsa, bıyl olardyń sany 100-ge jetti. Qarjy aınalymy da eselep artty. Alaıda pandemııaǵa baılanysty azamattardyń tabysy jáne satyp alý qabileti tómendedi, bul bizdiń kompanııa tabysynyń da tómendeýine alyp keldi. Pandemııa kezinde satylym kúrt tómendedi. Aınalym áli kúnge qalpyna kelý prosesin ótkerýde. Onlaın saýda baǵytyn 2019 jyldan bastap shyndap qolǵa aldyq. Ol kezde nebári 20-30 paıyz qazaqstandyq qana tamaq ónimderin onlaın satyp alýǵa daıyn edi, qazir kórsetkish 60-70 paıyzǵa deıin jetti», deıdi.

Onyń aıtýynsha, eńbekaqy jáne kýrerlerge (janar-jaǵarmaı) ótemaqy tóleý ortasha 30 paıyzǵa deıin ósken.

«Tapsyrys kólemi bir jylda 10 ese ósim kórsetti. Ortasha chek 10 paıyzǵa artty. Onlaın tapsyrystarǵa arnalǵan Magnum Go onlaın qosymshasyn shyǵar­dyq. Ony qazir birneshe iri qalanyń tur­ǵyn­dary qoldanyp otyr. Iske qosylǵan kezden bastap onlaın satylym ósimi 1000 paıyzdan asyp ketti. Qazir Magnum – Qa­zaqstannyń elektrondy kommersııa nary­ǵyndaǵy lıder kompanııalardyń birine aınaldy. Bizdiń barlyq bólshek saýda jelilerindegi jalpy taýar aınalymyna qatysty onlaın-satylym aı saıyn shamamen 0,5 paıyzǵa ósýde. Kompanııanyń jyl saıynǵy aınalymy 300 mlrd teńgeden asatynyn eskersek, bul ma­ńyzdy sıfr. Kompanııanyń el boıynsha onlaın satatyn taýar sany – 15 pen 17 myń aralyǵynda», deıdi ol.

Baýyrjan Jampeıisov basshylyq etetin Dyken.kz onlaın-marketi 2018 jyldan bastap jumys isteıdi. Jumys baǵyty negiz­inen tamaq ónimderi men turmystyq hımııaǵa arnalǵan.

«2020 jyldyń basynda tótenshe jaǵ­daı jarııalanǵan kezde oblys ákimi­niń qoldaýymen zeınetkerler men mú­gedekterge ónimder jetkizip berýmen aı­­nalystyq. Nur Otan partııasymen birige otyryp 70-ten astam erikti tartyldy jáne ónimderdi satyp alýshylarǵa deıin jetkizip berýmen aınalysatyn 10-nan astam pýnkt (dúken-sýpermarketter) ju­mys istedi. Kóptegen bıznes pandemııa saldarynan shyǵynǵa batty. Al biz pandemııany paıdalanyp tanylyp úlgerdik, tabysymyz 40 paıyzǵa deıin ósti», deıdi Baýyrjan.

Degenmen soǵan saı shyǵyn da artqan. Baýyrjannyń aıtýynsha, marketıngtik shyǵyndardyń kóbeıýi, benzın baǵasynyń qymbattaýy jalpy shyǵynnyń 15-20 paıyzǵa ósýine alyp kelgen. Shamamen kúnine túsetin tabys 30-dan kem emes kórinedi. Bir qýantarlyǵy – onlaın satyp alýshylar da, onlaın qyzmet usynýshylar da kún sanap ósip keledi deıdi.

«2019 jylǵa deıin azyq-túlik taýarlarymyzdy qoımadan alyp satyp keldik. Osydan keıin dúken jáne sýpermarkettermen jumys isteýge kóshtik jáne qoǵamdyq tamaqtandyrý oryndarynan seriktestikke ótinishter túse bastady. Qazir óz alańqaıymyzǵa seriktester tartýdy jalǵastyryp jatyrmyz, tek qana daıyn tamaq jáne tamaq ónimderimen shektelip qalǵymyz kelmeıdi. Alda qatań shekteýler bastalsa klıentterimizdiń aldynda jaqsy dúkender men meıramhanalar turǵysynan tańdaý bolýy úshin bar kúshimizdi salamyz. Qashyqtan jumys isteý arqyly onlaın formattyń qyr-syryn meńgere tústik jáne tolyqtaı onlaın qyzmet kórsetýge aýystyq», deıdi Dyken.kz jetekshisi.

«Astyqjan» ınternet-dúkeni aı sa­­ıyn 2-3 myń onlaın tapsyrys qabyldaıdy eken. Pandemııa kezinde tapsyrys sany 2-3 ese ósipti.

