Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Elbasy Joldaýyn júzege asyrý aıasynda áleýmettik-eńbek salasyn damytýdaǵy negizgi mindetterge keńinen toqtaldy. Jalpy, osy aptada mınıstrlikter men vedomstvolarda alqa otyrystary odan ári jalǵasady.
Bul jóninde baıandaǵan OKQ-niń arnaıy ókili A.Ábıbýllaev jalpy alqa otyrystarynda ótken jyl qorytyndylanyp, Joldaý aıasynda 2014 jylǵa arnalǵan josparlar talqylanarynan habardar ete ketti. Onyń aıtýynsha, Ádilet mınıstrliginiń alqa otyrysyna Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń ózi qatysady dep josparlanǵan. Al 11 aqpandaǵy Úkimet otyrysynda óńirlerdegi teatrlardyń kókeıkesti máseleleri jan-jaqty qaralady. Onda Mádenıet jáne aqparat mınıstri Muhtar Qul-Muhammed, oblys jáne Astana men Almaty qalalarynyń ákimderi óner ordalarynyń búgini men erteńi týraly baıandaıtyny belgilenipti. Bul rette 12 aqpanda Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń alqa otyrysy oryn alary belgili boldy. Budan basqa, 2014 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda elimiz Bolon úderisinde teń tóraǵa laýazymyna ıe bolǵandyqtan, teńtóraǵalyq aıasynda 13-14 aqpanda Nazarbaev Ýnıversıtetinde «Bolon qurylymdyq reformalary: tájirıbeler, máseleler, keleshekter» atty halyqaralyq konferensııasy kózdelip otyr.
Bul konferensııanyń basty maqsaty – jahandanǵan álemde Bolon úderisiniń saıasatyn ilgeriletý boıynsha tájirıbe almasý jáne perspektıvalaryn anyqtaý ekendigin basa aıtqan arnaıy ókil álemniń básekege qabiletti 30 eliniń qataryna enýde, sapaly bilimdi jas býyn qalyptastyrýda Qazaqstan úshin Bolon úderisiniń róli erekshe ekenin alǵa tartty. Elordada ótetin sharaǵa Eýropanyń 20 elinen kelgen halyqaralyq sarapshylar, otandyq bilim ordalary men salalyq mınıstrlik ókilderi qatysady. Sondaı-aq, elimiz qabyldaǵan Násildik kemsitýshiliktiń barlyq nysandaryn joıý týraly halyqaralyq konvensııa qalaı oryndalýda, degen saýal tóńireginde 12-13 aqpanda Qazaqstan Úkimeti men Joǵarǵy Sot delegasııasy Jenevada Konvensııanyń oryndalýy týraly altynshy jáne jetinshi jıyntyq merzimdi baıandamamen tanystyrary da aıtylmaı qalmady.
Osy kúnderi Máskeýde «Proton-M» zymyran ushyrǵyshyn Baıqońyrdan ushyrý sany boıynsha usynystar daıyndaýǵa jáne Qazaqstandaǵy qorshaǵan ortaǵa keltiriletin ekologııalyq zardaptaryn anaǵurlym azaıtýǵa qatysty máselelerdi sheshý boıynsha Qazaqstan-Reseı jumys tobynyń úshinshi otyrysy júzege asady. Resmı ókil aptadaǵy alqaly jıyndardan habardar etisimen sóz Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenovaǵa berildi.
Mınıstrdiń málimetine qaraǵanda, 2013 jyly áleýmettik damytýdyń kóptegen bazalyq kórsetkishteri boıynsha oń nátıjelerge qol jetkizilgen. Atap aıtqanda, búgingi tańda 95 paıyz eńbek etýge qabiletti qazaqstandyq azamattyń jumysy bar. «Jumyspen qamtý-2020 jol kartasy» baǵdarlamasy sheńberinde 250 myńnan astam adam jumysqa ornalastyrylypty. Ekonomıkalyq qyzmettiń túrleri boıynsha ortasha aılyq jalaqy 108 640 teńgeni qurap, 2012 jylǵy deńgeıden 7,5 paıyzǵa artqany da atalmaı qalmady. Ásirese, 4 mıllıonǵa jýyq adam áleýmettik tólem túrlerin alatyny alǵa tartyldy. Balaly otbasylardy qoldaý bala týý sanynyń artýyna oń yqpal etkeni, sońǵy on jyl ishinde bala týý sany bir jarym esege óskeni, 200 myńdaı otbasy 4 jáne odan kóp bala tárbıelep otyrǵandyǵy atap kórsetildi.
