Bir qyzyǵy, Vıktorııa áýelde «100 jańa esim» jalpyulttyq jobasyna usynylǵanyn bilmepti. Sóıtse, usynǵan óz ujymy eken. Ony osy jobaǵa laıyq kórgenderi ǵoı.
– Maǵan tosyn syı jasamaq bolypty. Shynymen de, tosyn syı boldy, – deıdi keıipkerimiz. Ol muny óziniń emes, ujymnyń jeńisi sanaıdy. О́ıtkeni dál osy jeńis jańa jetistikterge jol ashyp, ortaq iske jumylǵan ujymdy odan saıyn biriktire túsken.
– Tabysty ónerkásiptiń kilti – myqty ujym, – deıdi Vıktorııa.
Aıtýynsha, tiginshilik keıipkerimizdiń qanynda bar. Anasy toqsanynshy jyldardaǵy toqyraý kezinde dárigerlik qyzmetinen bólek, tiginshilikti de kásip etipti.
– Sol jyldary tiginshilik bizdiń áýlettiń negizgi tabys kózine aınaldy. Qıynshylyqtan qutqardy. Ony meńgergen adamnyń dalada qalmaıtynyn sol kezde-aq túsingenbiz. Bul – ýaqyt tegershigi qalaı aınalsa da, adam balasyna qajet mamandyq, – deıdi ol.
Ýnıversıtetti bitirgen soń, úsh jyldaı esepshi bolyp jumys istegen Vıktorııa kıim-keshekke qatysty bıznes baǵytynda baq synap kórýge bel baılaıdy. Sóıtip, Qytaıdan, Túrkııadan taýar ákelip, sata bastaıdy.
– Saýdamyz jaman bolmady. Táp-táýir tabys taptyq. Biraq únemi birdeńe jetispeıtindeı bolyp turatyn. Keıin tigin sheberhanasyn ashyp, óndiriske oıysý týraly ıdeıamen «aýyra» bastadym. Birneshe sátsiz jobadan keıin, ıaǵnı 2015 jyly jańa kásipke kiristik. 500 myń teńge kólemindegi bastapqy kapıtalǵa eki tigin mashınasyn, útik, ústel sekildi qajetti qural-jabdyqtardy aldyq. Biraq bul negizgi jumystyń basy ǵana eken. Alda birneshe kúrdeli máselemen betpe-bet ushyrasýǵa týra keldi, – deıdi V.Pak.
Birinshi másele – orynjaı. «Qaraǵandynyń qaq ortasynan oryn taptyq. Ras, onymyz – kópqabatty úıdiń jertólesi. Sóz joq, ornalasqan jeri tamasha. Biraq keıin sheberhanany «jertóleden ashqan durys emes» degen oıǵa keldik. Sebebi tiginshiler onsyz da tańnan keshke deıin mashınaǵa úńiledi de otyrady. Al jertóleni qansha jaryq etkenińmen, eńseni basyp turady. Aýa da tazarmaıdy. Bizdiń birinshi jibergen qateligimiz osy boldy», deıdi ol.
– Orynjaıdan da úlken másele bar eken. Bul – bilikti kadrlardyń joqtyǵy. Sheberhanany asha salysymen, alyp-ushyp maman izdedik. Tájirıbeli kadrlar jyly ornyn sýytyp, endi ashylǵan kompanııaǵa kelgisi kelmedi. Túrli habarlandyrý berdik. Bul boıynsha kelgenderdiń kemshiligi kóp boldy. Oqý oryndaryn aralap, úzdik degen mamandardy tartýdy jón sanadyq. Budan da nátıje shyqpady. Aqyry kadrlardy ózimiz oqytýymyz kerek dep sheshtik. Mine, úsh jyldan beri tiginshilerdi tegin oqytyp kelemiz. Yntasy bar adamdardy jumysqa qabyldaımyz. Tyǵyryqtan osylaı shyǵýǵa týra keldi. Kadr máselesi áli de ózekti. Sondyqtan bolashaqta korporatıvtik oqytý ortalyǵyn ashqym keledi, – deıdi Vıktorııa.
Isin endi bastaǵan kásipkerge matany tańdaý da edáýir qıyndyq týdyrypty.
– Sheberhana ashylysymen sórelerde syqıyp, samsap turǵan matalardy jóndi-jónsiz satyp ala berippiz. Munymyz burys eken. Qandaı kıim tigetinimizdi durys josparlamappyz. Keıin tapsyrysty qabyldap alyp, mata izdeıtindi shyǵardyq. Bul da durys emes eken. Qazir qandaı mata keregin jaqsy bilemiz jáne ony Túrkııadan, Ońtústik Koreıadan arnaıy aldyramyz. Tehnıka tańdaýda da shalys basyppyz. Sóıtsek, tiginshilik jeńil ónerkásiptiń aýyr túri eken. Bul jerde josparlaý mańyzdy. Qural-jabdyqtar qymbat. Tutynýshyǵa sapaly kıim usyný úshin jaqsy mata kerek. Naryqqa zertteý júrgizý shart. Qarjy da jetkilikti bolýǵa tıis. Eń bastysy, tańdap alǵan kásibińdi sheksiz súıý kerek. Sonda ǵana jetistiktiń aýyly jaqyndaıdy. Mundaı bızneste kóldeńeń adamdardyń bolmaıtyny da sondyqtan, – deıdi keıipkerimiz.
