Kollajdy jasaǵan Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Munyń barlyǵy da qala turǵyndaryn beıjaı qaldyrmaıtyn jaǵdaı bolǵandyqtan, birneshe baspasóz máslıhaty qatar ótip, kezekti brıfıngte Almaty qalasy qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń orynbasary Laýra Myrzaǵalı: «Biz jasóspirimderge emhanalarda ekpe sala bastadyq. 12-17 jastaǵy 1 619 balanyń ekpe alǵysy keldi. Eger jasóspirimder ata-anasynyń kelisiminsiz ekpe alýǵa kelse, medısına qyzmetkerleri áke-sheshelerimen baılanysqa shyǵyp, kelisimin suraıdy. Tizimder bar, pedagogter bizge kómektesedi», degen bolatyn.
Dárigerler óz taraptarynan jasóspirimderdi vaksınalaý algorıtmin túsindirý jumystaryn júrgizip jatyr. Máselen, ata-analar, eger qalasa, balalaryn vaksınlaý kezinde emhanada da, mektepte de birge bola alady.
Ekpege qatysty ekiudaı máselede mamandar pikiri qandaı? Máselen, Profılaktıkalyq medısına akademııasynyń prezıdenti Almaz Sharman revaksınalaýdan ótýdi, sondaı-aq jasóspirimderge ekpe salýdy usynady.
– Biz balalardyń tynymsyz ekendigin, eresektermen de, qurdastarymen de aralasatynyn, mektepke baratynyn, sondyqtan olardyń ınfeksııany tasymaldaýshy ekenin túsinýge tıispiz. Sondyqtan kóptegen elde balalardy vaksınalaý týraly sheshim qabyldandy. 2 myńnan astam balaǵa júrgizilgen klınıkalyq zertteýler Pfizer vaksınasynyń qaýipsiz jáne tıimdi ekenin kórsetti, – dep sendiredi A.Sharman.
Vırýsolog barlyq egýler ómir boıy ımmýnıtet qalyptastyrmaıtynyn, keıbir ınfeksııalardan árbir bes, on jyl saıyn, al tumaý sııaqtylardan jyl saıyn egilý kerektigin eske saldy. Revaksınalaý degen osy. Keıde «údetkish vaksına» termıni qoldanylady, ıaǵnı taǵy bir qosymsha.
– Ýaqyt óte kele vaksınanyń áseri tómendeıdi, onyń ústine, COVID-19-dyń jańa shtamdary paıda bolyp otyr. Qaıta egý jańa koronavırýs ınfeksııasynyń barlyq shtamdarynan qorǵaý úshin antıdenelerdiń jetkilikti deńgeıin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi. Jaqynda Izraılde keń aýqymdy zertteý júrgizildi. Bul vaksınalaýdan ótkenderdiń barlyq jas toptarynda, ásirese egde jastaǵy adamdarda ımmýndyq jaýap ýaqyt óte kele tómendegenin kórsetti. Sondyqtan ekpe saldyrǵan soń 6 aıdan keıin revaksınalaý usynýǵa ǵylymı negizdeme bar, – deıdi A.Sharman.
Vırýsolog vaksınanyń údetkish dozasy týraly aıta kele, birqatar ǵalymdar kross-revaksınalaýdy, ıaǵnı úshinshi vaksınany basqa preparatpen alýdy usynǵanyn, biraq bul qatyp qalǵan qaǵıda emestigin alǵa tartady.
– Densaýlyq saqtaý mınıstrligi vaksınalardy aralastyrýdy bir nusqa retinde qarastyrady. Aldynda saldyrǵan ekpemen qaıta vaksınalanýǵa bolatynyn eshkim joqqa shyǵarmaıdy. Degenmen men de túrli vaksınalardy aralastyrý tıimdi bolady dep sanaımyn. Aralastyrý kezinde qandaı da bir qarsy kórsetilimder bolǵan joq, – deıdi ǵalym.
Qysqasy, professor bul koronavırýspen birge áli uzaq júretinimizdi, sondyqtan ekpe saldyrý jáne revaksınalaýdan ótý qajet dep esepteıdi
Ol megapolıste JRVI-diń órshýi jaǵdaıyna qatysty túsinikteme bere otyryp, koronavırýs ınfeksııasy, tumaý men JRVI belgileri uqsas. Biraq kovıdtiń qosymsha sımptomy – dám, ıis sezý joǵalýy jáne entigýdiń paıda bolýy múmkin deıdi.
– Koronavırýs ınfeksııasy PTR testileý arqyly anyqtalǵany mańyzdy. Onyń belgileri úshin taldaý jasaý jáne kez kelgen jaǵdaıda, tipti koronavırýs bolmasa da, oqshaýlaý kerek, – dep keńes berdi professor.
– Men koronavırýsqa, jaqynda tumaýǵa qarsy egildim. Bul eki túrli ınfeksııa jáne onyń ózara sáıkestigi bolýy múmkin. Qos ınfeksııanyń saldary árqashan aýyr bolady, – dedi spıker.
Sondaı-aq ol qazirdiń ózinde vaksınalanǵan azamattarǵa, ásirese, 60 jastan asqan jáne sozylmaly aýrýlary bar adamdarǵa koronavırýsqa qosymsha údetkish vaksına alý kerektigin túsindirdi.
– Izraıl ǵalymdary koronavırýs ınfeksııasyna ımmýndyq jaýaptyń vaksınanyń alǵashqy eki dozasynan soń 6 aıdan keıin tómendeıtinin dáleldedi. Sondyqtan revaksınalaý usynylady. Bul qanshalyqty jıi qajet bolatyny áli naqty belgisiz. Ol jyl saıyn ótýi múmkin, munyń bári pandemııanyń qalaı bolatynyna baılanysty, – dedi A.Sharman.
Professor koronavırýs ınfeksııasy endemııalyq bolǵandyqtan, bizben uzaq ýaqyt birge bolady dep sanaıdy. Keıde bul tumaý sııaqty kishigirim órshıdi. Sondyqtan múmkindiginshe kóp adamnyń vaksınalanýy jáne revaksınalaýdan ótýi óte mańyzdy.
Almatyda bir kúnde 300-den astam jasóspirim, júkti áıelder men bala emizetin analar Pfizer ekpesin aldy. Eń aldymen, mektep oqýshylary, kolledj stýdentteri, júkti jáne bala emizetin analar ekpe aldy. 2 aı buryn ekinshi sábıin dúnıege ákelgen Almaty qalasynyń turǵyny Veronıka Býksha ekpeni birinshi bolyp aldy. «Men bala emizetin anamyn, sondyqtan balamdy, ózimdi, otbasymdy múmkindiginshe qorǵaǵym keledi, emhanadan medısına qyzmetkerleri shaqyryp, alǵashqylardyń biri bolyp Pfizer ekpesin alǵanyma óte qýanyshtymyn», deıdi Veronıka.
