Ishki naryqta et, sút ónimderi baǵasynyń kúrt qymbattaýy Úkimetti alańdatyp, osy salany qoldaý qolǵa alyndy. Mal sharýashylyǵyn damytý baǵytyn Úkimet birneshe jyldan beri nysanaly túrde ustanyp keledi. Bıylǵy Joldaýynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta azyq-túlik qaýipsizdigi máselesin kún tártibinen túsirmeýdi talap etti. Nysanaly baǵyt arqyly berilgen jeńildetilgen nesıe men sýbsıdııa keshikpeı-aq nátıjesin bere bastady. Soltústik Qazaqstan oblysynda qazir 600 myń tonna sút óndiriledi. Sońǵy bes jylda óńdelgen sút kólemi 34 paıyzdan 53 paıyzǵa deıin artty. Bul árıne, aıtarlyq tabys.
Jýyrda osy tabystyń syr-sıpatyn jetkizý úshin Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti Soltústik Qazaqstan oblysynda óziniń kóshpeli baspasóz máslıhatyn uıymdastyrdy. Oǵan oblys ákiminiń birinshi orynbasary Marat Tasmaǵanbetov, «Daıyndyq» JShS dırektory Birjan Sháımerdenov, «SKA-Agro-2050» JShS quryltaıshysy Anatolıı Rafalskıı qatysyp, jýrnalısterdiń suraqtaryna jaýap berdi.
M.Tasmaǵanbetov oblysta aýyl sharýashylyǵy salasyn damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan «Jol kartasy» boıynsha 185 mlrd teńgeniń 103 ınvestısııalyq jobasynyń 36-y bıyl iske asyrylyp jatqanyn jetkizdi. Aldaǵy bes jylda barlyǵy 30 myń basty qamtıtyn taýarly sút fermalaryn 50-ge jetkizý kózdelgen. Et óndirý baǵyty boıynsha 12 mal bordaqylaý alańy jáne 12 asyl tuqymdy mal ósirý ortalyǵy, 7 qoı fermasy, sonymen qatar jylyna 6 myń tonna et beretin 2 broılerlik qus fabrıkasyn salý josparlanǵan.
Soltústik Qazaqstan oblysy mal sharýashylyǵyn damytýdyń qýatty áleýetine qol jetkizip, tamasha múmkindikterge ıe boldy. О́ńirde aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan 7 mln 313 myń gektar jer kólemi bar. Sonyń 5 mln gektary egis bolsa, qalǵan 2 mln gektary – jaıylym. Búgingi tańda oblys elimizdiń astyǵynyń tórtten birin, dándi daqyldarynyń úshten birin, jumyrtqanyń 11 paıyzyn, sútiniń 10 paıyzyn, etiniń 5 paıyzyn berip otyr. Qazir oblysta 100-den artyq sharýashylyq sút óndirýmen aınalysady. Sonyń ishinde 21 sıfrly taýarly sút fermasy bar. Sońǵy úsh jylda onyń 12-si salynyp, paıdalanýǵa berildi. Memleket basshysy bekitken oblystyń Áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń ekinshi keshendi jospary atalǵan tabysqa jetýge ushan-teńiz sharapatyn tıgizip otyr. Úkimet tarapynan berilgen sýbsıdııalar men salyqtyq preferensııalar sharýalardyń damı túsýine múmkindik berýde. Mysaly, 2018 jyldan beri Agrarlyq nesıe korporasııasy 8 sharýashylyqty 7 mlrd teńgege qarjylandyrdy. Oblystyń ishki qarjysy esebinen 4,5 mlrd teńgege 14 jobanyń shyǵyny kóterildi. Respýblıkalyq bıýdjetten keshendi jospardyń aıasynda 5,1 mlrd teńgeniń 7 jobasy qarjylandyrylǵan. Osy qoldaý arqyly oblys jylyna 1 mln tonna sút óndirýge qol jetkizýdi mejelep otyr. Bul úshin joǵary ónimdi, asyl tuqymdy mal men joǵary ónimdi saýyn tehnologııalaryn jetkizý indetke qaramaı turaqty arnaǵa túsip, jalǵasyp jatyr. Bıyl oblys sharýashylyqtary 10 myńnan astam sútti jáne etti qara mal jetkizýdi josparlaǵan. Búginge deıin sonyń 3 myńnan astamy jetkizildi.