Mınıstrdiń aıtýynsha, ótken jyldyń 3 toqsanynda tabysy eń tómen kúnkóris deńgeıinen az halyqtyń sany 533 adamdy nemese turǵyndardyń 3,1 paıyzyn quraǵan. Bul rette 90 myńnan astam adamǵa tegin arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetiledi eken. Jumyspen qamtýdyń jol kartasy týraly aıtqanda, T.Dúısenova keıbir oblystarda atalǵan baǵdarlamaǵa qatysýǵa úmitkerler arasynda kásibı baǵdarlaýdy engizý tetikteri synalaryn, sondaı-aq, keıbir óńirlerde qanatqaqty rejimde tirek aýyldardy keshendi damytý tetikteri synalatyn aýyldyq eldi mekender belgilenerin erekshe atady. Memlekettik qoldaý tek áleýeti joǵary aýyldardy damytýǵa shoǵyrlandyrylady. Kelesi jyldan bastap bıýdjet qarajatynyń 80 paıyzy halyqtyń sanyna proporsıonaldy túrde, al 20 paıyzy jumys nátıjesine baılanysty bólinetin bolady.
Taǵy bir belgili bolǵany, bıylǵy jyly 2015-2017 jyldarǵa arnalǵan kadrlarǵa qajettiliktiń boljamy ázirlenedi. Sonymen qatar, kásibı standarttar ázirleý jumystary óz jalǵasyn tabady dep kútilýde. Qazirgi tańda áleýmettik áriptesterdiń tikeleı qatysýymen 257 kásibı standart ázirlenip otyr. Jáne de 2015 jylǵy 1 shildeden bastap jańa úlgi engiziletin bolady, onyń negizine eńbekaqy tóleý bilimine, biligine, oryndalatyn jumystyń kúrdeliligi men jaýapkershilik dárejesine qaraı belgilenetin bolady.
T.Dúısenova óz sózinde jumys berýshilerdiń kásiporyndaǵy eńbek jaǵdaıy oń baǵalanǵanda, kásiporyn sáıkestik sertıfıkatyn alatynyn jáne qyzmetkerlerdiń eńbek quqyqtaryn saqtaıtyn kásiporyndardyń tizilimine engiziletinin atady. Mundaı kásiporyndar 3 jyl ishinde josparly tekserýge jatpaıdy. Jumys berýshilerdiń eńbek jaǵdaılaryn únemi jaqsartyp turýǵa qyzyǵýshylyǵyn arttyrý maqsatynda zeınetaqymen qamsyzdandyrý týraly zańnamaǵa ózgeris engizildi. Qazirgi ýaqytta Ulttyq bankpen birlesip zeınetaqy júıesin odan ári jańǵyrtý jóninde sharalar keshenin ázirleý aıaqtalý ústinde ekeni de erekshe ataldy. Bul sharalar jumyspen qamtylǵan halyqty zeınetaqy júıesimen qamtýdy keńeıtýge, olardyń qyzmetin zańdastyrýǵa, zeınetaqy jarnalaryn ýaqtyly jáne júıeli túrde aýdarýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan, óz kezeginde zeınetaqy jarnalaryn kóbeıtedi. Elbasy tapsyrmasyna sáıkes, 2015 jylǵy 1 shildeden bastap múgedektigi jáne asyraýshysynan aıyrylý boıynsha áleýmettik járdemaqylardyń mólsheri 25 paıyzǵa kóbeıedi.
«Nur Otan» partııasymen birlesip, elimizdegi múgedekterdiń quqyqtaryn qamtamasyz etý jáne ómir súrý sapasyn jaqsartý jónindegi is-sharalar josparyn iske asyrý boıynsha is-sharalar talqylanyp, iske asyrylýda ekenin alǵa tartqan mınıstr ataýly áleýmettik kómek kórsetý tártibi ózgertiletinin de erekshe atady.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».
