Qurmetti jıynǵa qatysýshylar!
Búgingi jıynnyń máni erekshe. Sebebi, elimizdiń damýyndaǵy monoqalalardyń róli óte zor.
О́zderińizge málim, Qazaqstanda 89 qala bar. Sonyń 27-si nemese 30 paıyzy – monoqalalar. Onda 1 mıllıon 400 júz myń adam turady. Bul – halqymyzdyń 8 paıyzy.
Qazir monoqalalar ekonomıkamyzdy damytýǵa edáýir úles qosyp otyr. Olar óndiristik ónerkásip ónimderiniń 40 paıyzǵa jýyǵyn óndiredi.
Munaı-gaz, metallýrgııa, hımııa ónerkásibi jáne energetıka salasyndaǵy iri kásiporyndarymyz sonda shoǵyrlanǵan. Alaıda, bul qalalarda sheshimin tappaı kele jatqan túıtkilder az emes. Áleýmettik-ekonomıkalyq jáne ekologııalyq máseleler bar.
Monoqalalardyń ekonomıkasyn ártaraptandyrý aıryqsha mańyzdy.
Basqa da salalardy damytyp, jańa jumys oryndaryn ashý – asa ózekti másele.
Bizde áli kúnge deıin monoqalalardy órkendetýge qatysty naqty ustanym men ortaq pikir joq. Sonyń saldarynan memlekettik qoldaý sharalary tıimsiz atqarylýda.
Chto kasaetsıa monogorodov, to dlıa nıh harakteren ottok naselenııa v oblastnye sentry ı drýgıe goroda.
S 1999 goda naselenıe v monogorodah snızılos v dva raza s 3 do polýtora mıllıonov chelovek.
V osnovnom mıgrırýet ekonomıcheskı aktıvnoe naselenıe, osobenno molodej.
Dolıa pojılogo naselenııa v monogorodah sostavlıaet bolee 11 % prı srednerespýblıkanskom znachenıı 7,8 %.
Vo-vtoryh, ınjenernaıa ınfrastrýktýra monogorodov nahodıtsıa v ýdrýchaıýshem sostoıanıı.
Iznos vodoprovodnyh ı kanalızasıonnyh seteı sostavlıaet v srednem 61 %, a v gorodah Arkalyk, Balhash, Shahtınsk, Temırtaý – dohodıt do 90 %.
Iznos teplovyh seteı ı lınıı elektroperedach sostavlıaet 55 % v srednem, a v otdelnyh monogorodah (Arkalyk, Serebrıansk, Shahtınsk) – dostıgaet 85 %.
V neýdovletvorıtelnom sostoıanıı nahodıatsıa 40 % avtomobılnyh dorog.
V-tretıh, vysokaıa zavısımost zanıatostı naselenııa ot perspektıv gradoobrazýıýshıh predprııatıı.
Tolko s 2019 po 2020 god chıslennost rabotaıýshıh na takıh proızvodstvah sokratılas pochtı na 5 %.
Istoshenıe zapasov syrıa v gorodah Janaozen, Arkalyk ı rıade drýgıh delaıýt ıh potensıalnymı ochagamı sosıalnoı naprıajennostı.
V-chetvertyh, na fone aktıvnyh mer po dekarbonızasıı mırovoı ekonomıkı eksport prodýksıı otechestvennyh kompanıı s vysokım ýglerodnym sledom nahodıtsıa pod ýgrozoı.
Eto kasaetsıa ı sıstemoobrazýıýshıh predprııatıı monogorodov.
V-pıatyh, vnedrenıe sıfrovyh tehnologıı ı avtomatızasııa proızvodstvennyh prosessov krýpnyh predprııatıı – eto realnost segodnıashnego dnıa.
Eto povlechet za soboı sokrashenıe zanıatostı ı dohodov jıteleı monogorodov.
Ýchıtyvaıa etı faktory, srochno trebýetsıa peresmotret gosýdarstvennýıý polıtıký v otnoshenıı monogorodov. Sel etoı polıtıkı – podderjat dalneıshee razvıtııa monogorodov ı, samoe glavnoe, podderjat nashıh grajdan, kotorye tam projıvaıýt.
Osoboe vnımanıe nýjno obratıt na reshenıe sledýıýshıh voprosov.
Prejde vsego. Kajdyı ız 27 monogorodov strany ımeet razlıchnye perspektıvy razvıtııa: ot ýstoıchıvogo ekonomıcheskogo rosta do glýbokoı stagnasıı.
Nekotorye ız nıh sýmelı adaptırovatsıa k rynký, dıversıfısırovalı svoıý ekonomıký.
Naprımer, posle prıdanııa Týrkestaný statýsa oblastnogo sentra «vtoroe dyhanıe» obrel Kentaý.
Prodoljaetsıa prosess dıversıfıkasıı ekonomıkı Ekıbastýza. Profısıt elektroenergıı pozvolıaet prıvlekat krýpnye ınvestısıı v obrabatyvaıýshıı ı servısnyı sektora goroda.
Razrabotan Kompleksnyı plan razvıtııa, sozdana ındýstrıalnaıa zona.
Dostatochno stabılno razvıvaıýtsıa monogoroda Vostochno-Kazahstanskoı ı Karagandınskoı oblasteı.
No takıh polojıtelnyh prımerov nemnogo. V selom dısbalansy v razvıtıı monogorodov ochevıdny.
Schıtaıý pravılnym delenıe monogorodov na trı grýppy na osnove ıh potensıala.
V etom voprose sledýet byt predelno pragmatıchnymı. Zanımatsıa samoobmanom ı vvodıt v zablýjdenıe jıteleı my ne ımeem prava. Ot pravılnogo analıza býdýt zavıset ı ınstrýmenty podderjkı togo ılı ınogo goroda.
Pravıtelstvý sovmestno s akımatamı oblasteı ı monogorodov sledýet podgotovıt sootvetstvýıýshıı analız po vsem monogorodam. On doljen ýchıtyvat razrabatyvaemyı Plan terrıtorıalnogo razvıtııa ı plany razvıtııa regıonov.
