О́tken jyldyń sońynda Parlament «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik satyp alý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy qabyldaǵan edi. Osyǵan oraı, biz Parlament Májilisi Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi, osy qujatty ázirleý jónindegi jumys tobynyń jetekshisi S.Z.QANAEVQA jolyǵyp, atalǵan zańnyń erekshelikterin aıtyp berýin ótingen edik.
О́tken jyldyń sońynda Parlament «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik satyp alý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy qabyldaǵan edi. Osyǵan oraı, biz Parlament Májilisi Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi, osy qujatty ázirleý jónindegi jumys tobynyń jetekshisi S.Z.QANAEVQA jolyǵyp, atalǵan zańnyń erekshelikterin aıtyp berýin ótingen edik.
– Serikjan Zıadauly, Parlament Májilisiniń ótken jylǵy 27 qarashasyndaǵy jalpy otyrysynda Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń osy zańǵa baılanysty «Bul qujat qazirgi Parlament qorjynyndaǵy eń «atyshýly» zań jobalarynyń biri. О́ıtkeni, memlekettik satyp alý tóńireginde máseleler kóp. Sondyqtan da zań jobasy «eshkimniń qalaýyna» múmkindik bermeıtindeı tastúıin ázirlenýi kerek», dep atap ótkeni esińizde bolar...
– Árıne, esimde. Májilis Tóraǵasy sol otyrysta zań jobasyna qatysty usynylyp otyrǵan normalar arasynan qazaqstandyq óndirýshilerdiń taýarlaryn satyp alýǵa mindetteý jónindegi qaǵıdatty alǵa tarta otyryp, bul otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýǵa qyzmet etetinin de qadap aıtqan edi. Bizdiń jumys toby ázirlegen qujatta osy jaǵyna basa nazar aýdarylǵanyn atap ótýge tıispin.
– Sonda bul zańnyń osyǵan deıingi qujattan qandaı erekshelikteri bar?
– Atalǵan zań Memleket basshysynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda kórsetilgen máselelerdi júzege asyrýǵa qatysty tapsyrmasy boıynsha ázirlendi. Sondaı-aq, bul qujat Birtutas ekonomıkalyq keńistik sheńberinde bekitilgen memlekettik (mýnısıpaldyq) satyp alý týraly kelisimge sáıkes daıyndaldy. О́ıtkeni, Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs arasynda Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń quqyqtyq bazasyn qalyptastyrý maqsatynda jasalǵan Memlekettik satyp alý týraly kelisim boıynsha, memlekettik satyp alýdy júzege asyrýǵa qatysýshy elderdiń barlyǵy 2014 jyldyń 1 qańtaryna deıin ulttyq rejimdi engizýleri tıis. Al ulttyq rejim otandyq jetkizýshilerdiń taýarlar, jumystar men qyzmet kórsetýlerdi memlekettik satyp alýlarǵa sheteldik jetkizýshilermen teń jaǵdaıda qatysýyn boljaý úshin qajet.
– Ulttyq rejimdi engizýde Úkimettiń quzyreti qalaı aıqyndalady?
– Zańda ulttyq rejimdi engizý barysyndaǵy Úkimettiń quzyreti jetkilikti dárejede aıqyndalǵan dep aıtýymyzǵa bolady. Birinshiden, Úkimet memlekettik satyp alý úderisterine tyıym salýdy belgileı alady. Naqtyraq aıtqanda, elimizde óndirilgen belgili bir taýar túrleri jáne olardy jetkizýshi eki jyldan aspaıtyn merzim ishinde aıqyndalýy qajet. Ekinshiden, Úkimettiń satyp alý úderisterine shekteý qoıýǵa quqyǵy bar. Mundaı memlekettik satyp alýlarǵa Úkimet bekitken tizbege sáıkes, Keden odaǵyna múshe elderdiń ónim jetkizýshileri ǵana qatysýy qarastyrylǵan. Úkimet, sondaı-aq, memlekettik satyp alýlarǵa tıisti sharttardy da belgileıdi. Munda jeńildikter Keden odaǵyna qatysýshy elderdiń áleýetti jetkizýshilerine ǵana usynylady.
Bulardan bólek, qujatta áleýetti jetkizýshilerdiń jekelegen sanatyna basymdyq berý jaǵy da qarastyrylyp otyr. Mysaly, elimizdegi múgedekterdiń qoǵamdyq birlestikteri tarapynan qurylǵan taýar óndirýshilerine, jumystar oryndaıtyn uıymdaryna, sondaı-aq, túzeý mekemeleriniń memlekettik kásiporyndaryna jáne shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine memlekettik satyp alýlarda artyqshylyqtar berý kózdelgen. Sonymen birge, zańda memlekettik satyp alýlar barysynda baǵamen aıqyndaýdan góri taýardyń nemese ónimniń sapalylyǵyna qaraı kóshý qajettigi negizge alynyp otyr. Bul jerde tehnıkalyq erekshelikterdi baǵalaý kezinde ónim óndirýshilerdiń eń tartymdy usynystary basty nazarda bolady. О́z kezeginde osy máseleler sapasyz taýarlardy jáne qyzmet kórsetýlerdi satyp alýdyń jolyn kesedi.
