Bilim • 19 Qazan, 2021

Salada sheshimin tabar is kóp

76 ret kórsetildi

Mańǵystaý óńirinde halyq sanynyń artýy bilim salasyna ózindik salmaq túsirdi. Búginde 545 bilim berý nysanynda 21 myńnan astam ustaz 252 myńnan astam oqýshyǵa bilim berip, el bolashaǵyn tárbıeleýge úles qosyp júr. Bıylǵy oqý jylynda myńǵa tarta jas maman ustazdar qataryn tolyqtyrǵan.

Salada jumysty jandandyrý, jańa­sha úılestirý baǵytynda izdenister bar ekendigi qýantady. Mysaly, muǵa­­limderdiń mártebesin kóterý maqsa­tynda bıyl bilim salasynda tyń jańalyqtar iske qosyldy. Bıyl alǵash ret Mań­ǵys­taý oblysy ákimdiginiń qaý­ly­symen «Mańǵystaý obly­sy­nyń bilim berý salasyna qosqan úlesi úshin» tósbelgisi bekitildi. Ustazdar kúni merekesine oraı, konkýrstyq irikteý arqyly tós­bel­giniń ıegerleri anyqtaldy. Baı­qaýǵa barlyǵy 12 baǵyt boıynsha 175 pedagog qatysty. Komıssııa músheleri muǵalimderdiń bilim berý qyzmetindegi jeke kásibı jetistigi men shákirtteriniń jetistigine baǵa berdi. Baıqaý erejesine sáıkes jeńimpazdarǵa arnaıy tósbelgi men birjolǵy syıaqy berildi.

Sondaı-aq ustazdar kúni mere­ke­sinde oblysta alǵash ret «Úz­dik pedagog» kon­kýrsynyń jeńim­pazdary, ǵumyryn bilim berý salasyna arnaǵan ardagerler, ustaz­dar áýleti marapattaldy. Qurmet­ke bólengenderdiń qatarynda otbasylyq ustazdyq ótili 294 jyl­dy quraıtyn Qurmashevter, otba­sylyq ustazdyq ótili 171 jyl­dy quraıtyn Bekembaevtar jáne ot­basylyq ustazdyq ótili 160 jyl­dy quraıtyn Ordaly Qosaıdyń áýletteri bar. Úsh áýletten 35 muǵa­lim shyqqan. Merekelik keshte oblys ákimi pedagogterge alǵys hattar tabys etti.

– Jas urpaqtyń jan-jaqty bilim men tárbıe alýyna laıyqty jaǵdaı jasaý – bizdiń mindetimiz. Prezıdent aımaqqa kelgen ju­mys saparynda Mańǵystaý obly­synyń keshendi damý josparyn jasaqtaýdy tapsyrǵan bolatyn. Sonyń ishinde óńirde 35 bilim berý nysanyn salý jospary bar. Jańa­dan boı kóteretin bilim ordalary óńirdegi mektep tapshyly­ǵy máselesin sheshýge múmkindik beredi. Qurmetti ustazdar, alda­ryńyzda básekege qabiletti urpaq tárbıeleý mindeti tur. Biz óz ke­ze­gi­mizde muǵalimderge qajetti qol­daýdy kórsetemiz. «Ustaz ba­qy­ty – ozyp týǵan shákirti» deı­di, elimizdi álemge pash etetin talantty da bilimdi shákirtterińiz kóbeıe bersin, – degen bolatyn aımaq basshysy Nurlan Noǵaev.

Mańǵystaý oblysynyń bilim sala­syndaǵy máseleleri bizge jasyryn emes. Sondyqtan bul jaıttardyń sheshilý joldary qalaı júrgizilip jat­qanyn bilý maqsatynda atalǵan sala basshysyn sózge tartqan edik.

– 2021 jylǵa bilim salasyna res­pýb­lıkalyq bıýdjetten 35,4 mlrd teń­ge, jergilikti bıýdjetten 74,7 mlrd teńge, barlyǵy 112 mlrd 595 mln 504 myń teńge qar­jy bólindi. Onyń ishinde
72%-y sala qyzmetkerleriniń eńbek­aqy­­­laryn qurasa, 28%-y nysandar­dy kú­tip ustaý, keńse jáne sharýa­shy­lyq taýar­lary men jeńil jón­deý jumys­taryna arnalǵan shy­ǵyn­dar. 1 qyrkúıek merzimine jos­par­lanǵan qarjynyń 99,5%-y ıge­­rildi, –deıdi oblystyq bi­lim bas­­­qarmasynyń basshysy S.Tóle­baeva.

Aımaqtyń bilim salasynda at­qary­lýy tıis jumys az emes. Ob­lysta apatty mektepter joq bolǵanmen, úsh aýysymmen oqıtyn 15 mektep bar. Bıylǵy oqý jylynda Aqtaý qalasynda 1 200 oryn­­dyq 2 memlekettik mektep, 660 oryn­dyq 5 jekemenshik mek­tep ashyldy jáne jyl­dyń so­ńyna deıin 3 mektepke qosymsha qury­lys aıaqtalýy tıis. Jalpy 2021-2025 jyldar aralyǵynda oblysta 32 mektep salynýy kerek.

