Sáken Abdolla: Azamattardyń quqyǵy men bostandyǵyn laıyqty qorǵaý – basty mindet

Ádil sot tóreliginiń salasyna bilimdi de quzyrly mamandardyń kelýi asa mańyzdy. Sonymen qatar olar adam taǵdyry úshin úlken jaýapkershilik júktelgenin sezinýi, azamattardyń quqyqtary men bostandyǵyna nuqsan keltirmeı, zańdy múddelerin esh ymyrasyz qorǵaýy qajet» degen edi. Mine, bul talaptardyń búginde oryndalýy qalaı? Shırek ǵasyr ýaqyttyń ishinde elimizdiń sot júıesinde oryn alǵan ózgerister men jańalyqtar Joǵarǵy sottyń sýdıasy, Sýdıalar odaǵynyń tóraǵasy Sáken Júsipahmetuly Abdollamen aradaǵy suhbattyń ón boıyna ózek bolyp órildi.

– Qurmetti Sáken Júsip­ahmetuly, 2021 jyldyń 19 jel­­toqsanynda «Qazaq­stan Sýdıalar odaǵy» res­pýb­lıkalyq qoǵamdyq birles­tigi­niń qurylǵanyna 25 jyl tolady. Sot júıesiniń qalyptasýy men damýynda Sýdıalar odaǵy­nyń alatyn orny men mindeti qandaı?

– Iá, sýdıalar qoǵamdas­ty­­­ǵynyń mereıli merekesiniń el Táýelsizdiginiń 30 jyldyq tor­qaly toıymen tuspa-tus ke­lýi­niń biz úshin mańyzy zor. 1991 jyldyń jeltoqsanynda qa­byldanǵan «Memlekettik tá­ýelsizdik týraly» Konstı­tý­sııa­­lyq zań memlekettik bılikti bólý prınsıpin engizip, sot jú­ıe­sine memlekettiń basty qun­dy­lyqtary – Konstıtýsııa negiz­derin, azamattardyń qu­qyq­ta­ry men bostandyqtaryn qor­ǵaý júk­teldi.

Ashyǵyn aıtar bolsaq, eli­mizdiń sot júıesiniń tamyry te­reńge tartqan baı tarıhy bar. Ol qazaq halqynyń tur­mysyndaǵy sot tóreliginiń qaıtalanbas úlgisi – bıler sotynan, áıgili «Jeti jarǵydan» bastaý alady. Biz Uly daladaǵy ata-babamyz ustanǵan sot tóreliginiń altyn ǵasy­ryn shyn máninde maqtan tutamyz. Bul tarıhı qujat sýdıalar­dyń qazirgi býyny úshin táýelsiz, parasatty jáne ádil sottyń jar­qyn úlgisi ispettes.

Táýelsizdik alǵannan keıin óz tarıhynyń jańa paraqta­ryn ashqan elimizdiń sot júıesiniń ­aldynda tyń reformalar júr­gizý, sot júıesiniń tıimdiligin art­tyrýǵa baǵyttalǵan naqty da tú­begeıli sharalardy júzege ­asy­rý talaby turǵan edi. Oǵan qoǵam men azamattardyń ara­syn­daǵy quqyqtyq qarym-qaty­nas­tardyń barǵan saıyn qanat ja­ıyp, keńeıe túsýi, álemdik trend­­terdiń paıda bola bastaýy sebep boldy. Mine, osyndaı ke­­zeń­de, ıaǵnı 25 jyl buryn, qo­ǵam­­dyq ózin ózi basqarý or­ga­­ny­nyń qurylýy sýdıalar qoǵam­­dastyǵyn bir maqsatqa ju­myl­dyra bildi. Munyń sol kezeń­degi eń durys ári mańyzdy qadam bol­­ǵanyn ýaqyttyń ózi dáleldep berdi.