Ivan Zenchenkonyń taýarly sút fermasynda bir táýlikte 14 tonna sút saýylady. Mundaı fermalardyń sany qazir 16-ǵa jetti. Jyl sońyna deıin 5,2 myń sıyr saýatyn 10 fermaǵa jetkizilmek. Taýarly sút fermalaryn salý men onyń ózindik problemalary jóninde A.Rafalskıı men B.Sháımerdenov te óz tájirıbelerimen bólisti. «Mal sharýashylyǵy óte kúrdeli bolǵanymen ony sheber uıymdastyra bilse, esh qıyndyǵy joq. Tabysqa da, rentabeldilikke de jetýdiń negizi – jumysty durys uıymdastyra bilý. Sonymen birge egis sharýashylyǵyndaǵy jumyskerler kóktemgi egis pen kúzgi oraqtan keıin jumyssyz qalǵanda olarǵa mal sharýashylyǵynyń úzilmeıtin sharýalaryn tapsyryp, eńbekaqylarynyń úzilmeýin qamtamasyz etemiz», dedi A.Rafalskıı.
Ol mal sharýashylyǵymen aınalysýdyń syrlaryn Kanada men Eýropa elderine barǵan saparynda úırengenin aıtty. «Buryn biz joǵarydan túsirilgen ádispen ǵana jumys isteýge mashyqtanyp, eshteńe oılamasaq, endi ózimiz ozyq ádisterdi damyǵan elderden úırendik. Árıne, bárin birdeı boıǵa sińire almadyq, biraq jyldar ótken saıyn sheberligimizdi ushtap kelemiz», dedi maman.
Birjan Sháımerdenovtiń «Daıyndyq» JShS-i – oblystaǵy ozyq ferma. Onda qazir 1 myńnan asa sıyr saýylady. Birjan Ábdilmanuly «sıyrdyń súttiligi – tilinde» degen halyq naqylyn eske alyp, ónimdi kóp alý úshin eń aldymen jem-azyqtyń qýatty, sińimdi, tábetti bolýyna nazar aýdarýy keregin aıtty. «Sondyqtan eki jyldyq jem-azyq qoryn daıyndadyq. Sonymen birge tóldi aman saqtaý úshin aldymen on kún ýyz sútin emizemiz. Odan keıin eki aı boıy aırylmaǵan aq sút ishedi. Sonda tól tez jetilip, jedel ósedi. Odan ári bes aıǵa deıin qurǵaq sút beriledi. Osydan soń etke baǵyttalatyn erkek buzaýlardyń táýliktik salmaq qosýy kem degende bir kılodan bolady», dedi ol mal basyn saqtaý máselesi týraly tájirıbesimen bóliskende. «Daıyndyq» JShS-de táýligine 600-deı sıyr saýylyp, 10 myń tonnadaı sút tapsyrylady. «Bul – kún saıyn fermamyz sútten ǵana 2 mln teńgedeı aqsha tabady degen sóz. Bir aptada 12-13 mln teńgedeı túsedi. Bul sharýashylyqtyń basqa salalaryn damytýǵa úlken paıda keltiredi. Sondyqtan sút óndirýdi ulǵaıta túsemiz», dedi ol. Fermanyń saýynshylary aıyna 400 myń teńgege deıin, malshylary 250-280 myń teńge aralyǵynda eńbekaqy alady. Sondyqtan da atalǵan kásiporyn ornalasqan Daıyndyq aýylynda bos jumys oryndary joq kórinedi.