Na osnove etogo analıza býdýt vyrabotany selevye mery ı ınstrýmenty podderjkı.
Rabotý sledýet zavershıt do 1 marta 2022 goda, chtoby ýspet k novomý bıýdjetnomý sıklý.
Dalee. V krýpnyh ı malyh monogorodah, nahodıashıhsıa vdalı ot «tochek rosta», slojılas kraıne slojnaıa sıtýasııa. Takıh naselennyh pýnktov ý nas 18.
Dlıa krýpnyh otdalennyh monogorodov neobhodımo obespechıt ıh strategıcheskýıý transportnýıý svıazannost s drýgımı regıonamı strany.
Iа ýje dal porýchenıe zavershıt v 2023 godý rekonstrýksııý dorogı Nýr-Sýltan – Almaty, kotoraıa znachıtelno povysıt potensıal goroda Balhash.
Rastýshıı grýzopotok mejdý severom ı ıýgom strany, mejdýnarodnyı tranzıt, a takje prıtok týrıstov na ýnıkalnoe ozero sposobny obespechıt ego dolgosrochnyı ekonomıcheskıı rost.
V 2024 godý doljno byt zaversheno stroıtelstvo avtodorogı Jezkazgan – Kyzylorda.
Eto pozvolıt ýsılıt torgovo-transportnýıý svıazannost gorodov Jezgazgan ı Satpaev, a takje ývelıchıt grýzovoı tranzıt.
Eto prımery togo, kak «gramotnye» ınfrastrýktýrnye proekty sposobny pomenıat ekonomıcheskýıý spesıalızasııý gorodov, ıh perspektıvy v selom.
Dlıa malyh monogorodov vdalı ot «tochek rosta» (eto goroda Aksaı, Altaı, Arkalyk, Janatas, Karataý, Karajal, Kýrchatov, Lısakovsk, Serebrıansk, Jıtıkara) prıorıtetom ıavlıaetsıa podderjka ı obespechenıe stabılnogo fýnksıonırovanııa gradoobrazýıýshıh predprııatıı.
Zdes vajen postoıannyı konstrýktıvnyı dıalog ı vzaımnaıa podderjka predprııatıı ı akımatov. So svoeı storony Pravıtelstvo doljno okazyvat neobhodımoe sodeıstvıe.
Chetvertoe. K sojalenııý, sokrashenıe naselenııa otdelnyh monogorodov ostanovıt nevozmojno. Chashe vsego eto prosto ne ımeet smysla.
V takıh gorodah poıavlıaıýtsıa zabroshennye kvartıry ı doma.
Prı etom rashody na soderjanıe obektov ı kommýnalnyh seteı sohranıaıýtsıa na prejnem ýrovne.
Poetomý vajno vzıat pod kontrol mıgrasıonnye prosessy kak v strane, tak ı vnýtrı samıh monogorodov.
My ne mojem dojıdatsıa polnogo ıstoshenııa potensıala otdelnyh monogorodov ı tolko zatem zanımatsıa voprosamı rasselenııa grajdan.
Vse eto sledýet delat poetapno, maksımalno organıchno ı zaranee.
Dlıa takıh naselennyh pýnktov sledýet razrabotat shemý bolee effektıvnogo ıspolzovanııa ımeıýshegosıa jılıshnogo fonda ı ınjenernoı ınfrastrýktýry.
Nýjny stımýlırýıýshıe mery po vnýtrıoblastnomý ı mejregıonalnomý pereselenııý jıteleı otdalennyh monogorodov s nızkım potensıalom razvıtııa.
Porýchaıý Pravıtelstvý v ramkah nasproekta po razvıtııý regıonov predýsmotret vklıýchenıe monogorodov s nızkım potensıalom razvıtııa v chıslo regıonov vybytııa. Proshe govorıa, grajdane, pereselıaıýshıesıa ız takıh monogorodov, doljny polýchat podemnye posobııa, sootvetstvýıýshýıý pomosh s jılem ı trýdoýstroıstvom na novom meste jıtelstva.
Prıshlo vremıa obespechıt nadlejashýıý mobılnost jıteleı monogorodov v ıh je jıznennyh ınteresah.
Eto prostımýlırýet dobrovolnoe pereselenıe grajdan v bolee perspektıvnye, rastýshıe goroda, nýjdaıýshıesıa v spesıalıstah.
My horosho znaem, chto bolshoe kolıchestvo jıteleı promyshlennyh monogorodov ımeıýt kvalıfıkasııý ı opyt v vostrebovannyh rabochıh ı ınjenernyh professııah.
V ramkah gosýdarstvennoı jılıshnoı polıtıkı otdelnyı razdel doljen byt posvıashen pereselensam ız monogorodov s nızkım potensıalom razvıtııa.
V ınstrýmentarıı «Otbasy banka» sledýet predýsmotret programmý lgotnoı ıpotekı dlıa takıh grajdan s pervonachalnym vznosom 10 % ı stavkoı voznagrajdenııa ot 2 do 5 %.
Pravıtelstvý sovmestno s akımatamı sledýet vsestoronne prorabotat dannýıý ınısıatıvý ı provestı raschety dlıa opredelenııa neobhodımyh sredstv.
Na tekýshem etape dannýıý merý sledýet rasprostranıt na monogoroda s naıbolee nızkım potensıalom razvıtııa.
Potrebýetsıa opredelıt ı spısok gorodov, kotorye prımýt pereselensev.
My poprostý ne ımeem prava ostavlıat jıteleı maloperspektıvnyh monogorodov na proızvol sýdby.
No eta problema dostatochno slojnaıa, ıa ob etom ýje skazal. Ee reshıt v odnochase nevozmojno. Ona slojnaıa v tom chısle ı s tochkı zrenııa psıhologıı lıýdeı. Pereehat ız odnogo goroda v drýgoı, ostavıt prıvychnyı ýklad jıznı – delo nelegkoe. Poetomý, estestvenno, ponadobıtsıa sootvetstvýıýshaıa razıasnıtelnaıa rabota so storony akımatov.
