Maqsat – erliktiń rýhyn kóterý

Bıyl keńes áskerleriniń Aýǵanstan jerinen shyǵarylǵanyna 25 jyl tolǵaly otyr. Osyǵan oraı, keshe Ardagerler uıymdary Úılestirý keńesiniń keńeıtilgen otyrysy bolyp ótti. Oǵan keńes múshelerinen ózge, elimizdiń barlyq óńirlerinen kelgen aýǵan qozǵalysy uıymdarynyń basshylary men urys qımyldaryna qatysýshylar jáne jaýynger-ınternasıonalıster qatysty. Elordadaǵy Jaýynger-ınterna­sıo­nalıster eskertkishine gúl shoq­taryn qoıýdan bastalǵan sharada Elbasynyń bıylǵy Joldaýy boıynsha elimizdiń strategııalyq baǵytyna aıryqsha mán berildi. Son­daı-aq, Aýǵanstannan keńes ás­ker­leriniń shyǵarylýyna 25 jyl tolýyna arnalǵan jaýynger-ın­ternasıonalısterdiń forýmyn daıyndaý men kún tártibin belgileý, forým qatysýshylarynyń Elbasyna úndeý jasaý jáne Qazaqstan Pre­zıdenti janyndaǵy qoǵamdyq keńes qurý jobalaryn talqylaý ótti. Keńes áskerleriniń shekteýli kontıngentin Aýǵanstanǵa kir­gizý týraly sheshimniń 1979 jyly 12 jeltoqsanda KOKP OK Saıa­sı­ bıýrosynyń otyrysynda qa­byl­danǵany belgili. On jylǵa sozylǵan urys qımyldary tek 1989 jyldyń 15 aqpanynda aıaqtaldy. Aýǵan soǵysynda 23 myńnan astam qazaqstandyq óziniń áskerı boryshyn ótedi. Sonyń ishinde 900 sarbaz ben ofıser oqqa ushsa, 23-i iz-túzsiz joǵalyp ketti. Sondaı-aq, 1,5 myń adam jaraqattan nemese aýrýdan kóz jumdy. Qazaqstan Respýblıkasy Ardagerler uıymdarynyń Úıles­tirý keńesiniń tóraǵasy general Baqytjan Ertaevtyń aıtýynsha,­ búgingi beıbit kúnde aýǵan soǵysynan alǵan jan jarasynan jyl saıyn Astananyń ózinde ortasha eseppen 11 ardager ómirden ketip jatyr. Peshevar mańyndaǵy Badaber aýǵandyq bosqyndar lagerinde 12 keńestik sarbazdyń erlikpen oqqa ushqanyn tilge tıek ete kelip, general 220 áskerı operasııada kóz jumǵan qarýlastaryn bir mınýt únsizdikpen eske alýdy usyndy. Elbasy da aýǵan soǵysy týraly eshkimdi beıjaı qaldyrmaıtyn myna sózderdi aıtqany bar: «Aýǵanstandaǵy soǵys keńestik dáýirdiń jylnamasynda eń tra­ge­dııalyq betterdiń biri bolyp qattaldy. Onyń tek soǵys ardagerleriniń ǵana emes, sondaı-aq, kelesi urpaqtyń sanasynda máńgi qalatyny anyq». Aýǵan soǵysynyń shynaıy tarıhyn este qaldyrý maqsatynda birqatar sharalar qolǵa alynýda. Mysaly, 15 aqpandy О́zge elderdiń aýmaǵynda áskerı boryshtaryn ótegen qazaqstandyqtardy qurmetteý kúni dep belgileý týraly Premer-Mınıstr Serik Ahme­tovtiń atyna depýtattyq saýal da joldanypty. Jáne de ústimizdegi jyldyń aqpan-mamyr aılaryna­ josparlanyp otyrǵandaı, I Jaýyn­ger-ınternasıonalısterdiń res­pýblıkalyq forýmy ótedi dep kútilýde. Úılestirý keńesi, sonymen qatar, mektep oqýshylary úshin «Qazaqstan patrıottary» sharasyn ótkizip, jastardyń kimge uqsap, nege umtylýy qajettigi turǵysyndaǵy oılaryn ushtaýǵa da kiriskeli otyr. Budan basqa, Úılestirý keńesi janynan Aýǵanstandaǵy soǵystyń tarıhyn zertteý úshin ǵylymı-zertteý ınstıtýtyn qurý jaıy da ortaǵa salyndy. Jalpy, Ardagerler uıymdary­nyń Úılestirý keńesi bul shara­lar­dyń barlyǵyn aýǵan soǵysy ar­da­gerlerine tolyqtaı jaǵdaı jasaý úshin emes, solardyń erligi negizinde jastarǵa patrıottyq tárbıe berýdiń barlyq tetikterin qarastyrý úshin usynyp otyr. Endi bul usynymdar tıisti oryndarǵa joldanatyn bolady. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».