«Onlaın saýdadan túsken tabysy­myz 30 paıyzǵa kóbeıdi. Baılanys pen logıstıkaǵa ketken shyǵyn 15-20 pa­ıyzǵa artty. Jarnamaǵa da biraz qarjy jumsaldy. Marketıng, izdeý júıesi, áleý­met­tik jelige qatysty jumystardy damyta túsý úshin bıýdjetten biraz qarjy bólindi. Pandemııa bastalǵan kezde kýrerler shtatyn kóbeıttik. Sóıtip, jumysshy tapshylyǵynyń aldyn aldyq», deıdi «Astyqjan» ınternet-dúkeni marketıng bóliminiń meńgerýshisi Álibek Rysbaev.

Qatań shekteý – onlaın saýdanyń tynysyn ashady

«Adamdarda senim paıda boldy, olar qazir onlaın tólem jasaýdyń qaýipsiz ekenin túsindi», deıdi Chocofood ókili.

«Biz meılinshe meıramhana bız­ne­sine kómektesýge tyrysamyz, biz­diń qo­sym­sha­men ıntegrasııalaýǵa kómek­te­se­miz, komıssııalardy korreksııalaımyz, logıstıka jáne jetkizý boıynsha máse­le­lerdi ózimiz sheshemiz, meıramhana­lardy alǵa jyljytý úshin túrli aksııa men jeńildikter uıymdastyramyz. Iá, karantın shekteýleriniń kúsheıýi biz sııaqty agregator úshin tamasha múmkindik, biraq meıramhanalar týraly umytýǵa bolmaı­dy. Dál qazirgi mindetimiz – pandemııa jaǵdaıynda ósý ǵana emes, osyndaı qıyn-qystaý kezeńde seriktesterdi de qoldaı alý bolyp tur», delingen Chocofood baspasóz qyzmetiniń jaýabynda.

Servısti jaqsartý boıynsha úzdiksiz jumys isteýdemiz deıdi Aleksandr Mý­ravev. Kompanııa ózderiniń Magnum Go­ jobasyn eń bir perspektıvti baǵyt re­tinde sıpattap otyr.

«Karantın kezinde tutynýshylardyń tabysy qysqardy, satyp alý jıiligi tómendedi, sol kezde ortasha chek aıtar­lyq­taı ósti. Iаǵnı adamdar ádet­tegideı oflaın dúkenge turaqty túrde jıi kele almaı, saýdany onlaın jasaýǵa májbúr boldy. Tutynýshylyq sebettiń de quramy ózgerdi. Máselen, jeke óndiris ónimderine (da­ıyn tamaqtar, salat, t.b.) degen suranys joǵary bolmady. О́ıtkeni kóptegen klıentter tamaqty úıden daıyndap ishýge kóshti.

Azamattar tabysynyń ózgerýi kompanııa tabysynyń da tómendeýine ákelip soqty. Sondaı-aq bizde taýarlardy qap­taý, qyzmetkerlerdi jeke qorǵanys qu­ral­darymen qamtý, olarǵa lokdaýn kezinde kómek kórsetý boıynsha qosymsha shy­ǵyndar týyndady. Bul faktorlar shy­ǵyndardy qaıta qaraýǵa májbúr etedi. Shyǵyndardy ońtaılandyrýdyń bir­den bir joly – ónimdilikti arttyrý. Qazir basqarýshylar bıznes-prosesterdi avto­mat­tandyrýdy qolǵa alyp jatyr. Soǵan oraı qarjynyń basym bóligi sıfr­ly transformasııaǵa, ınnovasııalyq ónim­der­di engizýge jumsalýda» dedi.

Bul rette Mýravev onlaın-satylym, ekspress-jetkizý sııaqty sıfrly servısterdi damytýdyń 

úlken áleýetin kóre­tinin jasyrmaıdy. О́ıtkeni karan­tın­niń qylyshynan qan tamǵanda klıent bitken «úı janyndaǵy dúkenge» barýmen shektelgen. Osyndaı kezde mol aýdıtorııasynan ajyrap qalmas úshin Magnum ınvestısııalyq josparyn qaıta qarap, qarjynyń basym bóligin e-commerce-ke jumsaýǵa táýekel etken.

«Astyqjan» ókili Álibek Rysbaev kadrlyq rezerv bar, sondyqtan kez kelgen ýaqytta adam sanyn arttyra alamyz dedi.

«Qatań shekteý kezinde tapsyrys kúrt kóbeıse, ony da oryndaýǵa daıarmyz. 25 myńdaı taýar satamyz. Assortımentti júıeli túrde jańartyp turýǵa tyrysamyz. Onyń teń jartysy otandyq ónimder. Negizgi jumysymyz oflaın dú­ke­­nimizben baılanysty bolǵandyqtan, oǵan bólinetin nazar da joǵary. Oflaın dúkenimizdiń jumysy byltyrǵy lokdaýn kezinde de toqtaǵan joq. Kúzde onlaın saýda úlesi taǵy da óse me dep otyrmyz. Kún sýyǵandyqtan adamdar úıde otyryp tapsyrys bergendi jón sanaıdy», dep joramaldaıdy Á.Rysbaev.