Obshaıa zadacha – predostavıt blagoprııatnye ýslovııa dlıa ıh pereezda ı perehoda v novyı jıznennyı ýklad v ramkah nasheı bolshoı strany.
Ochevıdno, chto dannaıa rabota doljna vestıs vzveshenno ı poetapno, chtoby ne dopýstıt perekosov kak na rynke nedvıjımostı, tak ı v proızvodstvennyh prosessah gradoobrazýıýshıh predprııatıı.
Bolshıe ojıdanııa svıazany ı s samımı gradoobrazýıýshımı predprııatııamı.
Takıe promyshlennye kompanıı, kak Fond «Samrýk-Kazyna», «ERG» ı «Kazahmys», dostatochno otvetstvenno podhodıat k sohranenııý ı razvıtııý naselennyh pýnktov svoego prısýtstvııa.
Vmeste s tem neobhodımo dýmat o perspektıvah. Po kajdomý monogorodý ı gradoobrazýıýshemý predprııatııý doljny byt vyrabotany plany korporatıvnoı mobılnostı.
Sledýet predostavlıat sotrýdnıkam vozmojnost rabotat na drýgıh predprııatııah korporasıı s ýchetom ıh navykov ı praktıcheskoı sennostı.
Eto doljny byt ne edınıchnye, a ımenno sıstemnye ı masshtabnye ýsılııa so storony rabotodateleı.
Sledýıýshıı vajnyı vopros. S ýchetom sıfrovızasıı ı avtomatızasıı proızvodstvennyh prosessov sokrashenıe shtatov praktıcheskı neızbejno.
Dlıa sotrýdnıkov sledýet predýsmotret vozmojnostı dlıa perekvalıfıkasıı, polýchenııa dopolnıtelnyh navykov. Vajno takje naladıt sıstemý sodeıstvııa trýdoýstroıstvý.
Proshý prısýtstvýıýshıh zdes rýkovodıteleı ýdelıt dannomý voprosý osoboe vnımanıe. Pravıtelstvo ı akımy okajýt neobhodımýıý podderjký.
Pıatoe. Vajnýıý rol v dıversıfıkasıı ekonomıkı monogorodov ı razvıtıı malogo ı srednego bıznesa ıgraıýt «ıakornye» proekty.
Kak otmecheno Pravıtelstvom, realızýetsıa 79 «ıakornyh» proektov na sýmmý 2 trln tenge s sozdanıem 20 tysıach rabochıh mest.
Odnako v 3 monogorodah realızasııa «ıakornyh» proektov ostanovlena, v gorode Aksae etı proekty nedozagrýjeny.
Neblagopolýchnaıa obstanovka v etom plane slojılas v gorodah Tekelı, Hromtaý, Rýdnom ı Aksae.
Pochtı 75 % stabılno rabotaıýshıh «ıakornyh» proektov bylı zapýsheny do 2017 goda.
Na segodnıa v monogorodah zaıavleno vsego 30 proektov, kotorye poka nahodıatsıa na stadıı planırovanııa, mnogıe ız kotoryh tıanýtsıa s nachala desıatıletııa.
Otsýtstvýıýt proekty v Akmolınskoı, Aktıýbınskoı ı Almatınskoı oblastıah. Vsego 1 proekt zaplanırovan v Zapadno-Kazahstanskoı oblastı.
Iz 19 vnov zaplanırovannyh proektov 14 proektov, ılı pochtı 75 %, prıhodıtsıa na Pavlodarskýıý ı Karagandınskýıý oblastı.
V Janatase probýksovyvaet proekt po stroıtelstvý obogatıtelnoı fabrıkı. Soglashenıe so strategıcheskım ınvestorom podpısano, obem ınvestısıı okolo 1 mıllıarda dollarov. No prosedýra ratıfıkasıı soglashenııa po neponıatnym prıchınam zatıagıvaetsıa.
Porýchaıý Pravıtelstvý operatıvno razobratsıa s etım voprosom.
Prı etom ne sledýet zanımatsıa dozagrýzkoı proektov so storony kvazıgossektora radı galochkı, bez ýcheta ekonomıcheskıh realıı. K sojalenııý, eto ýje ýstoıavshaıasıa praktıka.
Rabota po dannym proektam doljna byt lıbo znachıtelno aktıvızırovana, lıbo prekrashena. My godamı nahodımsıa v sostoıanıı neopredelennostı, tratıa ı vremıa, ı resýrsy.
Sledýet obratıt vnımanıe na takoı ınstrýment reshenııa problem monogorodov, kak kompleksnye plany sosıalno-ekonomıcheskogo razvıtııa.
Podobnye plany seıchas realızýıýtsıa v gorodah Jezkazgan ı Satpaev Karagandınskoı oblastı. Obshıı obem ıh fınansırovanııa – 80 mıllıardov tenge. Onı, nesomnenno, dalı opredelennyı polojıtelnyı effekt.
Razrabotan Kompleksnyı plan razvıtııa goroda Ekıbastýz. Na ego realızasııý býdet napravleno okolo 100 mlrd tenge bıýdjetnyh sredstv.
Po ıtogam analıza perspektıv drýgıh monogorodov sledýet rassmotret vozmojnost prınıatııa absolıýtno konkretnyh planov razvıtııa ı po nım.
Aktıvno sodeıstvovat dıversıfıkasıı ekonomıkı monogorodov doljny gradoobrazýıýshıe predprııatııa. Zdes horosho pokazyvaıýt sebıa dolgosrochnye offteık-kontrakty.
Polojıtelnyı opyt est ý Fonda «Samrýk-Kazyna». Pravıtelstvý sovmestno s akımamı ı rýkovodstvom gradoobrazýıýshıh predprııatıı sledýet masshtabırovat ego vo vseh monogorodah.
Dlıa prıvlechenııa krýpnyh ınvestorov Pravıtelstvý sledýet rassmotret vozmojnost snıjenııa mınımalnogo poroga ınvestısıı po strategıcheskım ınvestısıonnym soglashenııam, realızýemym v monogorodah s 2 do 1 mıllıona MRP.
