Sýretterdi túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Qazaqstanda kolleksııalyq jáne ınvestısııalyq teńgelerdiń uzyn-sany – 500-den asady. Onyń kóbi dızaıny jaǵynan talaı halyqaralyq konkýrstarda top jaryp júr. Ulttyq banktiń qolma-qol aqsha aınalysy departamentiniń bas dızaıneri Almat Basenovtiń aıtýynsha, sońǵy jyldary kolleksııalyq teńgeler naryǵy jaqsy damyp, ony syılyq retinde satyp alýshylar kóbeıgen. «Álemniń kóptegen Teńge saraılary kolleksııalyq monetalardy jasaǵanda burynǵydaı konservatıvti tásilden góri kádesyı baǵytyna kóbirek moıyn bura bastady. Dızaıny jaǵynan klassıkalyq úlgidegi monetalar trendke endi», deıdi ol.
Elimizde jádiger retinde shyǵarylǵan monetalar kóp. Olardyń árqaısysy – dara dızaınymen erekshelenedi. Atap aıtqanda, quny 5000 teńgelik, salmaǵy 1 kg 925 synamaly kúmisten jasalǵan Qazaqstan táýelsizdiginiń 10 jyldyǵyna arnalǵan altyn, kúmis monetalar, Túrkistannyń 1500 jyldyǵyna, ulttyq valıýtanyń 10 jyldyǵyna arnap shyǵarylǵan alǵashqy túrli-tústi kúmis monetalar, «Qazaqstan petroglıfteri», «Qazaqstannyń kyzyl kitaby», «Qazaqstannyń qolóneri», «Sáýlet jáne tarıhı eskertkishter», «Kóshpendiler altyny», «Ertede soǵylǵan monetalar» serııasyndaǵy monetalar, taǵy basqalary – búginde tarıhı eskertkish retinde Ulttyq banktiń murajaıynda saqtaýly.
Jaqynda ǵana Ulttyq bank taǵy bir kolleksııalyq monetany aınalymǵa shyǵaratynyn habarlady. Bul – nomınaly 500 teńgelik «Shyǵys kúntizbesi» monetalar serııasynan shyǵatyn «Barys jyly» altyn jáne kúmis kolleksııalyq monetalary. Onyń dızaınynda «Shyǵys kúntizbesi» sýburqaǵynyń (Almaty) sáýlet elementteri paıdalanylǵan. Músindik kompozısııany sýretshi-monýmentalıst V.Tverdohlebov, A.Tatarınovpen jáne V. Kasevpen birlese jasaǵan.
«Barys jyly» monetalarynyń aversinde aspan álemindegi juldyzdar kartasyndaǵy juldyzdar shoǵyrynyń mıfologııalyq sımvoly beınelengen. Janynda moneta daıyndalǵan metall jáne onyń synamasy men massasyn bildiretin jazý bederlengen. Monetany aınaldyra «QAZAQSTAN RESPÝBLIKASY» jáne REPUBLIC OF KAZAKHSTAN degen jazýlar, kúnniń stıldi beınesi jáne monetanyń nomınaly jazylǵan.
Monetalardyń reversiniń ortalyq bóliginde shyǵys kúntizbesi boıynsha 2022 jyldyń sımvoly – barys beınesi beınelenip, aınaldyra «2022», «ShYǴYS KÚNTIZBESI», «VOSTOChNYI KALENDAR» jáne ORIENTAL CALENDAR degen jazý bar.
«Barys» altyn jáne kúmis monetalar da nýmızmattar kolleksııasynda oıyp turyp oryn alatyn jádiger bolǵaly tur.
Ulttyq banktiń bas dızaıneri kolleksııalyq monetalar – eń qymbat syılyqtardyń biri ekenin aıtady. «Kez kelgen kolleksııalyq moneta birden qomaqty kiris ákeledi deýge bolmaıdy. Biraq ony bolashaqqa salynǵan ınvestısııa retinde qabyldaýǵa bolady. О́ıtkeni kolleksııalyq monetalar belgili bir kólemde, shaǵyn partııamen ǵana shyǵarylady. Aıtalyq, Ulttyq bank bir moneta túrinen 3 myń dana shyǵaramyz dep habarlasa, artyq-kemi joq sol kólemde óndiriledi. Osy monetany Ulttyq bank belgilegen baǵamen arzanǵa satyp alyp, keıin naryqta qymbatqa ótkizýge bolady. Sırek kezdesetin monetalardyń baǵasy qysqa merzimde myń esege ósetin kezderi bolady», deıdi bas dızaıner.
1999 jyldan beri teńgeniń dızaınyn jasaýǵa qatysyp kele jatqan Almat Basenov ózi de monetalar jınaıtynyn jasyrmady. Onyń eń jaqsy kóretin jáne baǵalaıtyn monetasy – Tamǵaly tas petroglıfterine arnalyp shyǵarylǵan «Qazaqstan petroglıfteri» monetalar toptamasy eken. «Bul monetalardyń týý tarıhy da oılamaǵan jerden boldy. Birde Murat Áýezovpen kezdesip, kóshpendilerdiń mádenıeti men tarıhy týraly áńgimelesip otyrǵanbyz. Ol maǵan Alan Medoevtiń «Gravıýry na skalah» degen kitabyn kórsetti. Onda kóne túrkilerdiń izi qalǵan arheologııalyq eskertkishter, kóne zamandaǵy tasqa tańbalanǵan petroglıfter týraly keńinen maǵlumat berilipti. Osy kitaptan keıin «Qazaqstan petroglıfteri» monetalyq toptamasyn shyǵarý ıdeıasy týyndady. Qazir bul monetalar qaıtalama naryqta joǵary baǵalanatyn kolleksııalardyń tiziminde», deıdi dızaıner.
