Medısına • 27 Qazan, 2021

Densaýlyqty kútýge daǵdylanbaǵanymyzdy kórsetti

99 ret kórsetildi

«О́mirde erlerge qaraǵanda, áıel adamdar densaýlyǵyna durys qaraıdy, dárigerlerge jıi tekserilip turady» degen túsinik qalyptasqan. О́ıtkeni qyz-kelinshekterde jaýapkershilik joǵary, bir jaǵynan aıaǵy aýyr kezde udaıy dárigerler baqylaýynda bolyp, tekserilip jatady. Áıtse de bala bosanatyn jastan asyp ketkender men jas qyzdardyń densaýlyǵy qalaı eken?

Bıyl 26 qyrkúıek pen 5 qazan aralyǵynda Qazaqstanda #4women_RG áıelder aptalyǵy ótken bolatyn. «Áıel densaýlyǵy KZ» aǵartýshylyq jobasy BISAM Central Asia kompanııasymen birge júrgizilip, #AYELDER DAUSY_RG saýaldama-zertteýine 18 jastan 60 jasqa deıingi iriktelgen 1 202 respondent tartylǵan. Sondaı-aq «Iаndeks-kózqaras» resýrsynyń kómegimen 2 083 áıelge anonımdi saýaldama júrgizildi. Zertteý nátı­jeleri kórsetkendeı, áıelderdiń tek 37%-y 6 aıda bir ret profılaktıkalyq tekserýden ótip, dárigerlerge qaralyp turady. Bes áıel­diń tórteýi jylyna bir ret dárigerge barady. Profılaktıkalyq tekserýden tolyq bas tart­qan áıelderdiń úlesi 13%-dy quraıdy, al bas­qalary dárigerlerdiń aldyna sırek barady.

Jasyryn saýaldamanyń nátıjesi kóńil qulazytatyn jaǵdaılardy da anyqtap otyr: respondentterdiń úshten bir bóligi dári­ger­lerge 3 jylda bir ret qana kórine­di. Nátı­jedegi aıyrmashylyq saýaldama ádis­terindegi aıyrmashylyqqa baılanys­ty. Názik taqy­ryptarǵa kelgende respondentter anonımdi saýal­damalarǵa ashyq jaýap beredi. О́ıtkeni olardyń aty-jóni mańyzdy emes.

Al endi profılaktıkalyq tekserýden bas tartý sebebi densaýlyǵyna shaǵym joq, bolmasa qaralýǵa ýaqyt jetpeıdi. О́kinishke qaraı, densaýlyǵyn mazalaıtyn belgiler paıda bolsa da, minez-qulyqtyń jıi kezdesetin ssenarııi – kútý. Eger ­sımptomdar biraz ýaqyttan keıin joıylmasa, onda áıelderdiń 51%-y dárigerge ­barady, al 16%-y mamannyń kómegine jaǵdaı aıtarlyqtaı nasharlasa ǵana jú­gine alady. Qysqasy, osy zertteýler­ge qatysqan mamandar tómendegideı dáıek­terin alǵa tartyp otyr.

«Saýaldama nátıjesi elimizdegi áıel­der­diń densaýlyǵyna qaraý mádenıeti qalyp­taspaǵanyn rastaıdy. Eger áıel kem degende jylyna bir ret mamanǵa barmasa, onda talaı dertine asqynyp ketpeıinshe ­ýaq­tyly dıagnoz qoıylmaıdy. Bul bo­lashaq­ta qaı­ǵyly saldarǵa ákelýi ábden múm­kin: áıel­diń reprodýktıvti fýnksııa­syna ­nemese onko­logııalyq aýrýlardyń ór­shýi­ne áser etedi. Son­dyqtan medısına­lyq profılaktıkalyq tek­se­rýlerge ýaqyt bólý qajet. Olardy jylyna eki ret ótkizgen jón – bul mamanǵa barý­dyń ońtaıly kezeńi. Emdelgennen góri aýrý­dy aldyn alý ońaıyraq», deıdi Qazaqstan repro­dýktıvti medısına qaýymdastyǵynyń ­pre­zıdenti, reprodýktolog-dáriger, professor Vıacheslav Lokshın.

Sondaı-aq sarapshy reprodýktıv­ti densaý­lyqty saqtaý jáne qalpyna kel­tirý mańyzdy medısınalyq jáne memle­ket­tik mindet eke­nin atap ótti. Saýaldama nátıjesi boıynsha respondentterdiń tek 26%-y qazirgi zamanǵy kontrasepsııa­­ǵa oń qaraıdy. Bul rette res­pondentter­diń úshten birinen kóbi (36,10%-y) bala týý máselesinde Jaratýshynyń erki­ne súıengendi qup kórse, qalǵan 12,9%-y gor­mon­dyq preparattardy qabyldaýdan qorqady.