Sýdıalar odaǵynyń uıym­das­tyrýymen ótken segiz sezde sot qurylymy men sot óndirisin yqshamdaý, zańnamalyq bazany jetildirý, quqyq qoldaný táji­rıbesinde birizdilikke qol jet­kizý, sýdıalardy irikteý jáne sý­dıalardyń mártebesin bekitý, olardyń kásibı biliktiligin art­ty­rý, minez-qulqynyń mo­ral­dy-etıkalyq normalaryn jaq­sartý, múddeleri men quqyq­ta­­ryn qorǵaý sııaqty ózekti máse­­le­ler kóterildi. Sottardy ma­­man­­dan­dyrý, sýdıalardyń júk­­te­­mesin azaıtý, prosesterdiń ja­rys­­pa­ly­lyǵyn qamtamasyz etý týra­ly da sóz boldy. Bir sóz­­ben aıt­qanda, sýdıalardyń sez­deri ót­kir taqyryptardy tal­qy­­laý­dyń ashyq alańyna aına­lyp, sot júıe­siniń ári qaraı damı túsýine naqty baǵyt-baǵdar siltedi. Sýdıalar odaǵynyń ne­giz­gi mindeti men róli de osy bolatyn.

Árıne, Sýdıalardyń I se­ziniń sot júıesindegi alar or­ny erekshe. О́ıtkeni munda quryl­taıshylyq qujattar, Jarǵy, fılıaldar men komıssııalar týraly erejeler, Sýdıa minez-qulqynyń etıkalyq kodeksi qabyldandy. 1999 jyly ótken Sýdıalardyń II sezi sottardyń materıaldyq-tehnıkalyq jaǵynan qamtama­syz etilýin Ádilet mınıstrligi­nen Joǵarǵy sottyń janyndaǵy Sottyq ákimshilendirý komı­te­ti­niń quzyryna berý týraly ma­ńyzdy máselelerdiń kóteri­lýimen erekshelendi. Bul sot jú­ıesiniń túbegeıli táýelsizdigin qamtamasyz etý úshin asa qa­jet bolatyn. Sottardy maman­dandyrýǵa, sýdıalardy taǵa­ıyndaýdyń ashyqtyǵyn qam­tamasyz etýge, «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń sot júıesi jáne sý­dıalardyń mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń qabyl­danýyna alǵashqy qadamdar jasaldy.

2001 jyly ótken Sýdıalar­dyń III sezinde alqabıler ıns­tıtýtyn, mamandandyrylǵan eko­nomıkalyq jáne ákimshilik sottardy, qylmystyq jazany yryqtandyrý men izgilendirý, ólim jazasyn oryndaýǵa moratorıı engizý bastamalary kó­terildi.

2005 jyly ótken Sýdıalar­dyń IV sezinen soń baqylaý organdaryn ońtaılandyrý, sot óndirisin yqshamdaý, sýdıalardy irikteý talaptaryn kúsheıtý, halyqaralyq standarttarǵa sáı­kes tutqynǵa alýǵa sottyń sanksııa berýin engizý sharalary qol­ǵa alyna bastady.

2009 jyly ótken Sýdıa­lar­dyń V seziniń delegattary tergeý áreketterine sottar tarapynan baqylaý júrgizýdi keńeı­tý, ıývenaldy sottardy qurý, me­dıasııa ınstıtýtyn damytý, elek­trondy tehnologııalarǵa kóshý máselelerin kóterdi.

2016 jyly ótken Sýdıalar­dyń VII sezinde sýdıalar mi­nez-qulyqtarynyń Bangalor prın­sıpterine negizdelgen Sý­dıalardyń jańa ádep kodeksi qa­byldandy. Mańyzdy usynys­tardyń bir parasy 2020 jyldyń qazan aıynda ótken Sýdıalardyń VIII sezinde talqylandy. Sońǵy jyldary sot tóreligin júzege asyrýdyń birqatar mańyzdy jobasyn júzege asyra otyryp, sot júıesiniń áleýetin nyǵaı­ta túsken «Sot júıesiniń 7 tasy» baǵdarlamasynyń negizinde oń­dy ózgeristerdiń oryn alǵany baı­qalady.

Sýdıalardyń ár seziniń sot reformasynyń kezekti kezeńine ótýge yqpal berip otyrǵanyn erekshe aıtyp ótkim keledi.

– Sezderde Sýdıalardyń ádep kodeksin qaıta qaraý qa­jettigi neden týyndady? Onyń qandaı da bir mindetti sı­paty bar ma jáne qandaı máse­lelerdi retteıdi?