Onlaın-sóre
qanshalyqty baı?

Qazir Magnum assortımentinde 35 myńǵa jýyq ataýly ónim bar. Pandemııa kezinde assortımentti qalyptastyrý tá­sil­derin qaıta qarastyrdyq deıdi kompanııa ókili. Jáne ony bylaı tarqatady:

«Birinshiden, satyp alýshy tańdaýyna sáıkes ekonom segmenttegi taýarlar qa­taryn keńeıttik; Ekinshiden, paıdaly ónimderdi jáne eko, bıo taýarlar segmentin damytýdamyz; Úshinshiden, jergilikti óndirýshilerdi kóbeıttik: mysaly, klıent dúkenniń bir bóliginde fer­mer­lik ónimder assortımentin (syr, sút ónimderi) tutyna alady; Tórtinshiden, áleý­mettik mańyzdy taýarlarǵa kóńil bó­lemiz, Besinshiden, ónim sapasymen jumys isteımiz: pandemııaǵa deıin biz seriktesterimizben servısterdi jetil­di­­rýge kirisken edik» deıdi. Aıtýynsha, tur­­ǵyndar kóp jaǵdaıda kókónis pen jemis-jıdek, sýsyn, bakaleıaǵa (makaron ónim­deri, qant, shaı, kofe, t.b.) tapsyrys bere­di eken.

Chocofood assortımentindegi ónim sany 10 myńnan asady, ortasha chek 3700-4800 teńgeni quraıdy.

«Assortımentti baıytý isi toqtaýsyz jalǵasa beredi. Klıentterimizdiń ómirin jeńildetip, olardyń qalaýyn taýyp berý úshin jumystar istep jatyrmyz. Balalarǵa arnalǵan daıyn tamaqtardy bu­rynnan satyp kelemiz. Bul – jumysta júrgen áıel azamattarǵa tıimdi – tamaq isteýge ýaqyt jumsamaıdy. Sondaı-aq tutynýshylar ekologııalyq taza ta­ǵam­­­­darǵa kóbirek tapsyrys berse eken deımiz. Maqsatymyz – klıentterimiz úshin barynsha keń kólemdi, dámdi jáne ár alýan tamaqtar tizbegin usyný. Olar kún saıyn densaýlyqqa zalaly joq ta­maq­tardan nár alýy tıis» delingen bas­pasóz qyzmetiniń jaýabynda.

Bizge usynǵan derekke súıensek, Chocofood klıentteri negizinen pıssa, sýshı jáne býrgerge kóbirek tapsyrys beredi. Alaıda pandemııaǵa baılanys­­ty adamdar úılerine asylǵan et, ózge de ulttyq tamaqtardy kóbirek aldyrta bastapty. Sondaı-aq búkil otbasyna arnalǵan tamaqtarǵa tapsyrys ta kúrt artty deıdi.

Qazir óz alańqaıymyzǵa seriktester tartýdy jalǵastyryp jatyrmyz onyń ústine tek qana daıyn tamaq jáne tamaq ónimderimen shektelip qalǵymyz kelmeıdi, deıdi Baýyrjan Jampeıisov.

«Qatań shekteýler bastalar bolsa klıent­terimizdiń aldynda jaqsy dú­ken­der men meıramhanalar turǵysynan tańdaý bolýy úshin bar kúshimizdi salamyz. Bizdiń alańqaıda 15-ten astam seriktes bar, so­ǵan saı assortımenttiń de aıasy keńeıip keledi. Ár seriktesimiz kúnine orta eseppen 10 tapsyrys oryndaıdy. Klıentter ne­­gizinen sút ónimderi, et, bakaleıa, daıyn jáne ystyq tamaq, fast-fýd ónimderine tap­syrys berip jatady», deıdi Dyken.kz jetekshisi.

Baýyrjan keleshekte qoljetimdi ba­ǵamen jyldam ári yńǵaıly onlaın sa­typ alý júıesin qalyptastyryp, dúken men meıramhanalardan bólek jergilikti tamaq, kondıterlik ónim, maı jáne kolbasa ónimderin óndirýshilerdi de óziniń onlaın alańynda biriktirgisi keledi. «Qazir adamdardyń tapqan taby­sy­nyń basym bóligi azyq-túlik alýǵa ketedi. Sýpermarketterdegi baǵa 30-40 paıyzǵa qymbat. Bizdiń jospar iske assa tu­ty­nýshylar ónimdi tómen baǵamen úıine deıin jetkizip aldyrýshy edi. Iаǵnı qoı­ma­dan tikeleı jetkiziledi», deıdi onlaın-market basshysy.

