Qoǵam • 24 Qyrkúıek, 2021

Qýatovtyń qoltańbasy

1073 ret kórsetildi

Atyraýda táýelsiz eldiń eń joǵary marapaty – Qazaqstannyń Eńbek Eri ataǵyn ıelengen bir adam bar. Ol – 40 jylǵa jýyq munaı-gaz ónerkásibi salasynda jumys isteıtin Rýslan Qýatov.

Onyń kindik qany qalada tam­ǵa­ny­men, eńbek joly darqan dala tósinde bastalǵan. О́ıtkeni Rýslannyń ańsary bala kúninen kókjıegine kóz jetpeıtin jazıraly keń alqapqa aýǵan. Munyń esh qupııasy joq. Sý sharýashylyǵy salasyndaǵy jumysyna baılanysty óńirdiń ár qıyryna joly túsken ákesi Turjanmen birge onyń da barmaǵan jeri joq. Ásirese jazǵy kanıkýlda ákesiniń qasynan qalmaýshy edi. Sondaı sapardyń birinde quba jondy qyrat ústinde munaı sorǵan qondyrǵylardy kórip, qyzyǵýshylyǵy oıandy.

Bala júreginde jaryq sáýle se­kil­di jylt etken sol qyzyǵýshylyq bıik beleske bastar baspaldaq bolaryn bilgen joq. Biraq Atyraýdaǵy Iý.Gagarın atyndaǵy orta mektepti bitirgen soń Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyna jetelep kelgeni daýsyz. Bul ınstıtýtty 1984 jyly taý-ken ınjeneri mamandyǵymen bitirgennen beri ómirin munaı-gaz ónerkásibimen baılanystyrýǵa belin bekem býdy. Sóıtip, «Gýrevmunaıgazgeologııa» óndiristik birlestiginde eńbek jolyn bas­tady. Alǵashqy tórt jylda Balyqshy munaı-gaz barlaý ekspedısııasynda operator, ınjener, jetekshi ınjener bolyp jumys istedi. Ekspedısııa basshysy Oral Aqsholaqov, bas ınjener Ýálı Myńbaev, bas geolog Tarıh Tuhpatov, bas dırektordyń óndiris jónindegi orynbasary Erlan Nájikenov bastaǵan aǵa býynnyń aqyl-keńesin tyńdap, tálimdi tájirıbesin kókeıine túıdi. Tapsyrmany buljytpaı oryndap, senim údesinen kórindi.

Eńbek ótiliniń keıingi bes jylyn «Te­ńizmunaıgaz» óndiristik birles­ti­gine qarasty «Teńizmunaı» munaı-gaz óndirý basqarmasymen baılanys­tyrdy. Bul áıgili «Teńiz» ken ornyn ıgerý maqsatynda qurylǵan irgeli kásiporyn bolatyn. Sondyqtan munda da uńǵymalardy synaý jónindegi je­tek­shi ınjenerge júkteler mindet je­ńil bolmady. Sol sebepten atalǵan bas­qarma basshylarynyń batys aı­maq­tyń ken oryndaryna geologııalyq barlaý júrgizip, tájirıbesi tolyqqan Rýslan Qýatovty shaqyrýynyń astarynan bilikti mamanǵa artylǵan senim men jaýapkershilikti ańǵarý qıyn emes.

Arada ótken úsh jyldan soń «Teńiz» ken ornyndaǵy №1 keshendi teh­no­lo­gııalyq jelileri qondyrǵysy iske qo­sylyp, kópten kútken mol munaı ken ornynda boı kótergen zaýytqa jibe­rildi. Bul – 1991 jylǵy 6 sáýir. Kezdeı­soq­tyq, tipti sáıkestik deýge bolatyn shyǵar, eki jyldan keıin, 1993 jylǵy 6 sáýirde «Teńizshevroıl» birlesken kásiporny qurylyp, elimizdiń munaı-gaz sektoryna alǵashqy shetel ınvestory bet burdy. Álemdegi eń iri kompanııa – «Shevronnyń» ınvestısııasymen birge «Teńiz» ken ornyna bilikti mamandar, jańa tehnologııalar men tehnıkalar kele bastady.

Sol kúnnen bastap sheteldik mamandarmen ıyq teńestirip, jumys istegen otandyq munaıshylardyń qatarynda Rýslan Qýatov ta bar. Teginde ony ken ornynda sheteldik ınvestor men ma­mandaryn qarsy aldy degenimiz aqı­qatqa janasatyn shyǵar. О́ıtkeni shar­ta­rapqa aty málim alpaýyt kompanııa bolǵanymen, sheteldik ınvestor da «bilmeıtin jerdiń oı-shuqyry kóp» degendeı, aldymen ózindik qoltańbasy qalyptasqan otandyq mamandarǵa arqa súıeıtini daýsyz. Osy turǵydan kelgende, Qazaqstan tarapynan jumys istegen jergilikti munaıshylardyń eshqaısysy kásibı turǵydan osaldyq tanytqan joq.

