Qazaqstan • 27 Qazan, 2021

Ulttyq jobalar – kemel keleshek kepili

94 ret kórsetildi

San ǵasyrdan tamyr tartqan tereń tarıhynda halqymyz taǵdyrdyń san túrli synaǵyna tótep berip keledi. Arysy Alqakól sulamany aıtpaǵanda, ótken ǵasyrdyń zulmaty el jadynan áli óshken joq. Ashtyq pen jasandy taptyq kúres, ujymdastyrý men saıası repressııalardy basynan ótkizip, Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta toz-tozy shyqqan halyqtyń qýǵyn-súrginde de kórmegeni joq. Táýbe! Ańsatyp jetken azattyq qolǵa tıgesin joǵymyzdy joqtap, eńsemizdi tiktedik. Túgendelgen tarıhty tizbelemegenniń ózinde kúni keshe Memleket basshysy arnaıy komıssııa quryp, ótken dáýirde ádiletsizdiktiń qurbany bolǵan bozdaqtardyń ómirine ádiletti baǵa berý kerektigin tapsyrdy.

Árıne, ótpeli kezeńniń keleń­siz­dikteri, daǵdarys pen indet egemendiktiń asqaq mereıine kó­leńke túsire alǵan joq. Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń strategııalyq bastamalary derbes damý jolyndaǵy memlekettiń qurylýyna negiz bolsa, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev sabaqtastyqty saıasatynyń ózegine aınaldyrdy.

Sondyqtan da Prezıdent byltyrǵy «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty Joldaýynda túbegeıli reforma júrgizýde jumystyń barysy emes, nátıjesi mańyzdy ekenin es­ker­tip, san alýan kórsetkishter men ın­dıkatorlardan turatyn memle­kettik baǵdarlamalardan barshaǵa túsinikti, qysqa ári nusqa ulttyq jobalarǵa kóshý kerektigin aıtty.

Rasymen de, el ıgiligin oılaı­tyn kemeldilikke umtylǵanda ǵana bilgenimiz ben bererimizdi, órke­nıettiń ozyq tustaryn ulttyq múd­demen úılestire alamyz. Abaı aıt­qandaı, artyq bilýge talap qyl­ǵanda ǵana bıikke umtylyp, alysqa qulash sermeıtinimiz sózsiz.

Búginde aqyl oımen ǵana álem­dik kóshtiń aldyńǵy legine shy­ǵyp jatqan elder qanshama?! Mysaly, azamattyq belsen­di­liktiń arqasynda shveısarııa­lyq­tar sananyń ózgeristerge ashyq­­tyǵy boıynsha 140 eldiń ishin­de kóshbasshysy bolyp otyr. Ásirese, bul eldegi eń iri qaýym­­das­­tyqtardyń biri bolǵan HELVETAS-tyń arqasynda úkimet­­tik emes uıymdarǵa kásibı qol­daý kórsetilip, halyqtyń ómir­in jaq­sartýǵa arnalǵan keń aýqym­dy gýmanıtarlyq máseleler sheshi­lip otyrady. 

Ulybrıtanııada qorshaǵan ortamen qarym-qatynas ornatýǵa, ár túrli jaǵdaılardy talqylaýǵa jáne tıisti sheshimder qabyldaýǵa, ózgelerdiń ozyq tájirıbesin qabyldap, ony úırenýge arnalǵan volonterlik qyzmet bilim berý júıesiniń ıntegrasııalanýyna, jastardyń belsendi bolýyna jol ashyp otyr.

Mádenı ashyqtyqqa kóp kóńil bólinetin Sıngapýrde bolsa halqynyń álemdik jáne ulttyq mádenıetke úles qosýyna erkindik berilgen. Tipti ondaǵy kez kelgen azamat óz qolymen jasalǵan zattardy dúkendegi nemese mýzeıdegi eksponattardy kórsetýge arnalǵan sórege qoıa alady. Qala berdi, ár sıngapýrlyq keıbir mýzeıler men mádenı mekemelerge tegin kire alady. Bular sananyń jańǵyrýy boıynsha álemde aldyńǵy oryndy bermeı turǵan memleketterdiń istep jatqan qyrýar jumysynyń bir parasy ǵana.