– Sýdıalardyń sot tóreli­gin atqarýyna baılanysty qo­ǵam tarapynan qoıylatyn talap­tyń kún sanap óse túsýi olar­dyń kásibı mindetin atqarý bary­syndaǵy, kúndelikti turmystaǵy, otbasyndaǵy, qoǵamdaǵy mi­nez-qulyq tártibine joǵary su­ra­nysty qalyptastyrdy. О́ıt­keni sýdıa táýlik boıy sýdıa bolyp qala beredi, onyń ár basqan qadamy, árbir is-áreketi kópshiliktiń nazarynan tys qal­maq emes.

Sýdıalardyń I sezinde qa­byl­danǵan kodekste sýdıalar­dyń etıkalyq minez-qulqynyń belgili normalary men aspek­tileri qamtylmaı qalǵan 7 bap­tyń erejeleri ýaqyt óte kele es­kirip qaldy. Negizdelgen tyıymdar men shekteýlerdiń bolmaýy quqyq buzýǵa alyp keldi. Osy­ǵan oraı Sýdıalar odaǵy­nyń Or­talyq keńesi 2016 jyly ótken Sýdıalardyń VII sezi­niń delegattary qabyldaǵan jańa Ádep kodeksin jasap shyǵar­dy. Kodeks Eýropalyq keńes­tiń Venesıalyq komıssııanyń oń qorytyndysyna ıe boldy. Oǵan engizilgen erejeler tek etıkalyq normalarǵa ǵana emes, sondaı-aq sýdıalardyń tıisti mádenı deńgeıi men ónegesine qoıylar talaptarǵa qatysty boldy. Bul jerde áńgime sýdıanyń mártebesi, táýelsiz sot tóreli­gin júrgizetin joǵary mindeti men onyń kásibıligi men joǵary adamgershiliginiń arasyndaǵy balansty ustap turýyna baılanysty bolyp otyr. Minez-qulyqtyń etıkalyq standarttaryn buzǵan sýdıalarǵa eshqandaı aıaýshylyq pen jeńildikter bolmaýy tıis, deıturǵanmen olar­dyń quqyqtary negizsiz shektelmeýi de qajet.

Osyǵan baılanysty Memle­ket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda sýdıalar qoǵamdastyǵy men ha­lyqaralyq sarapshylardyń oı-pikirlerin, Sýdıalardyń VIII seziniń sheshimderin eskere otyryp, Ortalyq keńes kodekske túsinikteme jasap shyǵardy. Qujat Sýdıalardyń ádep kodek­siniń negizgi erejelerin Kon­s­tıtýsııany, respýblıka zańna­malaryn jáne sýdıalardyń mi­nez-qulqynyń etıkalyq standart­taryn retteýdiń halyqaralyq tájirıbesin negizge ala otyryp, bap-babymen egjeı-tegjeıli túsindiredi. Túsiniktemede sýdıa­lardyń minez-qulqyn baǵalaı­tyn etıkalyq normalar men ere­jelerge túsindirme beriledi. Sýdıalar odaǵy fılıaldary­nyń sheshimderi boıynsha túsken shaǵymdardy qaraý tájirıbesi­niń saraptamasy adam quqyǵy salasyndaǵy halyqaralyq-qu­qyqtyq aktiler men sheteldik sarap­shylardyń qazaqstandyq Sýdıalardyń ádep kodeksi týraly pikirin eskere kele, kodeks normalarynyń saqtalý nemese buzylý mysaldaryn biriktirýge múmkindik berdi.

Jalpy alǵanda, Túsinikteme sýdıalardyń tıisti minez-qulqyn jaqynyraq túsinýge baǵyttalǵan, sondaı-aq olarǵa jáne sýdıalar etıkasy jónindegi komıssııalarǵa týyndaǵan máselelerdi sheshýde kómekke keledi. Bul mádenı jáne adamı joǵary talaptarǵa saı bolýǵa, sondaı-aq Sýdıalardyń ádep kodeksiniń normalaryn paıdalanýdyń biregeı táji­rı­besin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.

– Degenmen buqaralyq aq­parat quraldarynda, áleý­mettik jelilerde sýdıalardyń jumysyna narazylyq bildi­rýshiler de kezdesip jatady. Mundaı faktilerge Sýdıalar odaǵy qalaı jaýap beredi?

