Baıyrǵy salt-dástúrimizden habary bar ár qazaq biledi. «Beshbarmaq» sózi shyndyǵyn aıtqanda, ótken ǵasyrlarda otarlaýshylar tarapynan jurtymyzdy kemsitý maqsatynda engizilgen jaǵymsyz ataý. Ǵylymı eńbekterde bul termın: «XIX ǵasyrdyń sońǵy shıreginde qazaqtan shyqqan tilmashtar, naqtyraq aıtqanda túzemdik elıta tarapynan bes saýsaǵymen et jeıtin qazaqtyń turmystyq mádenıetin mansuqtaý maqsatynda engizilgen uǵym» depti. Rasynda solaı. Osy oraıda, qazan tóńkerisiniń kósemi Lenınniń: «Orystanǵan buratanalar shynaıy orystyq kóńil kúı máselesinde árqashan shekten shyǵyp ketedi», degen sózi joǵarydaǵy shyndyqqa kepil bolatyn syńaıly.
Qarapaıym logıkaǵa salyp oılanyp kórseńiz, qazaq «barmaq» dep aıaqtyń saýsaqtaryn aıtady. Sonda deımiz da, qazaq etti aıaǵymen jegen be?! Qolmen et jeýdi meńzese nege «bessaýsaq» dep atamaǵan? Bul jerde sóz joq kemsitý jatyr. Álemdik otarlaý tarıhyn uzaq jyl zerttegen amerıkalyq ǵalym Eva Tomsonnyń: «Saıası júıe ózgerse de, otarshyldyq zardaby bodan halyqtyń mádenı-turmystyq gıbrıdızminen baıqalyp turady, ásirese bul sózdik ataýlarda kóp kezdesedi» degeni sııaqty.
Osy oraıda, eske túsedi, 2000 jyly aıtysker aqyn Qonysbaı Ábil Astana qalasy ákimdigi janynan qurylǵan Til sektoryna basshy bolyp keldi. Elorda jańadan boı kóterip jatqan tus. Árbir ashylyp jatqan bıznes mekemelerine (meıramhana, dúken, shashtaraz, dámhana t.b.) at qoıý úshin kásipker áýeli Til sektorymen kelisetin tártip boldy. Osy ustanym boıynsha Qonekeń meıramhana ashyp, oǵan «Beshbarmaq» dep at bergen kásipker usynysyn bekitpeı tastaıdy. Aqyry sottasýǵa deıin bardy. Osy sot ústinde marqum Aqseleý Seıdimbek: «Beshbarmaq» degen qazaqty kemsitip, qorlap aıtylǵan sóz. Bul «kalbıt» degen sózdiń ekinshi balamasy. Orys otarshylary bizdi mádenıetsiz, qalaı tamaq jeýdi bilmeıdi, kórsoqyr, nadan dep, etti qolmen jegenimiz úshin osylaı kelekelep ataǵan. Mundaı otarshylar engizgen ıtarshy sóz Astananyń tórinde turǵany quldyqtyń aıqyn belgisi» degen edi.
Osy kúni basqasyn aıtpaǵanda, jolaı kezdesken aǵaıyn-dos nemese tanystar «Úıge júrińiz, beshbarmaq asyp bereıin» dep qıylady. Bul – qate. Aıtysker aqyn Balǵynbek Imashev aıtqandaı: «Atańnyń basy beshbarmaq, Et asý deıdi qazaqta...». Halqymyz ulttyq asyn eshqashan «beshbarmaq» dep atamaǵan. Bul sózdi qazaqtyń ejelgi jyr-dastan, aýyz ádebıeti, folkloryn júz ret aqtarsańyz da tappaısyz.
Jýyqta qoǵam belsendisi Mekesh Tálip degen aǵamyz, et asýdyń qazaq turmysyndaǵy mańyzy jaıly taldapty: «Iаǵnı kelgen jolaýshy asyǵys bolsa, oǵan jeńil-jelpi et asqan. Ony «tústik» deıdi. Qonaq asyǵys bolmasa, arnaıy kádeli jilik qosyp, et asqan. Muny «sybaǵa» deıdi. Al qona-túneý úshin kelgen qonaqqa ádeıi qoı soıyp, bas tartatyn salt ta bar. Ony «qonaqasy» dep ataǵan» depti.
Alaıda osyndaı jaqsy saltymyz, etti qadirlegen dástúrimiz bola tura, qazirgi urpaq et qadirin baǵalamaı, «beshbarmaq» dep atap júrgenine tańǵalasyń ári qynjylasyń. Qynjylmasqa lajyń joq. Qasıetti, kádeli, sybaǵaly astyń atalýy jaǵynan ajarsyz, dybystalýy jaǵynan qulaqqa jaǵymsyz túrpideı tıetin, «beshbarmaq» ataýyn qoldaný arqyly, tilimizdi, saltymyzdy, asymyzdy ózimiz mazaq etip júrgenimiz ne sumdyq! Onymen qoımaı sol jutaǵan sózdi ásirelep, taýdaı ǵyp, mánerlep, aýyz toltyra aıtatynymyzǵa jol bolsyn! Halqymyzdyń qadirli asy, jolaýshynyń kádeli qonaqasy, syıly adamnyń syndarly sybaǵasy etimizdi qaıdaǵy bir jat sóz, jaramsaq ataý «beshbarmaq» degenimiz jaraspaıdy aǵaıyn!