Bul máselede Jynystyq jáne repro-
­dýk­tıvti densaýlyq jónindegi qazaqstan­dyq qaýymdastyqtyń dırektory, kontrasepsııa jónindegi Eýropalyq qoǵam­nyń basqarma múshesi, akýsher-gınekolog G.Grebennıkova «Júktilikti josparlaý – týa bitken aýrýlary bar balanyń týylý qaýpin azaıtýǵa, sondaı-aq bolashaq ana­nyń júktilik pen bosaný kezindegi asqyný­lar sanyn azaıtýǵa baǵyttalǵan aldyn alý sharalarynyń kesheni» degen tujyrym jasaıdy.

Sondaı-aq sarapshy eki júktilik arasy kemi 2-3 jyl bolýy kerek ekenin eske salady. Sonda erli-zaıyptylar arasynda jyly qa­rym-qatynas ornap qana qoı­maı, balalar da jaıly otbasynda týylady. Bul merzimniń qysqarýy merziminen buryn bosanýǵa, jańa týǵan nárestelerdiń fızıologııalyq turǵyda kenje qalýyna, sondaı-aq ananyń nemese balanyń ólimine ákelýi múmkin.

Al endi saýaldamaǵa qatysqan áıel­derdiń 25%-y menopaýza bastalǵan kezde gınekologpen keńesýden bas tartady, jaǵdaıyn óz betinshe baqylaýdy jón kó­redi. Árbir besinshi respondent menopaý­za ­kezinde eshqandaı medısınalyq kómek qa­jet emes dep oılaıdy.

«Statıstıkaǵa sáıkes, menopaýza áıel­derdiń tek 20-30%-ynda asqynbaı ótedi. Erte kezeńderde qalǵan 70%-da ártúrli belgi paıda bolyp, ysynyp-sýynyp, ter­sheńdik paıda bolyp, uıqy men este saqtaý qabileti buzylyp, mazasyzdyq, osteopo­roz, artrıt, tipti Alsgeımer keseli baı­qa­lady. Búgingi tańda salystyrmaly qaýip­sizdik pen yńǵaılylyqty biriktiretin jańa tıimdi transdermaldy gormonaldy pre­parattar bar, olardy tek dáriger taǵa­ıyndaı alady», deıdi akýsher-gınekolog G.Grebennıkova.

Osy «Áıel densaýlyǵy KZ» áleý­met­tik-aǵartýshylyq jobasyna muryndyq bolǵan Gedeon Richter KZ JShS bas dırektory Remıgııýs Naraýskas: «Áıel densaýly­ǵy – bizdiń kompanııa jumy­synyń ba­sym baǵyt­tarynyń biri. 120 jyldan beri biz búkil álem­degi áıel­der­diń deni saý bolyp, balanyń týy­lýyn josparlaýǵa kómektesip kelemiz. So­ny­men qatar Qazaqstandaǵy 25 jyl ishin­de dárigerlermen de, halyqpen de bilim berý is-shara­laryn ótkizip júr­miz. Osy maqsatta áıel­derdiń óz densaý­lyqtaryn kútip, túrli kesel­derdiń aldyn alý máse­lelerin talqylap otyrý qajet­tiligine nazar aýdarǵymyz keledi deıdi.

«Áıel densaýlyǵy KZ» jobasy jyl saıyn zertteý júrgizýdi josparlap otyr. Alynǵan nátıjeler áıelderdiń óz den­­saýlyǵyna qalaı qaraıtynyn ­ba­­qy­­laý­ǵa múmkindik beredi. Jobanyń aǵar­tý­shy­lyq qyzmeti áıelderge áser etip, ózin ózi qorǵaýǵa ıtermeleýi kerek. Son­daı-aq #4women_RG áıel densaýlyǵy apta­ly­ǵy­nyń sońynda almatylyq Te­reńqur qabyrǵalarynyń birinde mýral jobasy jasalady. Sýrette jarqyn bo­lashaqqa um­tylǵan qyz bala beınelengen, onyń qo­lynda jobanyń sımvoly – áıeldiń názik densaýlyǵyn beıneleıtin gúl shoǵy bar.

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Hattonnyń uly Attılany atynan túsirdi

Kásipqoı boks • Búgin, 10:35

Jekpe-jeksiz ótken alǵashqy jyl

Kásipqoı boks • Búgin, 09:08

«Dınamodan» jeńildi

Hokkeı • Búgin, 07:34

Kreatıvti kitap dúkeni

Aımaqtar • Búgin, 07:33

Janbota jarap tur

Sport • Búgin, 07:27

Aqyn tutynǵan kese

Tarıh • Búgin, 07:24

Jekpe-jek keıinge shegerildi

Boks • Búgin, 07:22

Bes belestiń bıigin baǵyndyrǵan...

Qoǵam • Búgin, 00:44

Uly Jambyl murasy ulyqtaldy

Rýhanııat • Búgin, 00:33

Uqsas jańalyqtar