2018 jylǵa deıin tapsyryspen kıim tikken sheberhanaǵa birtindep bıznes tarapynan da qyzyǵýshylyq týa bastaıdy. Sóıtip, kompanııa V2V, ıaǵnı «bıznes úshin bıznes» formatyna kóshedi. Ýnıforma tigýge kirisedi. Búginde klınıkalar, aýrýhanalar, medısınalyq ortalyqtar, meıramhanalar, bıýtı ındýstrııa ókilderi – kompanııanyń negizgi klıentteri. Vıktorııa bastaǵan tiginshiler toby olarǵa arnap ýnıforma tigedi.
– Biz qazir eki baǵytta jumys istep otyrmyz – jeke sheberhana jáne óndiristik kásiporyn. Buǵan deıin ýnıformalar shetelden ákelingen eken. Biz bul isti qolǵa alǵan alǵashqy otandyq kompanııa boldyq. Aýyr jumysqa arnalǵan arnaıy kıim tigetin fabrıkalar bar. Al ýnıforma tigetinder joqtyń qasy. Bolashaqta tigin sheberhanasy men óndiristik kásiporyndy jeke-jeke bólip damytýdy kózdep otyrmyz. Áıtpese, bul ekeýiniń bir-birine kedergi keltiretin kezi kóp, – deıdi Vıktorııa.
V.Paktyń bıznesi byltyrǵy karantın shekteýleri kezinde túrli synaqtan ótti.
– Ádette, kıim óndirýshiler men satýshylar úshin qańtar-aqpan – tynyshtyq aıy. Bul aralyqta saýda asa qyza qoımaıdy. Kóbi bıýdjet bekitilip, turǵyndar kıim-keshegin jańartýǵa daıyn bolatyn naýryzdy kútedi. Alaıda byltyrǵy naýryzdyń qalaı bastalǵany bárimizge belgili. Karantın shekteýleriniń saldarynan meıramhanalar men klınıkalardyń jumysy toqtady. Tapsyrys kúrt azaıyp ketti. Qolda bar qarjymen jumysshylardyń jalaqysyn tólep, bıznesti doǵaraıyq degen oıda júrdik.
Keıin medısınalyq betperde tigýge kóshtik. 5 myńdaı betperde sattyq. Degenmen bul ónimsiz sharýa eken. 10 betperde tikkenshe, bir kóılek pishken jaqsyraq. Osylaısha, úsh aptadaı tynymsyz jumys istedik. Qyzmetkerlerdiń jalaqysyna jeterlik qarjy da jınaqtaldy. Jumysty endi doǵaramyz dep turǵanda, dezınfeksııalyq kilemshelerge tapsyrys tústi. Áýelde munyń ne ekenin de bilmedik. Qaladan shyǵý múmkin emes. Shekteý qoıylǵan. Sondyqtan Qaraǵandyda bar materıaldardy paıdalandyq. Álbette, jetkizýshiler baǵany sharyqtatyp jiberdi. Dezınfeksııalyq kilemsheniń ishine salynatyn negizgi materıal – polıýretan tabý qıynǵa soqty. Betperde satýdan jınalǵan aqshanyń bárine polıýretan alyp, úlken táýekelge bardyq. Sóıtip, 5 myńdaı dezınfeksııalyq kilemshe tigip, sattyq. Keıin dezınfeksııalyq kostıýmder shyǵara bastadyq. Qysqasy, 2020 jyldyń naýryz-shildesinde demalyssyz jumys istedik. Pandemııa ujymdyq rýhtyń qanshalyqty mańyzdy ekenin ańǵartty, – deıdi kásipker.
Vıktorııanyń pikirinshe, kıim óndirisine bet burǵan kásipker utylmaıdy. О́ıtkeni bul salada ónimdilik joǵary. Sán únemi ózgerip turady. Tıisinshe, suranys da azaımaq emes. Degenmen ár kompanııanyń qarjylyq turǵydan óz «qaýipsizdik jastyqshasy» bolǵany abzal.
– «Qaýipsizdik jastyqshasy» kedergige tap bolǵan kompanııanyń kem degende úsh-tórt aı úzdiksiz jumys isteýin qamtamasyz etýi kerek. Bankter men qorlardyń bızneske nesıe bergende alǵashqy alty aıǵa deıin tólem suramaıtyny sondyqtan. Ujymdaǵy ár adamdy qarjylyq turǵydan ǵana emes, moraldyq, emosıonaldyq turǵydan da demep otyrý mańyzdy. Sosyn qoǵamnyń tiginshilerge degen kózqarasy ózgerýi kerek. Kópshilik tiginshige jumysshy retinde qaraıdy. Shyn máninde, tiginshi – kreatıvti ári shyǵarmashyl tulǵa. Ol únemi izdenis ústinde júredi. Bir qulash matadan túrli kıim tigý aıtýǵa ǵana ońaı. Sondyqtan memleket tiginshilikke, jalpy jeńil ónerkásipke barynsha kóńil bólýi kerek, – deıdi ol.
Búginde otyzdan asa adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyrǵan kásipkerdiń joba-jospary kóp. Ol óndiristi damytyp, aınalym kólemin ulǵaıtyp, TMD naryǵyna shyǵýdy kózdep otyr. Qazirdiń ózinde Reseı tarapynan azdy-kópti tapsyrystar túsip turady eken. Ishki naryqtaǵy fılıaldardyń qataryn kóbeıtý de – negizgi mindettiń biri.
