Aerobot – kóliktiń qandaı túri ekenin bilesiz be? Á, sál oılanyp qaldyńyz ba? Oqasy joq. Endeshe, óz saýalymyzǵa ózimiz jaýap qaıtarsaq, aerobot – qardyń nemese juqa muzdyń betimen aǵyny az, sýy taıaz ózen-kólderde emin-erkin qozǵalatyn júrdek kólik túri. Osynaý erekshe qozǵalys quraly qys kezderinde sý aıdyndary men aq qar ústinde beıne bir qaıyq qyzmetin de atqara alady. Kórshiles Reseıde aerobot shyǵaratyn bes-alty shaǵyn óndiris orny bolǵanymen, Qazaqstanda buǵan deıin aerobot qurastyrylyp kórmepti. Mine, aıryqsha ınnovasııalyq máni bar ınnovatorlyq tehnıkanyń elimizdegi alǵashqy qurastyrýshysy oraldyq ónertapqysh Aıbar Quspanov bolǵaly tur. Ol Qazaqstanda tuńǵysh ret aerodınamıkalyq tartqyshty aerobottyń birneshe úlgisin jasap shyǵardy. Oral qalasyndaǵy «Algorıtm» tehnoparkinde osy erekshe jobanyń tanystyrylý rásimi ótkizildi.
Onyń tehnıkalyq sıpattamasyn sóz etsek, «Sýbarý» qozǵaltqyshy qondyrylǵan sý kóliginiń salmaǵy meılinshe jeńil, 350 kılogramnan aspaıdy. Aıbardyń aerobotynyń sýdaǵy jyldamdyǵy saǵatyna 70 shaqyrym qurasa, qar ústinde saǵatyna 100 shaqyrymdyq jyldamdyqpen júıtkıdi. Quny – 2 mıllıon 600 myń teńge. Bul baǵa reseılik óndirisshilerdiń usynyp otyrǵan baǵasynan birshama tómen. Ony satyp alýshylar nemese tutynýshylar servıstik qyzmetke alańdamaýlaryna bolady. Muny ázirge oraldyq ónertapqyshtyń ózi atqarady.
Aıbardyń aıtýynsha, aerobotty qurastyrýǵa emes, oǵan qajetti materıaldardy alys shetelderden tapsyryspen aldyrtýǵa kóp ýaqyt ketedi eken. Aıtalyq, aerobot jasaýǵa qajetti totyqpaıtyn alıýmınııdi Sankt-Peterbýrgten, «Toıoto», «Sýbarý» qozǵaltqyshtaryna Japonııadan, ózge qosalqy bólshekterdi reseılik zaýyttardan alýǵa týra kelip otyr, deıdi ol. Mamandyǵy ınjener-konstrýktor bolyp tabylatyn A.Quspanov syzbalarmen qajetti qujattardy ózi jasaıdy.
Osy oraıda Aıbardyń bıznes bastamasy, Elbasynyń bıylǵy Joldaýynda aıtylǵandaı, údemeli ındýstrııalandyrýdyń ekinshi jáne odan keıingi besjyldyqtarynda atqarylatyn jobalar men salalar qatarynan oryn ala alady demekpiz. Otandyq jańashyl Joldaý talabyna sáıkes aldaǵy ýaqytta óz bıznesin keńeıtip, ony syrtqy naryqtarǵa shyǵarýdy kózdeıdi.
Aıbardyń budan ózge de bıznes-josparlary bar. Tehnıkany jetildirý, avtokólik dóńgelekterin sheship alyp, onyń ornyna temirtaban ornatý joldaryn izdestirip tapty. Taýda da, tastyń ústimen de, buǵan qosa, jolsyz jerde júrýge arnalǵan Aıbar oılap tapqan mundaı kólik túrleri geologtar men munaıshylarǵa asa qajet ekeni anyq. Bul aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵylarǵa da kóktemgi-kúzgi laısańdarda taptyrmas kólik bolmaq. A.Quspanov aıryqsha kólik túrlerine tapsyrystardy jeke jáne zańdy tulǵalardan, salalyq mınıstrlikterden kútedi.
Búgingi kúnderi Oral qalasyndaǵy arnaıy sehta Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine arnalǵan aerobot qurastyrylý ústinde. Oral tehnoparkiniń tehnologııalyq bıznes-ınkýbasııalaý bólimi men kommersııalandyrý aımaqtyq ortalyǵy mamandary aerobottyń tájirıbelik úlgisi ony óndiristik negizde shyǵarýǵa ábden laıyqty degen uıǵarymǵa kelip otyr. Eger bul usynys Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligine qarasty Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik tarapynan qoldaý tapsa, Oraldaǵy tehnopark arqyly ónimniń tehnıkalyq qujattamalaryn daıyndap, synaqtan ótkizýge múmkindik ashylary anyq.
«Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde «Damý» qorynyń aımaqtyq fılıaly arqyly 3 mıllıon teńge kóleminde memlekettik grantqa ıe bolǵan Aıbar Quspanov kóp oılanbastan aerobot qurastyrýǵa bekem bel býǵan eken. Onyń ınnovasııalyq qadamy osylaı bastalypty. Endeshe, iske sát, deımiz de.
Onyń tehnıkalyq sıpattamasyn sóz etsek, «Sýbarý» qozǵaltqyshy qondyrylǵan sý kóliginiń salmaǵy meılinshe jeńil, 350 kılogramnan aspaıdy. Aıbardyń aerobotynyń sýdaǵy jyldamdyǵy saǵatyna 70 shaqyrym qurasa, qar ústinde saǵatyna 100 shaqyrymdyq jyldamdyqpen júıtkıdi. Quny – 2 mıllıon 600 myń teńge. Bul baǵa reseılik óndirisshilerdiń usynyp otyrǵan baǵasynan birshama tómen. Ony satyp alýshylar nemese tutynýshylar servıstik qyzmetke alańdamaýlaryna bolady. Muny ázirge oraldyq ónertapqyshtyń ózi atqarady.
Aıbardyń aıtýynsha, aerobotty qurastyrýǵa emes, oǵan qajetti materıaldardy alys shetelderden tapsyryspen aldyrtýǵa kóp ýaqyt ketedi eken. Aıtalyq, aerobot jasaýǵa qajetti totyqpaıtyn alıýmınııdi Sankt-Peterbýrgten, «Toıoto», «Sýbarý» qozǵaltqyshtaryna Japonııadan, ózge qosalqy bólshekterdi reseılik zaýyttardan alýǵa týra kelip otyr, deıdi ol. Mamandyǵy ınjener-konstrýktor bolyp tabylatyn A.Quspanov syzbalarmen qajetti qujattardy ózi jasaıdy.
Osy oraıda Aıbardyń bıznes bastamasy, Elbasynyń bıylǵy Joldaýynda aıtylǵandaı, údemeli ındýstrııalandyrýdyń ekinshi jáne odan keıingi besjyldyqtarynda atqarylatyn jobalar men salalar qatarynan oryn ala alady demekpiz. Otandyq jańashyl Joldaý talabyna sáıkes aldaǵy ýaqytta óz bıznesin keńeıtip, ony syrtqy naryqtarǵa shyǵarýdy kózdeıdi.
Aıbardyń budan ózge de bıznes-josparlary bar. Tehnıkany jetildirý, avtokólik dóńgelekterin sheship alyp, onyń ornyna temirtaban ornatý joldaryn izdestirip tapty. Taýda da, tastyń ústimen de, buǵan qosa, jolsyz jerde júrýge arnalǵan Aıbar oılap tapqan mundaı kólik túrleri geologtar men munaıshylarǵa asa qajet ekeni anyq. Bul aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵylarǵa da kóktemgi-kúzgi laısańdarda taptyrmas kólik bolmaq. A.Quspanov aıryqsha kólik túrlerine tapsyrystardy jeke jáne zańdy tulǵalardan, salalyq mınıstrlikterden kútedi.
Búgingi kúnderi Oral qalasyndaǵy arnaıy sehta Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine arnalǵan aerobot qurastyrylý ústinde. Oral tehnoparkiniń tehnologııalyq bıznes-ınkýbasııalaý bólimi men kommersııalandyrý aımaqtyq ortalyǵy mamandary aerobottyń tájirıbelik úlgisi ony óndiristik negizde shyǵarýǵa ábden laıyqty degen uıǵarymǵa kelip otyr. Eger bul usynys Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligine qarasty Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik tarapynan qoldaý tapsa, Oraldaǵy tehnopark arqyly ónimniń tehnıkalyq qujattamalaryn daıyndap, synaqtan ótkizýge múmkindik ashylary anyq.
«Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde «Damý» qorynyń aımaqtyq fılıaly arqyly 3 mıllıon teńge kóleminde memlekettik grantqa ıe bolǵan Aıbar Quspanov kóp oılanbastan aerobot qurastyrýǵa bekem bel býǵan eken. Onyń ınnovasııalyq qadamy osylaı bastalypty. Endeshe, iske sát, deımiz de.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
ORAL.
