Samar óńirinde teńizdeı tolqyǵan altyn alqapty tilip kele jatqan qos kombaındy kórip, kúre joldan dala jolyna shyqtyq. Oıymyz – dán egip, jer emgen sharýalarmen áńgimeleskimiz kelgen. Jazdaı jaýyn-shashynnyń az túsýi astyq qoryna áseri bolmady ma degendeı suraqtar da oıda tur.
«Esil» kombaıny jaıqalǵan egindi qylǵyta jutyp kelip, aldymyzǵa toqtady. Alpysty alqymdap qalǵan «Qalısattaruly» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Samarhan Jotabaev kombaınnan qarǵyp tústi. О́zi basshy bolǵanymen, qara jumyspen bite qaınasyp ketken. Qyrman basynda erte kóktemnen qara kúzge deıin jumysshylarmen birge. Aldyna qara túsirmeıtin tájirıbeli kombaınshy ekenin de jerlesteri jyr qylyp aıtady.
– Sekseninshi jyldardan beri aýyr tehnıkalardyń rólinde kele jatyrmyn. Kombaın ómirimniń bir bólshegi sekildi. Al qojalyqta jalpy 25 adam jumys isteıdi. Kúz ben kóktemde qosymsha jumysshylar tartylýy múmkin. Bıyl túsim jaman emes. Bir sýyq túsken soń kúnbaǵysty orýǵa kirisemiz, – deıdi S.Jotabaev.
Ol sondaı-aq 1, 2, 3 reprodýksııaly tuqym óndirýmen de aınalysyp keledi. Qorynda bıdaıdyń «Omskaıa-18», «Altaı 325», kúnbaǵystyń «Zarıa», arpanyń «Skakýn» degen suryptary bar. Saralap qarasaq, óńirde malmen, jermen aınalysatyn sharýa qojalyqtary kóp. Biraq jumysshylardyń áleýmettik jaǵdaıyn qanshalyqty jasaı alady? Al «Qalısattaruly» qojalyǵynda jumysshylardyń eńbekterine qaraı laıyqty jalaqylarymen qatar, ozyq shyqqandaryna baspana, kólik beriletinin de aıta ketken jón. Jalpy, qojalyq jetekshisi jumysshylardyń áleýmettik jaǵdaıyn únemi nazarynda ustap otyrady. Bul jumysshy mamandaryna degen qurmeti. Áıtpese, jyl ótken saıyn traktorshy, kombaınshy, tokar, agronom syndy mamandyqtar azaıyp barady. Mektep bitirgen túlekterdiń basym kópshiligi jyly jerde, basshylyq orynda otyrýdy maqsat etedi. Dese de eńbek mamandarynyń tabysy eshkimnen kem emes.
Samarhan Jotabaev aýdannyń jáne oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna úlken úles qosyp keledi. Eńbegi de eleýsiz emes. Birneshe ret memlekettik nagradalarmen jáne alǵystarmen marapattalǵan.
Oblystyń Altaı, Glýbokoe, Shemonaıha, Borodýlıha, Ulan aýdandary da túgin tartsań maıy shyǵatyndaı, shuraıly óńirler. Jaz qurǵaq bolǵanymen, egin shyqpady degendi estimedik. Jalpy alǵanda, bıyl dándi daqyldar 599 myń gektarǵa, maıly daqyldar 486 myń gektarǵa egildi. Kartoptyń ózi 18 myń gektardy alyp jatty. Dándi-burshaqty daqyldarǵa oraq shildeniń sońynda túse bastaǵan. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy mamandarynyń derekterine súıensek, dándi jáne dándi-burshaqty daqyldardyń ortasha túsimi gektaryna 14,48 sentnerden. Bul kórsetkish ótken jylǵy deńgeıden 0,48 sentnerge joǵary.
Jyl saıyn tehnıkalar da jańartylyp jatyr. Oblys sharýashylyqtarynda uzyn sany 3 581 astyq jınaıtyn kombaın bar eken. Onyń 1 202-si zamanaýı tehnıkalar. Iаǵnı ónimdiligi joǵary, bireýiniń ózi ónimdiligi jaǵynan «Nıva» nemese «Enıseı» markaly 2-3 kombaınǵa para par. Dızelge de únemdi. Dızel demekshi, oraq maýsymynda Energetıka mınıstrligi oblys sharýalaryna tonnasy 189 myń teńgeden 30 myń tonna dızel otynyn bóldi. Sonymen qatar jem-shóp daıyndaý úshin 4,8 myń tonna arzandatylǵan dızel otyny bólindi. Jınalǵan ónimdi ysyrap etip almaı óńdeý úshin táýligine 12 myń tonna astyq keptiretin 90 keptirgish jumys istep tur. Odan basqa 300 mehanıkalandyrylǵan keptirgish bar. Oblysta aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń ónimin saqtaýmen 8 lısenzııalanǵan elevator aınalysady. Lısenzııalanǵan astyq qabyldaý pýnktteri 472 myń tonna astyqqa deıin saqtaýǵa qaýqarly.
Túsingenimiz, janar-jaǵarmaı naryqtaǵy baǵadan arzanǵa bosatyldy. Astyq qory byltyrǵydan 1,2 paıyzǵa artyq. Elevatorlar da jetkilikti. Alaıda nan baǵasy 135 teńgege qymbattaǵan.