V ramkah Nasıonalnogo proekta po razvıtııý predprınımatelstva nýjno predýsmotret otdelnoe napravlenıe lgotnogo fınansırovanııa MSB v monogorodah pod 5 %. Sledýet rasshırıt sfery dlıa lgotnogo mıkrokredıtovanııa.
Dannym fınansırovanıem doljny byt ohvacheny vse otraslı, ımeıýshıe potensıal razvıtııa ı sozdanııa novyh rabochıh mest.
Sledýet ızýchat ı obmenıvatsıa opytom s sosednımı stranamı, osobenno s Rossııskoı Federasıeı, gde nahodıatsıa 320 monogorodov. Etım doljno zanıatsıa mınısterstvo nasıonalnoı ekonomıkı.
Shestoı moment. Dlıa mnogıh monogorodov gradoobrazýıýshımı ıavlıaıýtsıa predprııatııa gornodobyvaıýsheı otraslı.
Vmeste s tem otdelnye mestorojdenııa podhodıat k tochke nerentabelnostı ıh dalneısheı razrabotkı. Znachımyh geologıcheskıh otkrytıı ne fıksırovalos ýje mnogo let. Eto sıstemnaıa nedorabotka otraslı ı kompetentnyh vedomstv.
Geologıcheskoe ızýchenıe nedr vblızı monogorodov doljno stat odnım ız prıorıtetov samıh predprııatıı.
So storony Nasıonalnoı geologıcheskoı slýjby trebýetsıa aktıvnaıa servısnaıa podderjka.
V pervýıý ochered sledýet obratıt vnımanıe na 7 perspektıvnyh ýchastkov v predelah monogorodov Rıdder, Hromtaý, Jezkazgan, Temırtaý ı Balhash.
Krýpnye neosvoennye mestorojdenııa medı ımeıýtsıa vblızı Jezkazgana ı Satpaeva.
Nedropolzovatelı gotovy nachat aktıvnýıý geologorazvedký ı razrabotký mestorojdenıı prı blagoprııatnom ı stabılnom nalogovom rejıme. Eto dast novýıý jızn mnogım monogorodam.
Pravıtelstvý sledýet predmetno ı operatıvno zanıatsıa dannym voprosom ı dolojıt v techenıe blıjaıshego mesıasa.
Vajnaıa problema – eto zagrıaznenıe okrýjaıýsheı sredy. Pravıtelstvo, akımy doljny derjat etot vopros na kontrole.
* * *
Segodnıa my obsýdılı problemy ı perspektıvy razvıtııa monogorodov.
Poskolký my nahodımsıa v gorode Ekıbastýze, ıa hochý skazat neskolko slov o strategıı ego razvıtııa.
Ekıbastýz ıavlıaetsıa toplıvno-energetıcheskım sentrom vseı strany, poetomý kraıne vajno zavershıt modernızasııý energoblokov GRES-1 v 2023 godý.
Trebýetsıa, nakones, zakonchıt stroıtelstvo tretego bloka GRES-2.
Zatıanýlı rabotý – vperedı maıachıt defısıt elektroenergıı. Porýchaıý zavershıt stroıtelstvo do konsa 2024 goda.
V Ekıbastýze postroen mejregıonalnyı ýchebnyı sentr s sootvetstvýıýsheı ınfrastrýktýroı, kotoryı v nastoıashee vremıa ne fýnksıonırýet.
Proshý Pravıtelstvo ı akıma opredelıtsıa po dannomý voprosý v blıjaıshee vremıa.
S ýchetom spesıfıkı regıona, dýmaıý, est perspektıvy v chastı podgotovkı spesıalıstov v gornorýdnom dele, jeleznodorojnoı otraslı, mashınostroenıı, vklıýchaıa sootvetstvýıýshıe IT-napravlenııa.
Po moemý porýchenııý razrabotan Kompleksnyı plan razvıtııa Ekıbastýza do 2025 goda. Akım oblastı dolojıl o ego osnovnyh napravlenııah. Plan prorabotan s obshestvennostıý, soglasovan s Pravıtelstvom ı Admınıstrasıeı.
Vyrajaıý podderjký ı porýchaıý Pravıtelstvý obespechıt ego prınıatıe v dvýhnedelnyı srok.
* * *
Teper, polzýıas slýchaem, poskolký my nahodımsıa na soveshanıı s ýchastıem akımov ı chlenov Pravıtelstva, hochý ostanovıtsıa na voprosah, trebýıýshıh operatıvnogo reagırovanııa.
Snachala ob ınflıasıı. V tekýshem godý seny na sosıalno znachımye prodovolstvennye tovary vyroslı na 10,4 %. Po ıtogam 9 mesıasev obshıı rost ınflıasıı sostavıl 8,9 %.
Nesmotrıa na sbor ýrojaıa seny na ovoshnýıý prodýksııý rastýt (morkov na 41 %, kapýsta – 31 %, kartofel – 22 %). Prodoljaetsıa rost ı po drýgım prodtovaram (maslo podsolnechnoe – 30 %, mıaso ptısy – 18 %, krýpa grechnevaıa – 17 %).
Po moemý porýchenııý sozdany regıonalnye komıssıı po rassledovanııý posrednıcheskıh shem.
No k sojalenııý rezýltatov net. Prıchem etıh rezýltatov ne vıdıt nı Prezıdent, nı nashı grajdane. Admınıstrasııa Prezıdenta doljna razobratsıa ı dolojıt v nedelnyı srok. V konse konsov, chto proıshodıt?!
Teper ýje ochevıdno, chto pod davlenıem rosta sen na prodtovary ınflıasııa vyıdet za verhnıı ýroven 6 %. Porýchaıý Pravıtelstvý ı Nasıonalnomý banký sohranıt ınflıasııý v predelah 8,5 %. Vse ınstrýmenty ı mehanızmy ý vas ımeıýtsıa.
Sledýıýshıı vopros – epıdemıologıcheskaıa sıtýasııa. Ona ostaetsıa nestabılnoı. Ejednevno fıksırýıýtsıa do 30 letalnyh slýchaev.