Naryqtaǵy básekelestik deńgeıi qandaı?

«Báseke deńgeıi joǵary. Iri jelilerdiń barlyǵy onlaın saýdany damytýǵa kúsh saldy. Sondyqtan biz árdaıym servıs sapasyn jetildirip turamyz. Jeke saıt jáne mobıldi qosymshamyz bar. Sondaı-aq marketpleıstermen serik­tes­tik ornatý arqyly da saýda deń­ge­ıin ósirip otyrmyz. Menińshe, joǵary deń­g­eıdegi básekelestikke tótep berý – ár­bir kompanııanyń ishki problemasy shyǵar. Sondaı-aq logıstıkaǵa ketken shy­ǵyndardy optımızasııalaý – basty problema» deıdi «Astyqjan» ınternet-dúke­ni marketıng bóliminiń meńgerýshisi Álibek Rysbaev.

Dyken.kz jetekshisi Baýyrjan báse­ke­les­tik bizdiń damýymyzǵa, durys baǵytta júrýimizge múmkindik beredi deıdi.

«Onlaın satý naryǵynda básekelestik ósip keledi. Jumysty bastaǵan kezde bizden ózge eshkim onlaın satýmen aınalyspaıtyn jáne bul qyzyqsyz edi. Básekelestik sheberlikti shyńdaı túsedi. Qazirgi qıyndyq ta – ekonomıkalyq da­mý­dyń bir bóligi. Eń qıyny, osynyń bári ónimniń satyp alý baǵasyna áser etedi, logıstıkada problemalar týyndatady, adaptasııa tolyq ótkenshe baǵa óse bermek», deıdi.

Bul oraıda Baýyrjannyń usynysy bar. Ol zeınetkerler men múgedekterge, kópbalaly jáne az qamtylǵan otba­sy­lar­ǵa áleýmettik jetkizip berý boıynsha memleket bizge kómektesse durys bolar edi deıdi.

«Olar ónimderdi dıstrıbıýtor qoı­ma­synan tómen baǵamen tikeleı satyp ala alatyndaı isteı alsaq, eń úlken kó­me­­gimiz sol bolar edi. Biz IT kompanııa bol­ǵan­dyqtan satyp alýshylar úshin ǵana emes, seriktester men kýrerler úshin de yń­ǵaıly baǵdarlamalyq ónim usy­nýy­myz qajet. 

Qarjylyq kómek bizge kóptik etpeıdi. IT ónimderdi qurastyrý boıynsha grantqa qatysqymyz keledi. Biraq únemi qandaı da bir krıterıı boıynsha saı bolmaı qala beremiz» degen bazynasyn aıtady Baýyrjan.

Básekelestik máselesinde Chocofood servısi ózin birshama senimdi sezinedi.

«Biz onlaın-sýpermarket emes, da­ıyn tamaqty jetkizý agregatorymyz. Na­­ryq­ta biz sııaqty iri oıynshy­lardan bó­lek ki­shi­gi­rim jeliler sıpatyndaǵy usaq oıyn­­shylar da kóptep paıda bolyp jatyr. Bul – tamasha tendensııa. Oıynshylardyń kóbe­ıýi servısti jaq­sar­ta túsýge, klıent­ter bazasyn ke­ńeıtýge degen ynta­myz­dy arttyra tú­se­di. Onyń ústine kish­ken­taı meı­ram­­­­ha­nalardyń negatıvti táji­rı­besi olar­da «iri agregatorlarmen yn­ty­maq­tas­tyq ornatý – meıramhanany artyq ope­ra­sııa­lyq shyǵyndardan aryltady jáne tek qana dámdi tamaq ázirleýge múm­kin­dik beredi» degen túsinik qalyp­tas­tyrady. Biz qazaqstandyq kompanııamyz jáne ózimizdiń IT mamandarymyz bar. Álemdik oıynshylarmen básekelese alatyn ónimder shyǵaryp ja­­tyrmyz. Bizdiń marketpleıs meıramhanalardy paıdalanýshylarmen jáne kýrerlermen baılanystyrady. Sondyqtan kýrerlermen arada eńbek qatynasy joq. Oıynshylar arasyndaǵy qarym-qatynasty naryq ózi retteıdi degen us­ta­­nymǵa súıenemiz» dep jaýap jazdy Chocofood baspasóz qyzmeti.

Magnum kompanııasynyń kom­mer­sııa­lyq dırektory Aleksandr Mýravev: «Eldegi onlaın-satylym naryǵy endi ǵana kúsh alyp kele jatqandyqtan báse­kelestik týraly aýyz toltyryp aıtýǵa áli erte» dep qysqa qaıyrdy.

Abaı AIMAǴAMBET