Medısına • 27 Qazan, 2021

Ár besinshi naýqas dárigerge derti asqynǵanda keledi

84 ret kórsetildi

Búginde Almatynyń onkologııalyq ortalyǵynda 27 myńnan astam naýqas esepte tur. Biraq bul kórsetkishtiń jyl saıyn ósip jatqanynan shoshynýdyń qajeti joq. Iаǵnı qaterli isikpen syrqattanǵandardy der kezinde anyqtaý isi jaqsaryp keledi jáne ýaqtyly taǵaıyndalǵan em-dom pasıentterdiń ómirin uzarta alady.

Al Almaty qalasyna elimizdiń basqa óńirlerinen kelip tirkelgen 560 onkologııalyq naýqas bar. Bul byltyrǵy kórsetkishten eki ese kóp. О́kinishke qaraı, der kezinde dári­gerge júgine almaǵan nemese qa­raý­­syz qalǵan árbir besinshi pasıent derti asqynǵanda megapolıs maman­­daryna kelgen. Byltyrdan beri kúr­deli epıdemııalyq ahýalǵa tap bol­ǵa­ny­myzǵa qaramastan, jyl basynan beri árbir pasıentti emdeý barlyq ereje boıynsha júrgizilip jatyr.

«Almatyda jylyna obyrǵa shal­dyq­qan 4 myńnan astam pasıent anyq­talady. Qaterli isik aýrýynyń damý qaýpi salmaǵy artyq, sozylmaly keselderi bar, ımmýnıteti tómen adamdarda joǵary bolady. Sonymen qatar temeki shegý, ishimdikke salyný, fast-fýd, gazdalǵan sýsyndar, artyq salmaq, totyǵýdy teris paıda­laný, sondaı-aq gazdaný, radıasııa jáne tuqym qýalaıtyn faktorlar onkologııanyń damýyna úlken áser etedi», deıdi Almaty onkologııalyq ortalyǵynyń dırektory Nursultan Izbaǵambetov.

Onkolog-maman atalǵan ortalyq­tyń jumysy týraly aıta kele, jyl basynan beri megapolıste onkologııanyń 3 317 jańa jaǵdaıy anyqtalǵanyn atady. Bul rette aýrý qurylymynda birinshi orynda sút bezi obyry, ekinshi orynda – toq ishek, úshinshi orynda – ókpe obyry, tórtinshi orynda – asqazan obyry, besinshi orynda analyq bez obyry tur.

«Eger onkologııalyq naýqas koro­na­vı­rýs ınfeksııasyn juqtyrsa, onda aldymen osy dertke emdeý júr­giziledi. Naýqas emdelip shyqqan soń onkologııalyq ortalyqta em alady», deıdi ortalyq dırektory.

Onkolog dárigerler naýqastardaǵy COVID-19 saldarynan ımmýnıtettiń tómendeýi emdeýdi qıyndatatynyn jasyrmaıdy. Sondyqtan olar pasıentterge densaýlyqtaryna baıla­nysty vaksına túrlerin usynyp otyr. Vaksınanyń birinshi jáne ekin­shi dozalaryn engizý kezinde onko­logııalyq ­aýrýdy emdeýdiń bastalý merzimine áser etpeýi úshin vaksınalaý merzimderi esepteledi.

Onkologııalyq ortalyq zamanaýı medısınalyq qurylǵylarmen jab­dyqtalǵan, jylyna 2,5 myńnan as­tam operasııa jasaýǵa qabiletti. Sony­men qatar operasııalardyń 50%-dan astamy laparoskopııalyq ádister­men júzege asady, ıaǵnı pasıenttiń aǵza­syna ota barysynda zaqym óte az bo­lady.

«Bıyl emdelgen pasıentterdiń sany – 13 256 adam, bul ótken jylmen salystyrǵanda 3 myńǵa kóp. 2 myńnan astam kúrdeli ota jasaldy. Skrınıngtiń jáne onkologııalyq naý­qastardy erte dıagnostıkalaýdyń, sondaı-aq emdeýmen 100 paıyz qam­týdyń nátıjesinde qaterli isikten bola­tyn ólim-jitim kórsetkishi 10,6 pa­ıyzǵa tómendedi», deıdi ortalyq dırektory.

Mamandar júrgizilip jatqan skrınıngterdiń óte mańyzdy ról atqa­ratynyn udaıy aıtyp keledi. Biraq bul qalyń buqaraǵa qandaı joldarmen jetkiziledi, nasıhaty men tıimdiligi qandaı desek te, osy tekserýlerdiń nátıjesinde 148 adamnyń atalǵan dertpen júrgeni jáne 9 304 obyr aldy jaǵdaıy anyqtaldy.

«Bul jerde qaterli isik aýrýynyń 90%-y aýrýdyń 1-2 satysynda skrınıng arqyly anyqtalǵanyn atap ótkim keledi. Árıne, mundaı jaǵdaılarda emdeý tıimdirek jáne tolyq emdeýge qol jetkizýge bolady. Sondyqtan skrınıngten ótý mańyzdy. Qaterli isiktiń sońǵy satylarynda emdeý qıynǵa túsip, boljam nasharlaıdy», deıdi ortalyq basshysy.

Sonymen qatar onkolog-dáriger­ler pasıentterdiń úıine kelip, kómek kórsetedi, bıyl 3 436 mobıldi brıgada shuǵyl shaqyrýlarǵa shyqqan. Biraq qalaıda dertti asqyndy­ryp almaý úshin onkologtar qala men el tur­ǵyndaryn emhanalarda tegin skrınıngten ótýde belsendilik tany­týǵa, jyl saıyn flıýorografııa kabı­netine jáne qaraıtyn bólmege barýǵa, ózderiniń jeke densaýlyq jaǵdaı­laryn baqylaýǵa shaqyrady.

«Eger qany azdyq, kókjótel jáne qan aralasqan qaqyryq, nájis, zár, sút bezderiniń, lımfa túıinderiniń ulǵaıýy, sharshaý ári salmaq joǵaltý, denedegi qaldardyń ózgerýi sııaqty basqa da belgiler baıqalsa, ýaqytty ozdyrmaı, birden onkologqa júgirý kerek. Burynǵa qaraǵanda, onkologııadan bolatyn ólim-jitim 10 paıyzǵa tómendegenimen, jyl sa­ıyn álemde 18 mln-nan astam adamnan qaterli isik tabylady», deıdi N.Izmaǵambetov.

Sońǵy jańalyqtar

Hattonnyń uly Attılany atynan túsirdi

Kásipqoı boks • Búgin, 10:35

Jekpe-jeksiz ótken alǵashqy jyl

Kásipqoı boks • Búgin, 09:08

«Dınamodan» jeńildi

Hokkeı • Búgin, 07:34

Kreatıvti kitap dúkeni

Aımaqtar • Búgin, 07:33

Janbota jarap tur

Sport • Búgin, 07:27

Aqyn tutynǵan kese

Tarıh • Búgin, 07:24

Jekpe-jek keıinge shegerildi

Boks • Búgin, 07:22

Bes belestiń bıigin baǵyndyrǵan...

Qoǵam • Búgin, 00:44

Uly Jambyl murasy ulyqtaldy

Rýhanııat • Búgin, 00:33

Uqsas jańalyqtar