Bıylǵy egemendiktiń 30 jyl­dyq mereıtoıy asqaq qýanyshpen qosa, ótkenimizdi elekten ótki­zip, búginimizdi baǵamdap, bola­sha­ǵymyzdy baǵdarlaıtyn sát. Ol úshin halyqtyń kókeıindegi suraq­ty bir jaqtyly emes, qoǵam bolyp sheshýge talpynýymyz tıis. Pre­zıdent bekitken 10 ulttyq joba osy túıtkildi túbegeıli sheshýge baǵyttalyp otyr.

Bes jylǵa josparlanǵan «Deni saý ult» árbir azamat úshin sapaly jáne qoljetimdi densaýlyq saq­taý»; «Bilimdi ult» sapaly bilim berý»; «Ulttyq rýhanı jań­ǵyrý»; «Sıfrlandyrý, ǵylym já­ne ınnovasııalar esebinen tehno­logııalyq serpilis»; «Qýatty óńir­ler – el damýynyń draıveri»; «Qa­zaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan ornyqty ekonomıkalyq ósý»; «Jasyl Qazaqstan»; «Qaýipsiz el» atty ult­tyq jobalar ekonomıkalyq damý­dy, kásipkerlikti nyǵaıtýdy, ult den­­saýlyǵyn saqtaýdy, agro­óner­ká­siptik keshendi kúsheı­týdi, má­de­nı-gýmanıtarlyq jań­ǵy­rýdy já­ne basqa da kóptegen maq­satty kózdeıdi.

Ata Zańda aıtylǵandaı, eli­miz­diń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómiri. Shynyn aıtý kerek, pandemııa beleń alǵan eki jylda elimizdegi medısınalyq qyzmetterdiń sapasyna kóńil tol­maýshylyq qatty baıqaldy. Buryn nazardan tys qalyp kelgen túıindi túıtkilder anyqtaldy. Osy rette, «Deni saý ult» árbir azamat úshin sapaly jáne qoljetimdi densaýlyq saqtaý» ulttyq jobasy osy kórsetkishti 5 jyl ishinde 80%-ǵa jetkizýdi kózdep otyr.

Bul – el amandyǵy men urpaq saýlyǵy úshin asa qajetti shara. Al deni saý ulttyń jany da saý bolýy kerek qoı. «Álemniń básekege qabiletti elý eliniń qataryna eń aldymen rýhanı órede jetýdi maqsat tutýymyz kerek», dep Aqseleý Seıdimbek aıtqandaı, sana silkinbeı naǵyz namysshyl urpaqty tárbıeleı almaımyz.

Al shyn namys shıryqpaı dańǵazalyqtan aryla almaıtynymyz, jahandanýdyń qurbany bolatynymyz aıdan aıqyn. Ol úshin ózimizdeginiń de, ózgedeginiń de «dánin alyp, qaýyzyn tastaýymyz» kerek.

Buǵan Elbasy «Bolashaqqa baǵ­dar: rýhanı jańǵyrý» baǵdar­la­masynda jan-jaqty toqtaldy. Atalǵan baǵdarlamanyń alty baǵyty boıynsha 16 arnaýly joba sońǵy tórt jylda kezeń-kezeńimen iske asyp jatyr. Endi «Rýhanı jańǵyrý» ulttyq jańǵyrý keze­ńine kóship otyr.

Joǵaryda mysalǵa keltirgen birneshe elmen salystyrǵanda bizdiń jolymyz, árıne, ózgeshe bolary sózsiz. Adamzat balasy aq­parattyń asaý tolqynyna kómi­lip, ınternet pen sıfrly teh­nologııalar qaı memleket pen qoǵamdyq júıeniń de negizine aınalyp otyrǵan búgingideı kezeńde saýda-ekonomıkalyq, qoǵamdyq-áleýmettik salalarda qordalanǵan máseleler tek óndiristi ilgeriletý maqsatynda ǵana emes, adamnyń ómiri men turmysyn retteýde de barynsha tıimdi bolýy kerek.