Vse eto proıshodıt na fone snıjenııa tempov vaksınasıı. Ohvat naselenııa za 9 mesıasev sostavıl okolo 40 %.
Ejesýtochnyı plan vaksınasıı ıspolnıaetsıa tolko na tret. S ýchetom postoıanno vyıavlıaemyh v mıre novyh shtammov eto nedopýstımo.
Bolshaıa chast stran prıstýpıla k revaksınasıı naselenııa. S ýchetom togo, chto my nachalı aktıvnýıý kampanııý v marte srokı revaksınasıı podoshlı ı ý nas.
Pravıtelstvý ı akımam nýjno prıstýpıt k kampanıı revaksınasıı naselenııa.
Epıdemıologıcheskaıa sıtýasııa v sosedneı Rossıı ýhýdshaetsıa. Strana pereshla v rejım lokdaýna. Poetomý v nasheı tekýsheı rabote etot faktor sledýet ýchest, poskolký fıksırýetsıa znachıtelnyı prırost zabolevaemostı v prıgranıchnyh s Rossıeı regıonah (Severo-Kazahstanskaıa, Pavlodarskaıa ı Akmolınskaıa oblastı).
Sledýıýshaıa problema. V oktıabre strana stolknýlas s defısıtom dızelnogo toplıva. Mojno skazat, chto on byl sozdan ıskýsstvenno.
Eta sıtýasııa povlııala ne tolko na rost stoımostı dıztoplıva, no ı porodıla problemy dlıa transportnyh kompanıı, KTJ, a takje sozdala rıskı dlıa obespechenııa stabılnoı deıatelnostı kommýnalnyh ı dorojnyh slýjb.
Nesmotrıa na rastýshıe obemy pererabotkı neftı ı provedennýıý modernızasııý NPZ, Pravıtelstvo s Fondom «Samrýk-Kazyna» ne smoglı predotvratıt voznıknovenıe defısıta nefteprodýktov.
Neponıatno, pochemý ne bylı zadeıstvovany zapasy gosmatrezerva ı ınfrastrýktýra MChS?
Imeetsıa vozmojnost hranenııa v gosmatrezerve do 50 tysıach tonn dızelnogo toplıva. Etogo dostatochno dlıa togo, chtoby proıtı ostryı perıod bez senovyh potrıasenıı ı defısıta.
Ýje ne v pervyı raz govorım o kachestve modernızasıı NPZ. Pochemý posle 2 trıllıonov tenge na modernızasııý zavodov prodoljaıýtsıa vneplanovye ostanovkı NPZ na remont? Vot eto ınteresnyı vopros, na kotoryı nado otvetıt.
Iа obrashaıýs k Pravıtelstvý, etı voprosy nado reshat, prınımaıa na sebıa otvetstvennost. Eslı rech ıdet o povyshenıı tarıfov ı sen, to nýjno s predelnoı otkrovennostıý zaıavıt nashım grajdanam, chto eto neobhodımaıa mera s ýchetom mejdýnarodnogo rynka.
Eshe raz govorıý, Pravıtelstvo doljno brat na sebıa takýıý otvetstvennost. A dlıa chego sýshestvýet Pravıtelstvo? Drýgogo organa ý nas net. Poetomý daıte mne varıant reshenııa, poskolký eto trebýıýt konkretnyh otvetov. Inache v podobnoı sıtýasıı strana býdet okazyvatsıa postoıanno.
V svoe vremıa my otkazalıs ot senovogo regýlırovanııa nefteprodýktov, no eto ne znachıt, chto vse doljno byt pýsheno na samotek.
Mojet byt regýlırovanıe stoıt vernýt, raz rynok rabotaet tolko dlıa sebıa, a ne dlıa grajdan.
Iа porýchaıý Admınıstrasıı Prezıdenta, prıvlekaıa, v slýchae neobhodımostı, pravoohranıtelnye organy, razobratsıa v prıchınah voznıknovenııa defısıta ı predlojıt paket sıstemnyh mer po reformırovanııý otraslı.
Sledýıýshee. K sojalenııý, nablıýdaetsıa katastrofıcheskoe obmelenıe ı ýhýdshenıe ekologıcheskogo sostoıanııa transgranıchnyh rek, v osobennostı Syrdarı, Ýrala ı Ilı.
Vo mnogom eto svıazano so snıjenıem obemov postýpaıýsheı vody ız sosednıh stran ız-za vozrastaıýshego tam vodopotreblenııa.
Takoe polojenıe v blıjaıshee vremıa mojet prıvestı k ýhýdshenııý sosıalno-ekonomıcheskogo ı ekologıcheskogo polojenııa v selom rıade regıonov.
Poetomý predstoıt kardınalno ızmenıat podhody k vodopotreblenııý, v tom chısle s pomoshıý novyh tehnologıı ı sıfrovızasıı.
V pervýıý ochered eto kasaetsıa promyshlennostı ı selskogo hozıaıstva.
Dlıa sohranenııa ekosıstem vodnyh obektov ı berejnogo ıspolzovanııa resýrsov mnoıý porýcheno prıstýpıt k rekonstrýksıı 120 kanalov ı postroıt 9 novyh vodohranılısh.
Vse neobhodımye resýrsy dlıa realızasıı etogo masshtabnogo proekta ý nas ımeıýtsıa.
Eta vajneıshaıa ınısıatıva pozvolıt v opredelıonnoı stepenı snızıt zavısımost ot vody, postýpaıýsheı ız drýgıh stran.
Zatıagıvat realızasııý dannoı zadachı nı v koem slýchae nelzıa. Proshý schıtat dannyı vopros odnım ız prıorıtetov razvıtııa sootvetstvýıýshıh regıonov ı strany v selom.
Pravıtelstvý porýchaetsıa vzıat realızasııý dannyh proektov na kontrol. Akımy doljny ýchastvovat ı regýlıarno dokladyvat o hode etoı raboty.
Dalee. Rasıonalnoe ıspolzovanıe vodnyh resýrsov vo mnogom zavısıt ot kýltýry vodopotreblenııa, kotoroı ý nas, k sojalenııý, net.
V lıchnom potreblenıı my tratım do treh raz bolshe vody, chem v evropeıskıh stranah. Kazahstan – vododefısıtnaıa strana. Poetomý neobhodımo prıvıvat berejnoe otnoshenıe k vode s rannego vozrasta, kak eto proıshodıt v selom rıade razvıtyh stran.
V sfere agropromyshlennogo kompleksa vajno aktıvno rabotat s fermeramı – vnedrıat pravılnoe regýlırovanıe ı stımýly dlıa perehoda k menee vodozatratnym kýltýram ı tehnologııam.
V selom, trebýetsıa masshtabnaıa sıfrovızasııa vodnoı otraslı. Nýjna avtomatızırovannaıa sıstema monıtorınga vody ot tochkı zabora do konechnogo potrebıtelıa.
Eto pozvolıt stımýlırovat vnedrenıe vodosberegaıýshıh tehnologıı, effektıvno regýlırovat vodopotreblenıe.
Eshe odın vopros. Eto tak nazyvaemaıa «vodnaıa dıplomatııa», kotoraıa stanovıtsıa vse bolee aktýalnoı. No, k sojalenııý, ona ý nas nahodıtsıa na vtorom plane.
Spesıalısty vodnoı otraslı otmechaıýt poterıý preemstvennostı v peregovornyh prosessah ız-za kadrovoı chehardy ı chastoı reorganızasıı ýpolnomochennogo organa.
Trebýetsıa ýsılıt kadrovyı potensıal samogo komıteta po ýpravlenııý vodnymı resýrsamı, sootvetstvýıýshıh podvedomstvennyh ı naýchnyh organızasıı.
Ýsılenno predlagaetsıa sozdat novoe mınısterstvo vodnyh resýrsov. No ıa dýmaıý, chto eto etogo ne sledýet delat. Ot togo, chto my býdem plodıt kolıchestvo mınısterstv, nıchego horoshego ne býdet. Eto novye sotrýdnıkı, eto razrabotka novoı normatıvnoı bazy. Na vse eto ýıdýt ı vremıa, ı dengı.
Nýjno seıchas v ramkah sýshestvýıýshego mınısterstva obratıt samoe prıstalnoe vnımanıe na povyshenıe kachestva raboty, a takje aktıvızırovat rabotý s sosednımı stranamı po ıspolnenııý soglashenıı po transgranıchnym rekam.
Voprosov zdes massa. Porýchaıý Pravıtelstvý podgotovıt paket reshenıı v mesıachnyı srok. Posovetýıtes s otraslevymı spesıalıstamı.
Dlıa reshenııa dannyh problem ıa gotov podderjat lıýbye obosnovannye ı rabotosposobnye organızasıonnye ı fınansovye predlojenııa.
Dalee. Segodnıa mnogo govorılı o monogorodah – tam nemalo problem. V prınsıpe, est ponımanıe, kak etı problemy reshıt. No na sele problem eshe bolshe.
Rech, v chastnostı, o sýbsıdırovanıı selskogo hozıaıstva. Za poslednıe 5 let na etı selı vydeleno bolee 2 trıllıonov tenge.
Chto my ımeem v rezýltate?
Bıýdjetnye sredstva rastvorıaıýtsıa, edınogo kontrolıa za ıh ıspolzovanıem net. Net ı sereznogo ekonomıcheskogo effekta. Na rynkah domınırýet ımportnaıa selhozprodýksııa sosednıh stran.
Iа porýchal Antıkorrýpsıonnomý vedomstvý vmeste s prokýratýroı ı drýgımı organamı provestı kompleksnyı analız etoı sfery. Prıvlech k etomý obshestvennost ı samıh agrarıev. Iа tak ponımaıý, chto pervonachalnaıa rabota v etom napravlenıı prodelana.
Fakty, konechno, ýdrýchaıýshıe. Mnogomıllıardnye sýmmy ýsherba gosýdarstvý. Rassledovanııa nýjno prodoljat. Obrashaıý osoboe vnımanıe na kachestvo rassledovanıı. Nado skazat, chto eta praktıka ımela mesto na protıajenıı selogo rıada let.
Poetomý porýchaetsıa na vysokom ýrovne provestı dalneıshee rassledovanıe. Vseh otvetstvennyh lıs nam nýjno nakazat. V konse konsov, mesta dlıa vseh v kolonıı hvatıt.
V otraslı nablıýdaetsıa massovyı vyvoz jıvogo pogolovıa, v tom chısle prosýbsıdırovannogo. Eksport krýpnogo rogatogo skota za nepolnyı 2021 god sostavıl 139 tysıach golov – rost v 18 raz po sravnenııý s 2017 godom.
No radovatsıa nechemý. Potomý chto ımport mıasa za tot je perıod vyros na 45 %.
I v chem zdes smysl gosýdarstvennoı polıtıkı? Vyvozım skot, zavozım mıaso!
Mınısterstvý selskogo hozıaıstva predstoıt v korne peresmotret etý rabotý. Nachat nýjno s pravıl. Onı doljny byt prostymı, ponıatnymı dlıa kajdogo fermera. Prosedýra vydelenııa ı ıspolzovanııa doljna byt maksımalno prozrachnoı. I ne nado ıh ejegodno menıat.
Sledýıýshee – eto planırovanıe ıspolzovanııa sredstv. Neobhodımo chetkoe ponımanıe, komý ı skolko deneg sledýet vydelıt. Ne sledýet razdavat po prınsıpý – «kto ýspel, tomý ı dostanetsıa».
Dostaetsıa tomý, kto ımeet svıazı v sootvetstvýıýshıh vedomstvah, kak my horosho znaem. Sootvetstvenno, nýjny chetkıe prıorıtety ı ızmerımye ındıkatory.
Neobhodım odın organ, otvetstvennyı za vydachý ı selevoe ıspolzovanıe sýbsıdıı.
I, nakones, kraıne vajnyı vopros – eto ıntegrasııa vseh prosessov v odnoı ınformasıonnoı sısteme.
Optımızırovannye prosessy plıýs novye tehnologıı – vot v etom sostoıt effektıvnaıa transformasııa.
