Medısına • 12 Qarasha, 2021

Telemedısına: Artyqshylyǵy men kemshiligi

118 ret kórsetildi

Jahandyq indet kezinde qashyqtan dárigerlik keńes berýdiń artyqshylyqtary men kemshilikteri qandaı boldy? Álemdik medısınany abdyratqan koronavırýs densaýlyqty saqtaýǵa qatysty kózqarastar men ustanymdardy ózgertip jatqanymen sanaspaýǵa bolmaıdy. Bul máselede sarapshylar da qarap jatqan emes, taldaýlar men zertteýler leginde kemshin joq.

Máselen, Eýrokomıssııa bas­shy­­lyǵynyń jeliler men teh­nolo­gııalar jóninde júrgizgen zertteýlerine sáıkes Eýroodaq halqynyń 46%-ǵa jýyǵy qajetti aqparattardy izdeýde, sondaı-aq densaýlyǵyna qatysty suraq­tar­ǵa jaýap alýǵa dárigerge bar­ǵanǵa deıin de jáne odan ke­ıin de ǵalamtorǵa súıenedi. Rambler paıdalanýshylardyń 37%-y ǵa­lam­torda dáriger taǵaıyn­da­­ǵan em-domdardy únemi tek­se­re­tinin, sonymen qatar paıda­la­ný­shy­lar­dyń 33%-y eger dári­ger­diń usynymdary kúmán týdyrsa ony tekseretinin jazady.

«Búginde pasıentter saýatty jáne izdenimpaz, sebebi kez kelgen medısınalyq aqparatqa qol­jetimdiliktiń jyldamdyǵy birneshe esege ósti. Pasıent-dári­ger­diń qashyqtan konsýltasııa berý (telemedısına) ýaqyty keldi», deıdi Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteýler ınstıtýty konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq ortalyǵynyń meńgerýshisi, joǵary sanatty dári­ger Qýat Abzalıev.

Qashyqtan ózara áreket etý 3 sanatqa bólinedi: dárigerge bar­ǵan­ǵa deıin, dárigerge bar­ǵan­nan keıin jáne dárigerge barýdyń ornyna. Dárigerge barǵanǵa deıin – bul óz densaýlyǵy týra­ly aq­pa­rat izdeý, tanys dári­ger­ler­den konsýltasııa alý, ǵalam­tor­da «úzdik dáriger» izdeý, oǵan jazylý. Dárigerge barǵannan keıin: dárigerdiń qoıǵan dıag­nozy men taǵaıyndamalary týra­ly aqparatty tekserý, óz den­­­saý­lyǵy týraly «jeke» aqpa­rat­­­ty alý, emdeýshi dárigerden qa­­shyqtan keńes alý, pa­sıent­ti qa­shyqtan baqylaý jáne emdeýdi ba­qylaý, «ekinshi sarap­tama qo­ry­tyndysyn» alý. Dárigerge ba­rýdyń ornyna – bul dárigerge qa­shyq­tan barý, ıaǵnı telemedısına arqyly dárigerge vırtýaldyq barý. Qalǵany – pa­sıent­­tiń den­saý­lyq saqtaý jú­ıe­simen qa­shyqtan ózara áreket­tes­ýi.

Qashyqtan konsýltasııa be­rý­diń qandaı artyqshylyǵy bar degenge kelsek, jeńildigi jet­ki­likti. Ár naýqas asyqpaı, den­saý­­lyǵyndaǵy kinárattaryna baı­lanysty barlyq qajetti me­­­dısınalyq qujattamalardy jı­­nap, ózin qanaǵattandyratyn jan-jaqty jaýap alý úshin ony elek­trondy poshta nemese uıaly baı­lanys arqyly qalaǵan mamanyna jibere alady.

Kópmindettilik. Pasıenttiń óziniń qujattary men suraqtaryn bir mezgilde birneshe dárigerge jiberip jáne óz densaýlyǵy týraly jalpy pikirdi bilip, bir sheshimge toqtaýǵa múmkindigi kóp. Komorbıdtik kúıde bolýyna baılanysty qujattardy túr­li mamandarǵa jiberip, tańdaý ja­saýǵa múmkindigi bar.

Utqyrlyq pen qoljetimdilik. Úıde nemese kez kelgen basqa jer­de bola tura, pasıent maman­nyń aldyn ala nemese qory­tyn­dy konsýltasııasyn alý úshin qujattardy jibere alady.

Qashyqtan dárigerge júginý utymdy. Tek qana konsýl­ta­­­sııa­nyń qunyn tóleı otyryp, pasıent ýaqytyn kezekte turýǵa, jolǵa jumsamaıdy, jol­­ǵa shy­ǵyn­­danbaıdy. Basqa óńir­­den keletin bolsa páter nemese qonaqúı jaldaýdy qajet etpeıdi. Onyń ústine pandemııaǵa baılanys­ty qaýipsiz de. Tirkeý ornynda, zertteýge kezekte tur­ǵan­da, dárigerdiń kabınetinde bas­qa naýqastarmen baılanys bolmaıdy. Koronavırýsty nemese basqa ınfeksııany juqtyrý qaýpi tómendeıdi. Kez kelgen dáriger úshin qabyldaý ýaqyty qysqarady. Dáriger úshin pasıent jibergen medısınalyq aq­paratqa taldaý jasaýǵa múm­kindik týady. Sebebi kez kelgen taldaýda medısınalyq qu­jat­tar sheshýshi oryn alady. Bir­yń­ǵaı medısınalyq aqpa­rat­tyq júıe men sıfrlandyrý emhanalardaǵy dárigerge kezekke tu­rý­dyń máseleleri men basqa da kóptegen máseleni jyldam sheshý­ge múmkindik beredi.

«Degenmen qashyqtyqtan konsýltasııa berýdiń belgili bir kem­­shilikteri de joq emes. Bul – pa­sıenttiń dárigermen betpe-bet sóılese almaýy. Psıhologııalyq profılaktıka, emosıonaldyq turǵyda jubatý, júzbe-júz demeý jaǵy jetisi bermeıdi. Onyń ús­tine, ózi qabyldap, teksergen kezde pasıenttiń boıyndaǵy kúmán men qorqynyshty alyp tastaıdy (onyń qan qysymy ólshenedi, ókpesi tyńdalady jáne t.b.). Oǵan aǵzasynda osyndaı sımptomdar nemese ózge­ris­ter­diń qaıdan paıda bol­ǵany túsindiriledi. Sonymen qatar medısına mamandary, ásirese jas mamandar úshin pasıenttermen betpe-bet qarym-qatynas jasamaý kásibı jaǵynan ósýine múmkindik bermeıdi nemese onyń kásibı ósýi tómendeıdi», deıdi Qýat Baıandyuly.

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Aqyly joldaǵy ahýal qandaı?

Aımaqtar • Keshe

Buǵybulaý

Qazaqstan • Keshe

Júze bilý – ómir

Qoǵam • Keshe

О́lketanýshy

Qazaqstan • Keshe

Kebenek

Tarıh • Keshe

Sáýkele

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar