Medısına • 14 Qazan, 2021

Balalardyń kóz ishi qaterli isigine operasııa jasalady

33 ret kórsetildi

Elimizde bul kúnderi ásirese, balalar arasynda jıi kezdesetin kóz ishi qaterli isigine ota jasala bastady. Otandyq dárigerler qolǵa alǵan SIAHT otasyn Ortalyq Azııa medısına tarıhyndaǵy úlken jańalyq deýge bolady.

Osy ýaqytqa deıin kózdiń qaterli dertine shaldyqqan balalardyń ata-analary kózin saqtap qalýǵa tyrysyp, sheteldik kvotamen nemese jeke qarajatymen shetelge emdelýge baratyn. Endi osy dertke dýshar bolǵan kishkentaı pasıentterge elimizde emdelýge múmkindik bar. Bul keseldi emdeý óte qymbatqa túsedi. Mysaly, Reseıde emdeý 500 myń rýbl, Shveısarııada – 60-70 myń dollardy quraıdy. Budan bylaı elimizde retınoblastomanyń organ saqtaıtyn eminiń barlyq túrin tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi (TMKKK) esebinen tegin alady.

Almatydaǵy Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortaly­ǵyn­da Ortalyq Azııada alǵash ret re­tıno­blastomanyń kózdi saqtaýǵa múm­­kindik beretin selektıvti ıntra­ar­te­rııalyq hımıoterapııanyń joǵary teh­nologııalyq organ saqtaý emin júr­gi­zý bastaldy. Bul operasııany Pedıa­trııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy men Kóz aýrýlary ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń qyzmetkerleri birigip jasaıdy. Kózdiń qaterli dertinde qoldanatyn bul em kózdi, tipti kózdiń kórý qabiletin saqtaýǵa múmkindik beredi. Bul otanyń eń basty artyqshylyǵy – osy.

AQSh pen Eýropa elderinde 15 jyldan beri, Reseıde 10 jyl boıy qoldanylǵan selektıvti ıntraarterııalyq hımıoterapııa joǵary tıimdilikti kórsetti, bul kózdi ǵana emes, sonymen qatar kórý qabiletin de saqtaýǵa múmkindik beredi. Máselen, AQSh-ta osy ádis kóz almasyn alyp tastaý operasııalarynyń sanyn 95%-dan 8%-ǵa deıin qysqartqan.

Bıyl sheberlik synyby sheńberinde elimizde retınoblastomasy bar 7 ba­la­ǵa osy SIAHT operasııasy jasalyp, N.N.Blohın atyndaǵy Ulttyq onkologııalyq medısınalyq zertteý ortalyǵynan rentgenvaskýlıarlyq hırýrg Igor Trofımov pen anestezıolog Leonıd Martynov shaqyryldy.

Retınoblastoma – balalardaǵy kóz­ishilik isikterdiń 90%-yn quraıdy jáne joǵary qaterli derttiń biri. Bul kesel búkil kóz almasyn isik tinimen toltyra otyryp, kórý júıkesine, kóz uıasyna, mıǵa qaraı ósetin belsendiligimen sı­pattalady. Isik kórý qabiletiniń joǵal­ýy túrinde ǵana qaterli emes, sonymen qatar metastazdyń jáne basqa múshe­ler­de­gi ekinshi qaterli isikterdiń damýyna ákelýimen qaýipti. Jyl saıyn álemde retınoblastomaǵa shaldyqqan 8 100 naý­qas anyqtalyp, bul dıagnoz 570-810 ara­ly­ǵyndaǵy balalarǵa jańa týǵan kezde-aq qoıylady.

Qazaqstanda jyl saıyn kózdiń qa­ter­li isigi 20-25 adamnan tabylady. 2015 jyldan beri retınoblastomasy bar naýqastar Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵynda emdelip, Qazaq kóz aýrýlary ǴZI-men birge lazerli transpýpıllıarly termoterapııa, ıntravıtrealdi hımıoterapııa, krıodestrýksııa emderi engizilgen edi. Endi organ saqtaý ádisteriniń biri – selektıvti ıntraarterıaldy hımıoterapııa qoldanylady.

«Pedıatrııa ortalyǵynda kózdiń qa­terli isigine ota jasaý úshin barlyq jaǵ­daı jasalǵan. Arnaıy medısınalyq jabdyqtar, apparatýra jáne daıyndyǵy bar mamandar bar. Qazaqstanda alǵash ret organ saqtaýǵa múmkindik beretin SIAHT operasııasy bastaldy. Bizge jáne naýqas balalardyń ata-analaryna atalǵan emniń jańa túriniń engizilýi – erekshe oqıǵa. 2016 jyldyń qarasha aıynda retınoblastoma kezindegi SIAHT-tyń jańa tehnologııasyn qarastyrýǵa ótinim berilgen edi. Pandemııaǵa baılanysty klınıkalyq hattama 2021 jylǵy 25 tamyzda ǵana bekitildi. Osy ýaqyt ishinde Reseıdegi N.N.Blohın atyndaǵy Ulttyq onkologııalyq medısınalyq zertteý ortalyǵynyń mamandarymen 2 master-klass ótkizip, 12 balaǵa operasııa jasadyq», deıdi dáriger-oftalmolog Elena Tıan.