– Barlyq oblystyq fılıal­darda sýdıalardyń ádebi jó­nin­degi komıssııalar jumys isteıdi. Olar – azamattardyń aryz-sha­ǵymdary muqııat tekseriletin alǵashqy saty. Bul máseleler sondaı-aq Sýdıalar odaǵynyń Ortalyq keńesi men Sottyq qa­zy­lar alqasynyń da nazarynda bolady. Osylaısha, sot júıesin­de sýdıalar qataryn bedeline nuq­san keltirgen tulǵalardan tazalaý boıynsha qatań sharalar qoldanylatyn satylar men quraldardyń aıqyn mehanızmi qurylǵan. Mundaı faktilerdiń kóp emestigin, alaıda olardyń bolyp turatynyn jáne tıisti baǵasyn alatyny týraly aıtyp ótken abzal. Bul oraıda sottaǵy qatesi men tártip buzýdyń ara-jigin anyqtap aıyra bilýdiń mańyzy zor.

Sonymen qatar Sýdıalar oda­ǵynyń jazalaýshy organ emes ekenin esten shyǵarmaǵan jón. Biz sýdıalar korpýsynyń kási­bı abyroıyn kózdiń qarashyǵyn­daı saqtaýyn, otandyq sot tó­religiniń eń úzdik dástúrlerin saq­taýyn jáne kóbeıte berýin qoldaımyz. Biraq bul jerde sot tóreliginiń tóńireginde daý-janjal týdyrýǵa nıetti adamdardyń jaǵymsyz is-áreketterin aıtpaı ketýge bolmaıdy. Ashyq ári qol­jetimdi bolýǵa tyrysqan sot­tar sot prosesiniń keıbir qa­ty­sýshylarynyń negizsiz syn pi­kir­leriniń, istiń qorytyndysyn ózde­rine qolaıly etip kórsetý maqsatynda burmalaý arqyly qoǵamda rezonans týǵyzý, qoǵam­dyq pikirdi óz maqsattaryna paı­dalaný arqyly sýdıaǵa psı­hologııalyq qysym jasaý áre­ket­teriniń aldynda álsiz bolyp qalady. Mundaı jaǵdaıda táýelsiz sot tóreligin júrgizýge qater tónip, sýdıanyń ar-namysy men iskerlik bedelin qorǵaý, tulǵalardy mundaı is-áreketteri úshin quqyqtyq jaýapkershilikke tartý qajet bolady. Sýdıalar oda­ǵy sýdıanyń táýelsizdigin osyn­daı qosarlanǵan standarttardan, kásibı mindetin atqarý­ǵa teris áser etetin jaǵymsyz jaǵ­daılardy qoldan jasaýdan qorǵaýdyń tıimdi tetikterin qurý týraly máseleni kóterip keledi.

Biz obektıvti, ádil syndy jáne naqty usynystardy qol­daı­myz. Aqparat alańynda bar­lyǵy quqyqtyq shekten aspaýy, damyǵan elderdegi sııaqty ádepten ozbaı, sýdıalarǵa jappaı jala jabý men sot bıliginiń bedeline nuqsan keltirýge jol berilmeýi tıis. Sol sebepti qo­ǵamda quqyqtyq mádenıetti kó­terý boıynsha san qyrly jumys júrgizilýi tıis. Osyǵan oraı Sýdıalar odaǵy fılıaldarynda advokattar men quqyqtyq qo­ǵamdastyqtyń, jýrnalıster men blogerlerdiń arasynda ashyq áńgime júrgizip, talqylaý jáne pikir almasý maqsatynda pikirtalas klýbyn ashý týraly usynysymyzdy bildirdik. Bul baǵytta atqarylǵan birqatar sha­ra óz jemisin berýde. Sýdıalar­dyń qabyldaǵan sheshimderdi uǵynyqty da qarapaıym til­men túsindirip, jazyp berýi engi­zildi. Sýdıalardy qyzmetke qa­byl­daýdaǵy irikteý prosesi úmit­kerdi psıhologııalyq, po­lı­grafologııalyq kúrdeli tes­ti­leýden ótkizý arqyly qatań­datylyp, barynsha ashyq bola tústi.

– Azamattardyń quqyq­ta­ryn qorǵaý maqsatynda sońǵy ýaqytta qabyldanǵan qandaı sharalardy atap óte alasyz?

