Pikir • 06 Jeltoqsan, 2021

«Ýaqytsha otbasy» jaqsy-aý, biraq...

1396 ret kórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev byltyrǵy «Jańa jaǵ­daı­daǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» Jol­da­ýynda: «Balalarymyz qaı jerde tursa da, qandaı tilde oqysa da sapaly bilim alýy kerek», dep, el bolashaǵy – jas urpaq taǵdyryna janashyrlyqpen kóńil bóldi. Osy oraıda, ásirese, demografııalyq ahýaly máz emes óńirlerdiń shalǵaı túk­pir­lerinde ornalasqan, keleshegi kúńgirt shaǵyn aýyldardaǵy shákirtterge sapaly bilim berý máselesi oılandyrmaı qoı­maıdy.

Qazir elimizdegi 5194 aýyldyq mekteptiń 2787-si, ıaǵnı jartysynan astamy – shaǵyn jınaqty mektepter. Olardyń kópshiligi – Aqmola, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda. О́tken jyly 50 shaǵyn jınaqty mektep jabylypty. Bul sonshama kishkentaı aýyldyń balalary birinshi synyptan bastap, basqa eldi mekenderdegi mektepterge qatynap nemese ınternatta turyp oqıdy degen sóz. Munyń ózi teriskeıdiń alty aıǵa sozylatyn, aqyrǵan aıazdy qysynda oqýshylarǵa da, olardyń ata-analaryna da ońaıǵa soq­paıdy.

Osyndaı tyǵyryqtan shyǵar joldy Soltústik Qazaqstan oblysynyń bas­shylyǵy oılap taýyp, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qoldaýymen 2019 jyldan beri «Ýaqytsha otbasy» qanatqaqty jo­basyn iske asyrý ústinde. Onyń eldiń shetindegi, jeldiń ótindegi Qyzyljar óńi­rinde qolǵa alynýynyń óz qısyny bar. О́ıtkeni osy oblystaǵy tútini óshýge aı­nal­ǵan 229 aýyldyń árqaısysyndaǵy bala sany 5-ke de jetpegendikten, olardaǵy bas­taýysh mektepter jabylyp qalǵan. Al ózge aýyldyq eldi mekenderdegi bilim berý uıymdarynyń 78 paıyzy shaǵyn jınaqty mektepter bolyp otyr.

Soltústik Qazaqstan oblystyq Bilim berý basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, Aıyrtaý, Maǵjan Jumabaev, Mamlıýt aýdandarynda engizilgen «Ýaqytsha otbasy» jobasy boıynsha alǵashqy jyly orta mektepteri bar bolǵanymen, ınternaty joq aýyldyq eldi mekenderdegi 54 otbasyna 61 oqýshy bekitilgen. Ýaqytsha ata-ana mindetin óz erikterimen moıyndaryna alǵan azamattarǵa jergilikti bıýdjetten aıyna 45 myń teńge jalaqy tólenedi. Oǵan qosa, ár balanyń kútimine qosymsha 7 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde (2019 jyly – 17675 teńge, bıyl – 20419 teńge) qarjy bólinedi. Osy oraıda balalardy qabyldap alýǵa nıet bildirgen otbasylardyń turǵyn úı-turmystyq jaǵdaılaryn arnaıy qurylǵan komıssııa aldyn ala tekseretinin aıtqan jón. Sondaı-aq úmitker otbasy músheleriniń densaýlyǵy, sottylyǵynyń joqtyǵy, ýaqytsha qabyldanatyn oqýshy úshin qajetti qural-jabdyqtar ornatylǵan jeke bólmesi barlyǵy jóninde anyqtamalar tapsyrý talap etiledi. Tek sodan keıin oqýshylardyń naǵyz ata-analary men ýaqytsha ata-analary jáne jergilikti mektep arasynda bir jylǵa arnalǵan úshjaqty shart jasalady. Onyń oryndalý barysyn mektep ınspektorlary, aýdandyq bilim bóliminiń qyzmetkerleri jáne naǵyz ata-analardyń ózderi qadaǵalaıdy. Ýaqytsha otbasy ıe­leriniń arasynda mektep dırektorlary men muǵalimder, dárigerler, polısııanyń ýchaskelik ınspektorlary da bar eken. Ál­bette, bir bólmede 10-15 oqýshy turatyn, olar­dyń arasynda keıde álimjettikke jol beri­letin ınternattarǵa qaraǵanda, ýaqytsha otbasy ájeptáýir qolaıly.

«Ýaqytsha otbasy» jobasynyń alǵashqy nátıjeleri jaman emes. Kishkentaı aýyldardan kelip oqyp júrgen shákirtterdiń ártúrli sebeppen sabaqtarǵa qatyspaýy bir­sha­ma azaıǵan, úlgerimderi edáýir artqan. Mek­tep­ter janyndaǵy ınternattardy ustaýǵa jum­salatyn shyǵynmen salystyrǵanda, bul jobaǵa jergilikti bıýdjetten bólinetin qarjy da áldeqaıda az. Sondyqtan ony kelesi jyldan bastap basqa óńirlerge taratý uıǵarylyp otyr. Osyǵan uqsas joba biz kóz tigip otyrǵan «ozyq otyzdyq» elderi – AQSh, Kanada, Aýstralııada da júzege asyrylyp jatqan kórinedi.

Degenmen munyń ózi de amalsyzdyqtan týyndaǵan shara ekeni daýsyz. Qaı bala óz otbasy, týǵan áke-sheshesi barda «ýaqytsha ata-analardyń» qabaǵyna qarap, qysylyp-qymtyrylyp ómir súrgisi keledi deısiz. «О́z úıiń – óleń tósegińe» ne jetsin?! Sondyqtan da Úkimet aldaǵy ýaqytta «Ýaqytsha otbasy» áleýmettik jobasyn ózge óńirlerge taratyp qana qoımaı, saýsaqpen sanarlyqtaı ǵana úı qalǵan, keleshegi joq aýyldardyń áleýmettik turǵydan áljýaz otbasylaryn «Aýyl – el besigi» jobasy aıasyndaǵy tirek jáne seriktes aýyldyq eldi mekenderge kóshirý máselesin qarastyrǵany jón bolar.

 

Sońǵy jańalyqtar

Bar jaqsymyz – balalarǵa

Qazaqstan • Keshe

Adam quqyǵyn qorǵaýdaǵy jańa beles

Referendým-2022 • Keshe

Akademıktiń algorıtmi

Ǵylym • Keshe

Erdi syılar el qaıda?

Qoǵam • Keshe

Altyn qyz

Sport • Keshe

Talant pen talap

Ádebıet • Keshe

Tarıhı tanym taǵylymy

Tarıh • Keshe

Ádebı ómirdegi áıelder

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar