– Sońǵy eki-úsh jylda Oıyldaǵy tirshilik náriniń aǵyny toqtap, ózen arnasy keýip qaldy. Bul tórt túlik ósirgen turǵyndardy túıini ońaılyqpen tarqatyla qoımaıtyn tyǵyryqqa tiredi. Munyń bastaýy keńes dáýirinen tamyr tartady. Sol kezde keńsharlar qurylyp, ózenge bógetter kóp salynǵan. Tipti ótken ǵasyrdyń 60-jyldarynda ózenniń uzyndyǵy 100 shaqyrymǵa qysqardy, – deıdi osy máseleni zerttep júrgen Qyzylqoǵa aýdanynyń turǵyny Esenbaı Nurov.
Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstriniń keńesshisi Sársenbaı Eńsegenovtiń pikirine súıensek, Muǵaljar taýynan bastaý alatyn Oıyl, Saǵyz, Jem sekildi ózenderdiń jaı-kúıine eshqandaı zertteý júrgizilmeı kelgen. О́zen arnasynyń qamys pen ósimdikterden, ózge de qoqystardan tazartylmaýy aǵynǵa áser etip otyr. О́zen boıyn jaǵalaı oryn tepken sharýashylyqtar arnasyn buzyp, tipti bóget jasap alǵan. Al Parlament Májilisiniń depýtaty Dúısenbaı Turǵanovtyń aıtýyna qaraǵanda, Oıyl ózeniniń Aqtóbe oblysyndaǵy aýmaǵynda ıesi belgisiz 34 gıdroqondyrǵy men bes kópir bary anyqtalypty.
– О́zen boıyndaǵy ıesiz nysandardyń bárin buzyp tastaý kerek. Jergilikti ákimdik 10 gıdroqondyrǵyny kommýnaldyq menshikke alýdy josparlaǵan. Osy kezge deıin úsheýi joıylsa, úsheýin endi buzý kózdelip otyr. Taǵy 18 gıdroqondyrǵynyń arnasyn arshyp, qaýlap ósken qalyń shópten tazartý jumystaryn júrgizý kerek, – deıdi D.Turǵanov.
Bul másele salalyq mınıstrlik ókilderin de alańdata bastady. Sol sebepten, bıylǵy 13-18 mamyrda arnaıy qurylǵan komıssııa músheleri ózen boıyndaǵy bógetterdiń jaı-kúıine tekserý júrgizdi. Komıssııa quramyna Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń ókilderi, Oıyl ózeniniń janashyrlary, Aqtóbe oblysy men aýdandyq ákimdikter ókilderi kirdi. Tekserý nátıjesinde Oıyl ózeniniń Muǵaljar, Qobda, Temir jáne Oıyl aýdandarynyń aýmaǵyndaǵy joǵarǵy aǵysynda jáne basseıninde 57 gıdrotehnıkalyq qurylystyń bary anyqtaldy. Onyń ishinde 8 nysan respýblıkalyq, úsheýi kommýnaldyq menshikte ekeni belgili boldy. Al 34 ıesiz bóget, 5 kópir nemese kóterme jol salynypty. Jeti bulaqqa tolyqqandy tazartý júrgizý qajet. Keńes Odaǵy kezinde salynǵan bógetterdiń tozyǵy jetip, ózenge sýdyń erkin ótýine kedergi keltirip otyr.
О́tken aptada Atyraý oblysyna Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstriniń orynbasary Serik Qojanııazov, mınıstrdń keńesshisi Sársenbaı Eńsegenov, Sý resýrstary komıteti tóraǵasynyń orynbasary Dosbol Bekmaǵambetov, «Qazsýshar» RMK bas dırektory Altaı Eljasov arnaıy keldi. Olar Qyzylqoǵa aýdanynda atyraýlyq jáne aqtóbelik belsendilermen kezdesti. Aýdan turǵyndary Oıyl ózeniniń tómengi aǵysynda sý kóleminiń azaıǵanyna alańdaýshylyǵyn bildirdi. Munyń basty sebebi – Oıyl ózeniniń salalarynda birqatar bógettiń ornalasýy.
– Oıyl ózeni Aqtóbe oblysynyń Temir aýdany, Eńbek aýyly mańyndaǵy bulaqtan bastaý alyp, Atyraý oblysyndaǵy Aqtóbe kóli tusynda tartylyp qalǵan. О́zenniń arnasyna sý keltirýdiń bir ǵana joly bar. Bul – bógetterdi buzyp, sýdyń erkin aǵýyna múmkindik jasaý, – dep esepteıdi Esenbaı Nurov.
Jergilikti belsendi kótergen máselege mınıstrdiń orynbasary Serik Qojanııazov qoldaý bildirdi. Onyń pikirinshe, zańsyz salynǵan bógetterdi buzý máselesi qarastyrylady.
– Turǵyndardy alańdatyp otyrǵan máseleniń ózektiliginde daý joq. Sol sebepten bul másele Aqtóbe jáne Atyraý oblystarynyń ákimdigimen birlese talqylanatyn bolady. Naqtylaı aıtqanda, ózen boıyna zańsyz salynǵan bógetterdi buzý bastalady, – deıdi Serik Qojanııazov.
Sý resýrstary komıteti tóraǵasynyń orynbasary Dosbol Bekmaǵambetovtiń málimetinshe, atalǵan máseleniń túıinin tarqatý úshin jospar jasaqtalypty. Sonyń qatarynda Jaıyq-Kaspıı basseındik ınspeksııa tarapynan Oıyl men Jem ózenderiniń gıdrologııalyq jaǵdaıyna baılanysty týyndaǵan máselelerdi sheshýge arnalǵan is-shara da bar.
– Iesiz sý sharýashylyǵy qurylystary tabylsa, kózdelgen maqsatta is-shara rásimderin júrgizý jergilikti atqarýshy organnyń quzyretine jatady. Osyǵan oraı, Aqtóbe oblysynyń ákimdigine bulaqtardy tazartý, kedergi keltiretin bógetterdi tranzıttik rejimge qoıý, ózen arnasyn tolyqtaı jaýyp turǵan bógetterdi buzdyrý boıynsha usynys jasaldy. Sondaı-aq Atyraý oblysynyń ákimdigine Oıyl ózeniniń tómengi aǵysyn sýmen qamtamasyz etý úshin usynys berildi, – deıdi Dosbol Bekmaǵambetov.
Atyraý oblysy