– 2021 jyldyń 1 shildesi­nen bastap Qazaqstanda tuń­ǵysh ret ákimshilik ádilet quryl­dy, Ákimshilik rásimdik-prosestik kodeks kúshine endi, sýdıalyq korpýsy qatań iriktelip, tyń­ǵy­lyqty daıarlyqtan ótken 21 jańa mamandandyrylǵan ákim­shilik sot jumysqa kiristi. Ákimshilik sottardy engizýge daıar­lyq jumystary uzaq jyldar boıy júrgizilip keldi, sheteldik táji­rıbeler muqııat zerdelendi. Konferensııalar, osy saladaǵy tanymal sheteldik mamandarmen iskerlik kezdesýler ótkizildi.

Ákimshilik sottardyń jańa­lyǵy men ereksheligi mynada – jaýapker memleketke qarsy shyǵa otyryp, ózin dármensiz sezinbeýi tıis. Ákimshilik sottar azamatqa óz quqyqtaryn be­­kitilgen ashyq ta anyq mehanızmder arqyly múmkindi­gin­she tez ári tıimdi qol jetkizý­ge kómektesedi. Ákim­shi­lik sot­tar­dyń ıdeıasy men maq­saty – memleket pen onyń laýazym­dy tulǵalary adamdardyń ózi­men sottasýyna sebep bolar jaǵ­daılardy barynsha azaıtý. Bul – halyqtyń bılik ınstı­týttaryna seniminiń kepili jáne quqyqtyq memlekette bolmaýy tıis daýlardan sot júıesiniń demalýyna áser etýshi quraly re­tindegi eń jaqsy strategııa. Jańa sot­tardyń alǵashqy nátıjeleri kó­ńil qýantarlyq.

Budan bólek VIII sezde sý­dıaǵa tıisti aýmaqtaǵy mem­le­kettik organdardyń múd­deli laýa­zymdy tulǵalary tara­py­nan qysym jasaýyn bol­dyr­maý, óńirlerdegi sot­tar­dyń sýdıa­laryn birdeı júkte­memen qam­tamasyz etý úshin «eksaý­maqtyq sottylyq» qaǵıdasyn engizý má­selesi kóterilgen bolatyn.

Prosessýaldy zańnamadaǵy bul ózgeristerdiń Joǵarǵy sot pen Sýdıalar odaǵynyń bastamasymen Sýdıalar odaǵy Ortalyq keńesiniń 2021-2024 jyldarǵa arnalǵan keshendi jumys jos­paryna engizilýi Sýdıalardyń VIII sezinde qoıylǵan mindetter aıasynda júzege asqanyn atap aıtqanymyz jón. Bular – elektrondy tehnologııanyń damýyna, sotta qaraýdy talap etpeıtin (sotqa shaǵyný quqyǵymen) mate­rıaldardyń jekelegen sanattaryn qaraýda robottandyrýdy qoldanýǵa, sot prosesin «debıýrokratııalandyrý», «amicus curiae» – sotqa deıingi hattama ınstıtýtyn engizýge, daýsyz talap-aryzdar sanyn azaıtý úshin sotqa deıin júgingen daý­lardyń sanaty men jazbasha óndirisin damytýǵa qatysty ózgerister. Mindetterdiń ishindegi «evokasııaǵa» (apellıasııalyq ınstansııanyń isti alǵashqy ınstansııaǵa qaıtarmaı, tıis­ti sheshim qabyldaýy) kezeń-kezeńimen kóshý isti qaraýdyń mer­zimin qysqartyp, sot aktileriniń oryndalýyn tezdetedi.

О́zińiz biletindeı, qylmystyq prosess – adam quqyǵyn qorǵaý boıynsha eń bir janǵa batatyn sanattyń túri sanalady. Osyǵan baılanysty aqtaý úkimin qaıta qaraý sebepteriniń shekti jáne tolyq tizimin jasaýǵa bolady. Bul qylmystyq ister boıynsha sotqa deıingi óndiristiń sapasyn arttyrady, kinásizdik prezýmpsııasy prınsıpin saqtaýdy qamtamasyz etedi. Aıyptaý aktisi men qorǵaý aktisin qylmystyq istiń basqa materıaldaryn jal­ǵamaı-aq sotqa joldaýdyń jańa prosessýaldyq tártibi jáne bas­­ty sot talqylaýy men sot ter­­geýiniń jańa prosessýaldyq tár­tibi qylmystyq isterdiń sot tal­qylaýy men sot ter­geýi­niń sapasyn arttyra otyryp, taraptardyń shynaıy ja­rys­palylyǵyn qamtamasyz etedi, azamattardy zańsyz sottaý fak­tilerin azaıtady.