Porýchaıý sozdat otdelnýıý grýppý prı mınısterstve selskogo hozıaıstva. Sledýet vklıýchıt týda predstavıteleı vseh zaınteresovannyh vedomstv, obshestvennostı, samıh agrarıev.
Do konsa goda trebýetsıa kompleksno peresmotret normatıvnýıý bazý, prosessy, vnestı paket sootvetstvýıýshıh predlojenıı.
Vse novelly doljny proıtı cherez antıkorrýpsıonnoe «sıto» ı sıfrovýıý ekspertızý.
V selom je po antıkorrýpsıonnoı rabote hochý otmetıt sledýıýshee.
Schıtaıý, chto predsedatel Antıkora predlagaet rasıonalnye, dostatochno prodýmannye veshı. Sledýet orıentırovatsıa ne na kolıchestvo zaderjanıı ı ýroven chınovnıkov.
Kak my vıdım, korrýpsııa v nızovyh ı srednıh zvenıah vlastı, na mestah ne menee vredonosna, chem korrýpsııa v vysokıh kabınetah.
Pomımo poımkı korrýpsıonerov, selıý vasheı raboty doljny byt ýstranenıe bıýrokratıcheskıh lazeek ı shem, nedostatkov ýpravlenııa, kotorye ı ıspolzýıýtsıa dlıa polýchenııa vzıatok ı otkatov. To est rabota doljna byt mnogoplanovoı.
Da, deıstvıtelno, nam nýjno «bıt» po chınovnıkam, potomý chto v ıh rýkah nahodıatsıa rychagı prınıatııa reshenıı, ı onı prınımaıýt reshenııa v polzý svoego karmana ılı lıýdeı, kotorye ıh okrýjaıýt. Eto pervoe.
Vo-vtoryh, nam nýjno obratıt samoe prıstalnoe vnımanıe na korrýpsııý na nızovom ýrovne. K sojalenııý, korrýpsıonnye proıavlenııa vedaıýtsıa v nashý kýltýrý povedenııa ı stanovıatsıa chastıý obsheı kýltýry. Poetomý ta rabota, kotoraıa byla nachata ranee v agentstve po predotvrashenııý korrýpsıı, doljna aktıvno prodoljatsıa. Vse poleznye momenty, kotorye bylı narabotany prı prejnem rýkovodstve, doljny byt ıspolzovany v tekýsheı ı perspektıvnoı rabote.
Odnım slovom, eslı ýbrat predposylkı, to korrýpsıonno nastroennye chınovnıkı prı sozdanıı nadlejashıh ýslovıı «nýlevoı» terpımostı samı ne zahotıat rabotat na gosýdarstvennoı slýjbe. Imenno etogo ot nas jdýt grajdane Kazahstana.
Poetomý ıa v prınsıpe polojıtelno osenıvaıý rabotý, kotoraıa nachata agentstvom po sektorý agropromyshlennogo kompleksa ı drýgım napravlenııam, ı porýchaıý prodoljıt dannýıý rabotý.
Nedavno ıa prınımal predsedatelıa agentstva fınmonıtorınga. Iа porýchıl emý zanıatsıa lıkvıdasıeı fınansovyh pıramıd ı podobnyh ım moshennıcheskıh shem, kotorye nanosıat ogromnyı ýsherb materıalnomý polojenııý doverchıvyh grajdan. I my vıdım ız svodok novosteı, chto to v odnoı oblastı, to v drýgoı oblastı poıavlıaetsıa bolshoe kolıchestvo grajdan, kotorye postradalı ot deıstvıı moshennıkov, sozdavshıh fınansovye pıramıdy. Vot etım agentstvo fınmonıtorınga doljno zanıatsıa naıbolee aktıvno.
Krome togo, bolshaıa problema – eto obnalıchıvanıe sredstv ı vyvod ıh za rýbej. Zdes ıa toje ojıdaıý konkretnyh rezýltatov.
Dýmaıý, chto k voprosam borby protıv korrýpsıı my doljny vernýtsıa na otdelnom soveshanıı. Eto ochen vajnyı vopros, kotoryı naprıamýıý svıazan s sostoıanıem nasıonalnoı bezopasnostı nashego gosýdarstva.
Hotel by ostanovıtsıa na voprose sohranenııa ı ýkreplenııa edınstva ı soglasııa v nashem obshestve.
Nedavnıe sobytııa v poselke Pıdjım Almatınskoı oblastı vnov aktýalızırovalı dannyı vopros.
Proızoshla banalnaıa grýppovaıa draka v shkole. Konechno je, eto nedopýstımo. Polýchenıe travm ýchashımısıa v stenah shkoly – eto sereznoe ChP! Poetomý vozmýshenıe nashıh grajdan vpolne obosnovanno.
Dalee proızoshla hýlıganskaıa vyhodka molodejı. No takýıý reaksııý mojno bylo ı nýjno bylo predvıdet ı ýpredıt. Odnako etogo ne bylo sdelano.
A v ınformasıonnom prostranstve dannyı ınsıdent prıobrel ıarko vyrajennyı mejetnıcheskıı okras. Prıchem týt mejetnıcheskıı konflıkt? Zdes nıkakogo mejetnıcheskogo konflıkta ne bylo. No opredelennye grýppy provokatorov ı nedobrojelateleı nasheı strany «razýkrasılı» etot ınsıdent ımenno takım obrazom. I so storony pravoohranıtelnyh organov, kak ı storony Admınıstrasıı Prezıdenta, kakıh-lıbo mer v otnoshenıı takıh provokatorov ne predprınımaetsıa. My je doljny reagırovat. Etı provokatory nanosıat samyı sereznyı ýsherb nasıonalnoı bezopasnostı nashego gosýdarstva. Poetomý ız etogo ınsıdenta my doljny sdelat pravılnye vyvody. Prejde vsego, neobhodımo ı dalee ýkreplıat v obshestve tradısıı drýjby ı dobrososedstva predstavıteleı raznyh etnosov ı konfessıı.