Eske sala ketelik, bıyl 15-18 maýsym kúnderi Pedıatrııa ortalyǵynda Reseıden kelgen sheteldik mamandardyń qatysýymen «Retınoblastomanyń se­lek­tıvti ıntraarterııalyq hımıoterapııasy» taqyrybynda kózishilik qaterli isikti, medısına tilimen aıtqanda, retınoblastomany kózdi saqtaı otyryp emdeıtin sheberlik synyby ótti.

Retınoblastoma pasıentteriniń úshten birinde tuqym qýalaıdy. Retı­noblastomanyń alǵashqy jáne jıi kezde­se­tin sımptomy – leıkokorııa – belgili bir jaryq kezindegi aq jarqyl (mysaly, kamera shamynyń jarqyly). Isik kózdiń basqa bólikterine ene bastaǵanda, bala kórý qabiletin joǵalta bastaıdy, keıde tolyq soqyrlyqqa deıin barady. Eki kózdiń kórý ótkirligi ár túrli bolady. Sondyqtan balalarda qylı kózdilik paıda bolýy múmkin (jaǵdaılardyń sha­mamen 25-30%-ynda kezdesedi). Sı­rek jaǵdaıda balanyń kózi aýyrady, qyzarady nemese kózishilik qysym joǵa­rylaǵan kezde isinedi.

Qazirgi ýaqytta Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń tehnologııany maquldaýy jáne medısınalyq-ekonomıkalyq tarıfti bekitýi kútilýde. Bul osy operasııany otandyq ortalyqtyń bazasynda engizýge jáne elimizde joǵary tehnologııalyq organ saqtaýshy em júrgizýge múmkindik beredi. Emniń bire­geıligi – aýrýdy erte anyqtaǵan jaǵdaıda qos janardy saqtap qalýǵa bolady.

 Azız OŃLASYNOV,

rentgenohırýrg:

– Munyń ereksheligi, qan tamyr­larynyń ishine, kóz arterııasyna hımııalyq preparatty engizemiz. Bul – búkil organızmge áser etpeı, tek kerekti aǵzaǵa áser etetin, kózdi saqtaıtyn ope­rasııanyń biri. Buryn júıeli terapııamen emdeletin, barlyq aǵzaǵa taralatyn dári-dármekpen jasaldy. Endi kózge ǵana áser etedi. Dári-dármektiń konsentrasııasy dál isiktiń ózine barǵandyqtan nátıjeli bolady. Retınoblastoma balalar arasyndaǵy kózishilik isiktiń 90 paıyzyn quraıdy. Kóz almasyn, kórý júıkesin, kóz uıasyn zaqymdap, isik mı­ǵa deıin jaıylýy múmkin. Isik kórý qabiletinen aıyrýmen qatar, búkil aǵzaǵa áser etýimen qaýipti. Jyl saıyn álemde retınoblastoma dıagnozy 8 myńnan asa, al Qazaqstanda 20-25 adamǵa qoıylsa, onyń 40 paıyzynda týa bitken nemese tuqym qýalaıtyn kesel. Júre paıda bolýy da múmkin.

 

Alýa ÁÝBÁKIROVA,

oftalmolog dáriger:

– Retınoblastomany anyqtaý úshin sýretke jaryqpen túsirsek, sol kezde qarashyǵy sary bolyp janady. Ekinshi belgi – qylılyq. Ol qylılyq kózdiń túbinde isik paıda bolǵannan keıin bilinedi. Der kezinde bastasaq, kózdi aman saqtap qalýǵa bolady. Kózdi ǵana emes, kórýdi saqtap qalatyn operasııa. Aıta keteıik, AQSh-ta selektıvti ıntraarterıaldy hımıoterapııa emi joǵary tıimdilikti kórsetip otyr. Qazaqstanda bul operasııa kvotamen tegin jasalady. Ony qajet bolǵan jaıda birneshe ret qaıtalaýǵa týra keledi. Bizdiń mamandar da odan jaqsy nátıje kútedi. Qazirdiń ózinde 12 balaǵa operasııa jasaldy.

Mine, osylaısha alǵashqy otalar da sátti aıaqtaldy.

Sońǵy jańalyqtar

Túrkistan oblysynda eki brakoner ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:06

Efıopııada pilder qyrylyp jatyr

Álem • Búgin, 11:58

Qazaqstanda un óndirý kólemi tómendedi

Ekonomıka • Búgin, 11:45

Dastın Pore: Makgregor – ótken shaq

Jekpe-jek • Búgin, 11:40

Gazǵa aýysqan kólikter sany artty

Qazaqstan • Búgin, 10:50

Alvares aýyr salmaqta alypqa aınala ma?

Kásipqoı boks • Búgin, 10:35

Elimizde 62 myńnan astam bala vaksına aldy

Koronavırýs • Búgin, 10:00

Dollar qaıtadan qymbattaı bastady

Qarjy • Búgin, 09:55

Qazaqstanda karantındik sharalar kúsheıtiledi

Koronavırýs • Búgin, 09:40

Uqsas jańalyqtar