О́ńirde 14 mektep beıimdelgen ǵıma­­rattarda ornalasqan, mysaly Mańǵys­taý aýdanyndaǵy Shetpe gımnazııasyna oqý kabınetteri jetpeıdi, Shetpe lıseıi jataqhana ǵımaratynda oqıdy. Budan basqa Shetpe aýylynda 1965, 1991 jyly salynǵan ǵımarattary eski mektepter bar. Osy mektepterdiń or­nyna memleket-jekemenshik serik­testik mehanızmi ar­qyly jańa úlgi­degi modýldi mektepter salý qaras­tyrylýda. Eskirgen mektepter máselesi Beıneý aýdanynda da bar, jýyrda Sar­ǵadaǵy aǵash edendi aýyl mektebi áleý­mettik jelide synǵa ilikken bola­tyn. Son­daı-aq aýdan ortalyǵy Beı­neý kentindegi ortalyq mektepterdi qo­symsha qurylystarmen úlkeıte bergenshe ekinshi, úshinshi aýyldardan mektep salý qajettigi sezilgeli qashan!

– Nur Otan partııasynyń saılaý­al­dy baǵdarlamasyn júzege asyrý maq­satyn­da 2025 jylǵa deıin 103 aýyl mektebin jańǵyrtý josparlandy. Bıyl 22 mektepke aǵymdaǵy jóndeý men jańa modı­fıkasııalanǵan kabınet satyp alý ju­mys­tary júrýde. 22 mek­teptiń 21-de aǵym­daǵy jóndeý ju­mystary júrgizildi, 4 mektepte jón­deý jumystary áli aıaq­talǵan joq. Ob­lysta 47 mektepten tys uıym­da qosym­sha bilimmen 50 myń­ǵa jýyq bala qamtyldy. Múmkindigi shek­teýli balalardy túzetý jáne qoldaý úshin óńirde 19 arnaıy mekeme jumys isteıdi.

Bıylǵy qańtarda Aqtaý qala­synda, Beıneý aýdanynda múm­kindigi shekteýli balalardy erte bastan anyqtaý jáne ınklıý­zıvti bilim berý maqsatynda 2 psı­hologııalyq konsýltasııa, Aqtaý qa­la­synan 1 arnaıy balabaqsha ashyldy. Jalpyǵa mindetti bilim qorynan áleýmettik qoldaýdy qajet etetin otba­­synyń 22 myńnan astam balasyna 25 myń teńge kóleminde materıaldyq kómek kórsetiledi, – deıdi basqarma basshysy.

Basqarma basshysynyń aı­týyn­sha, tehnıkalyq jáne kásip­tik bilim berý jú­ıesindegi 27 kol­­ledj­diń 12-si jeke men­shik. Bul oqý oryn­darynda 20 myńǵa jýyq stýdent bilim alýda. «Jas maman» jobasy aıasynda 10 kol­ledj­diń mate­rıal­­dyq bazasy ja­ńar­tylyp, ótken jyl­­dyń jel­toq­san aıynda WorldSkills halyq­­­aralyq standarttaryna sáıkes 5 qu­zyrettilik ortalyǵy ashylǵan, bıyl 5 quzyrettilik ortalyǵy men oqý-jat­ty­ǵý lagerleri ashylady. Stý­dent­ter de­se, jataqhana máselesi aldan shy­ǵa­dy.

– Mańǵystaý oblysy boıynsha kol­ledj­derde barlyǵy 940 oryndyq 6 stý­­denttik jataqhana bar, onda 1 504 stý­­dent qamtylǵan, biraq áli de óńirde ja­taqha­naǵa qajettilik 700 oryndy qu­raıdy. Máseleni sheshý úshin 2022 jy­ly NCOC kompanııasy esebinen 500 oryn­dyq jataqhana salý josparlanýda, deıdi – S.Tólebaeva.

О́ńirdiń bilim salasynda má­sele je­­terlik. Jyldar boıy she­shimin tap­paǵan jáne bir oqý jy­lynda Aqtaý qala­synda oqý­shylar sanynyń birden ­
8 myń­ǵa artýy saldarynan mektep je­ti­s­peýshiligi aıaqasty paıda bola ket­ken máseleler emes. Bilim basqar­ma­syna, onyń tizginin jýyrda ǵana qo­lyna alǵan jańa basshyǵa tú­ser salmaq ta, júkteler mindet te kóp.                   

Sońǵy jańalyqtar

Qyrǵyzstanda tynyshtyq kúni ornady

Álem • Búgin, 12:30

Koronavırýstyń jańa shtammyna ataý berildi

Koronavırýs • Búgin, 11:37

Vaksına saldyrǵandar sany artty

Koronavırýs • Búgin, 09:35

Pavlodar oblylysy «qyzyl» aımaqtan shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:16

905 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:08

Bek pen Aıdos jattyǵýǵa kiristi

Kásipqoı boks • Keshe

Uqsas jańalyqtar