– Qujatta memlekettik satyp alýdyń biryńǵaı uıymdastyrýshysyn qurý máselesi de kórsetilgen eken.
– Zańda qoldanystaǵy zańnamalar normasyn qoldanbaı, memlekettiń qatysýy bar zańdy tulǵalardan taýarlardy, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdi satyp alý barysynda olardyń jasyryn monopolııasyn boldyrmaý, taýarlarǵa, jumystar men kórsetiletin qyzmetterge baǵalardyń biryńǵaı aqparattyq júıesin qurý qarastyrylǵan. Buǵan qosa, qujatta sybaılas jemqorlyqty tómendetý, ónim nemese taýar berýshini biliktilik turǵydan irikteýge baqylaý jasaýdy kúsheıtý jaǵy da qamtylyp otyr. Osyǵan baılanysty Úkimettiń, jergilikti atqarýshy organdardyń sheshimderimen naqtylanǵan bıýdjettik baǵdarlamalar jáne taýarlar, jumystar men kórsetiletin qyzmetter boıynsha konkýrstar, aýksıondar ótkiziledi. Konkýrstyq ádispen memlekettik satyp alýdy uıymdastyrý jáne olardy ótkizý úshin Úkimet, oblystar, respýblıkalyq mańyzy bar qala men Astana qalasy ákimdikteriniń memlekettik satyp alýdyń biryńǵaı uıymdastyrýshysy qurylady.
– Serikjan Zıadauly, zańnamaǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlar memlekettik satyp alý úderisin qanshalyqty deńgeıde jeńildetedi?
– Zańnamaǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlar belgilengen talaptardyń barlyǵyna sáıkes keletin taýar jetkizýshilerdi tańdaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Sonymen birge, onda satyp alýdy uıymdastyrýshy ortalyq pen tapsyrys berýshi arasyndaǵy ózara baqylaýdy nyǵaıtý máselesi basshylyqqa alynǵan. Sebebi, júrgizilgen taldaý taýar jetkizýshilerdiń basym bóliginiń bergen tapsyrystaryn baǵalaý kezinde biliktilik talaptaryna tolyq sáıkes kelmeıtindigi anyqtaldy. Osyǵan baılanysty qujatta áleýetti jetkizýshilerge konkýrsqa nemese aýksıonǵa qatysýǵa bergen tapsyrystaryna olardyń qoldary jetpeıtin qujattardy úsh jumys kúni ishinde jetkizý quqyǵy usynylyp otyr. Buǵan atalǵan merzim aralyǵynda alǵan lısenzııalary kirmeıdi.
Zańǵa engizilgen bul ózgerister, birinshiden, konkýrstardyń ótpegendigin taný jaǵdaıyn qysqartady. Ekinshiden, quqyq buzýshylyqty azaıtýǵa yqpal etedi, úshinshiden, jetkizýshilerdiń satyp alýlarǵa teń dárejede qatysý múmkindigin arttyrady. Búginde tapsyrys berýshilerdiń sapasyz taýarlardy satyp alýy ótkir máseleniń biri bolyp otyr. Osyǵan baılanysty qujatta jetkizýshiler ózderiniń tapsyrystaryna usynǵan taýarlar men qyzmetterdiń tehnıkalyq ereksheligin, ózgesheligin saraptaý komıssııasy baǵalaıdy jáne solardyń ishinen eń jaqsylaryn tańdap alatyndyǵy qarastyrylǵan. Sonymen qatar, memlekettik satyp alýdy biryńǵaı uıymdastyrýshy tarapynan qurylatyn konkýrstyq komıssııa taýar jetkizýshilerge bir baǵa usynatyndyǵy kózdelgen. Mine, osylardy zańnamadaǵy jańalyqtar dep ataýymyzǵa bolady.
– Osy qujatta memlekettik organdardyń ózderine baǵynystaǵy uıymdardan taýarlar, jumystar, qyzmetter satyp alýǵa shekteý qoıý máselesi qarastyrylǵan ba?
– Árıne, qarastyrylǵan. Negizinen, ol Qazaqstan Prezıdentiniń Jarlyqtaryna jáne elimizdiń zańdaryna sáıkes belgilenedi. Jalpylaı alǵanda, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik satyp alý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań konstıtýsııalyq qurylys negizderin qorǵaýǵa, elimizdiń ulttyq qaýipsizdigi men qorǵanys qabiletin qamtamasyz etýge, Qazaqstannyń ishki rynogyn qorǵap, ulttyq ekonomıkany damytýǵa, otandyq taýar óndirýshilerge qoldaý kórsetýge qyzmet etetin bolady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Álısultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