Buǵan biz ǵana emes, tutas álem elderi nazar aýdaryp otyr. El­ba­sy maqalasynda «Bul – ózgeler­diń tájirıbesin alyp, eń ozyq je­tis­tikterin boıǵa sińirý múmkindigi. Azııa­daǵy eki uly derjava – Japo­nııa men Qytaıdyń búgingi kelbeti – osy múmkindikterdi tıimdi paı­dalanýdyń naǵyz úlgisi» degen edi.

Japon úkimeti álem elderi um­tyl­ǵan jańa «5.0 qoǵamyna» (So­ciety 5.0) jetý úshin Connected Industries baǵdarlamasyn júzege asyrdy. Onda adamdar kúndelikti kúıbeń tirligin robot­tarǵa senip tapsyryp, jeke ómirine ýa­qyt arnaı alady. Sol arqyly biz aıtatyn birinshi baılyq – den­saý­lyq pen rýhanı damýǵa qatar qol jetkizedi. Mine, bizdegi rýhanı damý, jańǵyrý da dál osyǵan saıady.

Til – tutastyq tetigi, rýhanı kod­tyń negizi. Oǵan jas urpaqty óz tilinde tárbıeleý arqyly ǵana jetemiz. Al sananyń jańǵyryǵy tól tarıhyn tanyp, jyraýyn jatqa aıtyp, álemdik qazynadan sýsyndaǵan halyqta bolady.

Ol úshin kitapqumar «Oqıtyn ultty» qalyptastyrýymyz kerek. Mine, bul – «Ulttyq rýhanı jań­ǵyrý» ulttyq jobasynyń halyq­tyq  qundylyqtarymyzdy ilgeri­letip, memlekettik tildi damytýǵa arnalǵan alǵashqy baǵyty.

«El rýhy» dep atalatyn ke­lesi baǵyt mádenıet salasynda qoljetimdilik pen sapany arttyrý jáne balalardyń tilin qalyptastyryp otyrǵan qural – telearnalardaǵy mýltfılmder men Youtube arnalaryn qazaq tiline aýdaryp, taratýdy qamtıdy.

Jastarda bilimmen birge kúsh te, jiger de bar. Biraq olardyń elge qyzmet etýi úshin tolyq jaǵdaı jasalýy tıis. Táýelsizdik urpaqtaryn turǵyn úımen, jumyspen qamtý jáne qoǵamdyq paıdaly qyzmetke tartý ulttyq jobanyń eń sońǵy, biraq ta mańyzdy baǵytynda kórsetilip, naqty is-sharalar jos­pary jasalǵan. 

Qoryta aıtqanda, ulttyq jo­ba­lardyń qaı qaısysy da bolashaq úshin qaıtarymy mol, nátıjesi zor bolary sózsiz. Ulttyq bolmy­symyzdy, salt-dástúrimizdi saqtaı otyryp jahandanýdyń kóshinen qalmaý, tehnıkanyń tilin Táýelsizdikti baıandy etýge jumsaý – árbirimizge paryz ári mindet. Elimizdiń keleshegin kemel etý jolynda «Ulttyq rýhanı jańǵyrý» ulttyq jobasynyń atqaratyn qyzmeti de zor bolmaq.

 

Qyrymbek KО́ShERBAEV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy

Sońǵy jańalyqtar

Álimhanuly-Andrade: Toǵyz aı kútken tolǵaqtaı

Kásipqoı boks • Búgin, 20:35

Japon teńizine 8 tonna kómir tógildi

Oqıǵa • Búgin, 19:35

Ýsık aqsha usynsa, Djoshýa kúte turady

Kásipqoı boks • Búgin, 19:20

Jalǵas qarsylasyn jazalaýǵa daıyn

Jekpe-jek • Búgin, 18:30

Almatyda 5G jelisi iske qosyldy

Tehnologııa • Búgin, 18:05

Pavlovtyń kezekti jekpe-jegi Máskeýde ótedi

Kásipqoı boks • Búgin, 16:50

Jeńilisten keıingi jańa qadam

Kásipqoı boks • Búgin, 16:05

Uqsas jańalyqtar