Sonyń bir dáleli – Rýslan Qýatovtyń 1993-2000 jyldary «Teńizshevroıl» JShS-nyń munaı óndirý tehnologııasy bóliminde jetekshi maman laýazymyn atqarýy. Birlesken kásiporyn basshylary bilikti mamannyń áleýetin kóbirek paıdalanýdy kózdep, ony 2004 jylǵa deıin óndiristi ońtaılandyrý jónindegi óndiristik topqa jetekshilik etý mindetin júktedi. Bozbala kezinen munaıshy bolýdy kókeıine myqtap túıgen keıipkerimiz sheteldiktermen birlesken kásiporynda jumys isteı júrip, aǵylshyn tilin tez meńgerip aldy. Tipti 2004-2005 jyldary «Shevron» korporasııasynyń (AQSh) tehnologııalyq qamtamasyz etý bóli­min­de keńesshi bolyp, álemdik munaı óndirýdiń tájirıbesimen tanysyp keldi. Shetelden oralǵannan beri «Teńiz­shevroıl» JShS-nyń munaı ón­di­rý tehnologııasy bóliminde menedjer min­detin atqarady.

О́zine júktelgen jumysty adal at­qa­ratyn bilikti munaıshynyń eńbegi eleý­­siz emes. Máselen, kásiporyn bas­shy­­larynyń usynýymen 2009 jyly «Qurmet» ordenimen marapattaldy. Al 2017 jyly odan da joǵary marapatqa usy­nyldy. Bul – «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵy.

– «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵy «Teńizshevroıl» JShS-nyń munaı óndi­rý tehnologııasy bóliminiń mened­je­ri Rýslan Turjanuly Qýatovqa berildi. Joǵary bilikti ınjener retinde ol munaı óndirý isin tehnologııalyq tıim­­diligi turǵysynan qamtamasyz et­ýge zor úles qosty. Elimizdiń munaı-gaz salasyndaǵy halyqaralyq serik­tes­ti­giniń damýyna atsalysty. Osyn­daı kásibı mamandardyń eńbeginiń arqa­syn­da memleketimizdiń ındýstrıaldy áleýeti artyp, energetıkalyq ege­mendigi nyǵaıa túsýde», degen edi mu­naı­shyǵa joǵary marapatty tapsyrý ke­zinde Elbasy Nursultan Nazarbaev.

Otandyq munaı-gaz ónerkásibinde ózindik qoltańbasy bar Rýslan Qýatovty sheteldik áriptesteri de qurmet tutady. Sonyń biri Maıkl Pılloýdyń aıtýyn­sha, munaı óndirisindegi tehnıkalyq jabdyqtardyń jumysyn qamtamasyz etetin topqa jetekshilik etetin Rýslan Qýatov – bilikti basshy. О́zi basqaratyn top jumysynyń erekshe mańyzyn jete túsinedi. Áriptesterin udaıy alǵa jetelep otyrady.

– Ákem udaıy «Jerimizdiń astynda tun­ǵan baılyq bar. Ony eldiń ıgiligine jara­týǵa úlesińdi qos» dep otyrýshy edi. Ol meıir qandyrar sý kózin izdedi. Al men el áleýetin arttyrar munaı izde­dim. Bozbala kúnnen munaıshy bolý­dy armandadym. Sol armanym oryndalyp, ken oryndaryn izdeýge úlesimdi qos­tym, – deıdi Qazaqstannyń Eńbek Eri.

 

Atyraý oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

12 tamyzǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 10:30

Birqatar óńirde aýa sapasy nasharlady

Ekologııa • Búgin, 09:45

2186 adam koronavırýstan jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:30

Baqytjan Saǵyntaev jańa qyzmetke saılandy

Taǵaıyndaý • Búgin, 09:22

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 09:13

Bir kúnde 1643 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:00

1/16 fınalǵa shyǵa almady

Tennıs • Búgin, 08:45

«Real» – Sýperkýbok ıegeri

Fýtbol • Búgin, 08:40

Anderkardta kúsh synasady

Sport • Búgin, 08:37

Shilde aıyndaǵy úzdikter anyqtaldy

Fýtbol • Búgin, 08:35

Shahmatshylardyń tarıhı jetistigi

Sport • Búgin, 08:34

«Altyn taı» Aıagózdiń enshisinde

Aımaqtar • Búgin, 08:32

Uqsas jańalyqtar