Zańnamalyq aktilerge jáne qol­danystaǵy sot tárti­bine óz­gerister engizý týraly bas­ta­ma kótere otyryp, Sýdıa­lar oda­­ǵy olardyń qolda bar ále­ýet­ke, sot júıesinde jı­naq­tal­ǵan tájirıbege, sýdıa­lar­dyń kásibıligine jáne jaýap­ker­shi­ligine qosa adamnyń quqyǵy men bostandyǵyn, qoǵamnyń jáne memlekettiń múddelerin tıimdi qorǵaýǵa yqpal etetinine senimdi.

– Sýdıalar odaǵyna Ha­lyq­aralyq sýdıalar qaýym­dastyǵymen birigý ne beredi?

– Bıyl Sýdıalar odaǵynyń Halyqaralyq sýdıalar qaýym­dastyǵynyń (HSQ) tolyq múshesi bolyp kirgenine 10 jyl tolady. Biz Azııa, Soltústik Amerıka jáne Tynyq muhıt elderiniń Tynyqmuhıttyq О́ńirlik tobyna kiremiz. Onyń aldynda standarttar, krıterııler jáne ındıkatorlar júıesiniń sáıkestigi kesiminde úlken daıyndyq ju­mystary júrgizildi. О́zińiz bile­tindeı, bizge 2019 jyldyń qyr­kúıek aıynda HSQ-nyń 62-oty­rysyn ótkizý senip tapsy­ryldy. Tuńǵysh ret Nur-Sul­tan qalasynda álemdegi eń iri sýdıalar qaýymdastyǵyna (HSQ, 1957 jyldan beri jumys isteıdi) jáne júzden astam eldi biriktiretin sot ákimshilendirý qaýymdastyǵyna (HSÁQ) qaras­ty dúnıe júziniń 100-den astam elinen kelgen 500 delegat bas qosty. Bedeldi halyqaralyq forým Eýropa men Azııadan kelgen belgili sarapshylarmen sot tóreliginiń aǵymdaǵy jaǵdaıy men bolashaǵyn talqylaýǵa taptyrmas múmkindik syılaǵan tarıhı oqıǵa boldy.

HSQ men basqa da halyq­aralyq uıymdardyń jumysyna qatysý Sýdıalar odaǵyna álem­dik sot júıesindegi ǵalamdyq re­formalaýdyń tynysyn sezinýge, sot tóreligi salasyndaǵy zamanaýı aǵymdardy talqylaýǵa, biz­diń úzdik tájirıbe men halyq­aralyq standarttardy engizýge qushtarlyǵymyzdy kórsetýge múm­kindik beredi. Biz úshin mun­daı ózara is-áreket jasaý bet-beınemizdi kórsetýdiń mańyzdy bóligi, bizdiń sot júıesiniń je­tis­tikterimen bólisý úshin zor múm­kindik bolyp tabylady.

HSQ-ǵa kirý – Qazaqstan sot júıesiniń joǵary deńgeıi men áleýetiniń obektıvti baǵasy. Muny sheteldik sýdıalar qa­ýym­dastyǵynyń, quqyqtyq qoǵam­dastyqtyń, dıplomatııalyq kor­pýstyń barlyq ókilderi de atap aıtty. Onyń ishinde sý­dıa­lar qoǵamdastyǵynyń qoǵam­dyq organynyń da eńbegi bar eke­nine óte qýanyshtymyz. Mereı­toıymyzdyń 25 jyldyq bıiginen kóz salǵanda, ózimizdiń jaýapty mıssııamyzdy anyq sezinemiz. Halyqtyń sot júıesine degen qurmeti men senimine jetý jolynda atqarar is áli de kóp.

Osy suhbatty paıdalana otyryp, barsha qazaqstandyqtardy egemendi elimizdiń Táýelsizdiginiń 30 jyldyq mereıtoıymen qut­tyqtaımyn!

– Áńgimeńizge rahmet.