Eto zalojeno v nashem kýltýrnom kode, ı vajno, chtoby molodoe pokolenıe perenımalo dannýıý sennost.
Iа ne raz podcherkıval, chto «edınstvo v mnogoobrazıı» – eto nash neosenımyı aktıv.
My – odna bolshaıa strana, odın narod. Nam nechego delıt na etoı svıashennoı zemle.
No etý prostýıý glýbokýıý mysl my nedostatochno aktıvno razıasnıaem ı dovodım do nashıh grajdan, osobenno do molodejı.
Vo-vtoryh, obshemırovaıa praktıka naglıadno pokazyvaet, chto odnıh tradısıı dlıa podderjanııa mıra ı soglasııa nedostatochno. Nýjna effektıvnaıa rabota ınstıtýtov – akımatov, shkol, organov mestnogo samoýpravlenııa, polısıı, Assambleı naroda Kazahstana.
Pora vyrabotat algorıtmy reagırovanııa na podobnye ınsıdenty. Lıýbye popytkı mestnyh vlasteı skryt, «zamıat» konflıkty nı k chemý horoshemý ne prıvodıat. Nýjno reagırovat na nıh so vseı rasıonalnostıý ı pragmatıchnostıý.
Iа ýje govorıl v svoem nedavnem vystýplenıı na zasedanıı Soveta ANK, chto lıýbye deıstvııa, napravlennye na podryv edınstva nashego naroda, na nanesenıe ýsherba nasıonalnoı bezopasnostı, ne doljny ostavatsıa bez otveta so storony ýpolnomochennyh profılnyh organov, prejde vsego, pravoohranıtelnyh.
Akımy vseh naselennyh pýnktov strany, ot oblasteı do samyh malenkıh poselkov doljny otchetlıvo ponımat: profılaktıka konflıktov, ýkreplenıe mejetnıcheskogo soglasııa – eto odın ız vajneıshıh krıterıev effektıvnostı vasheı raboty.
Neýmenıe svoevremenno razreshat lokalnye spory v zarodyshe – dostatochnoe osnovanıe dlıa jestkıh dıssıplınarnyh vzyskanıı, vplot do ývolnenıı rýkovodıteleı naselennyh pýnktov.
Eshe raz podcherkıvaıý: lıýbye provokasıı ı prızyvy k nasılııý, v tom chısle v sosıalnyh setıah ı messendjerah býdýt jestko presekatsıa pravoohranıtelnymı organamı. Nýjno deıstvovat po zakoný.
Kajdomý destrýktıvnomý prızyvý doljna davatsıa obektıvnaıa pravovaıa osenka s prınıatıem nezamedlıtelnyh mer. Iа ojıdaıý bolee aktıvnoı raboty ı so storony Generalnoı prokýratýry.
My vse praktıcheskı ejenedelno ıavlıaemsıa svıdetelıamı nedovolstva nashıh grajdan, kotorye ız-za prekrashenııa podachı elektroenergıı, otsýtstvııa pıtevoı vody, nehvatkı pastbıshnyh zemel ı drýgıh sosıalno-bytovyh problem protestýıýt ı vyhodıat za predely pravovyh norm. Narýshaıýt obshestvennyı porıadok, naprımer, perekryvaıýt ýlısy. Za eto my ıh nakazyvaem ı býdem nakazyvat po zakoný. Kak, vprochem, ı provodıt razıasnıtelnýıý rabotý.
No gotovy lı akımy provodıt takýıý rabotý – eto bolshoı vopros. Iа nablıýdaıý za rabotoı ı mestnyh, ı regıonalnyh akımov. Ne vse mogýt govorıt s nashımı grajdanamı, razıasnıat ım polıtıký gosýdarstva ı, samoe glavnoe, prınımat reshenııa. Nedavnıı ınsıdent v Kerbýlakskoı raıone Almatınskoı oblastı – ıarkoe etomý svıdetelstvo.
Iа schıtaıý, chto akımy, proıavlıaıýshıe bezdeıstvıe, ravnodýshıe, apatııý, doljny nestı sootvetstvýıýshee nakazanıe, osvobojdat svoı doljnostı. V konse konsov, ý nas est Prezıdentskıı kadrovyı rezerv. Mnogıe ego predstavıtelı ýje v sostoıanıı zanıat sootvetstvýıýshıe doljnostı na raıonnom, oblastnom ýrovne. Onı gotovy aktıvno rabotat, prınımat reshenııa, vlııat na sıtýasııý.
Vıdımo, nekotorye akımy schıtaıýt, chto proshe ne proıavlıat ınısıatıvý, ne brat vopros v svoı rýkı, ı prodoljaıýt sıdet v svoıh kreslah. Nam s takım polojenıem mırıtsıa nı v koem slýchae nelzıa. Reshat voprosy lıýdeı – eto prıamaıa ı glavnaıa zadacha vsego gosapparata.
My jıvem v kraıne neprostoe vremıa – pandemııa, ogranıchenııa, estestvenno, vlııaıýt na nastroenııa lıýdeı, ıh sosıalnoe samochývstvıe. Poetomý ımenno gosýdarstvennyı apparat doljen vzıat sıtýasııý v rýkı. Gosapparat ıavlıaetsıa osnovoı ýpravlenııa gosýdarstvom ı doljen nestı samýıý vysokýıý otvetstvennost, vypolnıat samýıý tıajelýıý rabotý.
Kajdyı ız vas doljen horosho ponımat zadachı ı prınımat sootvetstvýıýshıe reshenııa.
My doljny dostoıno podoıtı k 30-letııý Nezavısımostı. Kogda my govorım o prazdnovanıı etogo ıstorıcheskogo sobytııa, my ımeem v vıdý prejde vsego trezvyı vzglıad na sıtýasııý, kotoraıa ımeet mesto v nasheı strane. My doljny chetko vıdet vse problemy vo vseh ıh proıavlenııah ı ponımat, kak ıh reshıt. Besproblemnyh stran ne byvaet, no glavnoe v tom, chtoby reshat voznıkaıýshıe problemy. Davaıte stavıt pered soboı vysokıe selı.
