Elimiz táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda memlekettiń strategııalyq maqsattaryn júzege asyrý jáne ekonomıkany jańasha qurý jaǵdaıynda el basqarý isine qabiletti memlekettik apparatqa óte muqtaj boldy. Osy rette Memleket basshysynyń otandyq menedjerler elıtasyn qalyptastyrý jáne joǵary kásibı kadrlardy daıarlaý ıdeıasy eldiń táýelsizdigin nyǵaıtý baǵytynda strategııalyq sıpat aldy.
Elimizdiń 30 jyldyq damý kezeńiniń mańyzdy jetistikteriniń biri – irgesi 1994 jyly qalanǵan UJMBM qalyptastyrý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Qaýlysyna (1994 jylǵy 29 tamyzdaǵy №1845) sáıkes memlekettik qyzmetkerlerdi daıarlaý júıesiniń qurylýy. Saıası kadrlardy daıarlaýdyń birinshi ulttyq modeli bolǵan menedjerlerdiń jańa ortasyn qalyptastyrý úshin UJMBM biregeı jobasynyń qajettiligi jáne iske qosylýy táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasý tańynda Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy N.Nazarbaevtyń ınnovasııalyq oılaýy men kóregendiliginiń jarqyn aıǵaǵy boldy.
UJMBM oqý ordasy bolǵan ýaqytta 1994-1998 jyldary kezeńinde memlekettik basqarý isiniń jańa formasııadaǵy 83 menedjeri daıarlandy. Birinshi tyńdaýshylardy qabyldaý 1995 jyly júzege asyryldy. Memlekettik jáne jergilikti basqarý salasynda otandyq mamandardyń birinshi túlekterin oqytyp shyǵarǵanyna bıyl 25 jyl bolypty. Búgingi tańda mekteptiń túlekteri bıliktiń ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdarynda, ulttyq kompanııalarda, halyqaralyq ortalyqtarda jáne kásipkerlik qurylymdarda eńbek etip jatyr.
Mekteptiń birinshi dırektory bolyp 1994 jyly N.Dánenov taǵaıyndaldy. Bastapqy kezeńde mektep basshylyǵynyń aldyna qysqa merzimde kadr saıasatyn qalyptastyrý jáne materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn qurý boıynsha máseleler qoıyldy. Mektepti burynǵy Almaty joǵarǵy partııa mektebiniń, búgingi Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýtynyń ǵımaratyna ornalastyrdy. Birte-birte oqytýshylyq qyzmet atqaratyn ujymy qalyptasa bastady, mekteptiń qyzmetin retteıtin normatıvtik quqyqtyq aktiler ázirlendi.
Oqý-ádistemelik bazasyn qurý, alǵashqy tyńdaýshylardy qabyldaýǵa ázirlik jasaý aldyn ala daıyndyq jumystaryn qajet etti. Bul kólemdi jumystardy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 1995 jylǵy sáýirdegi ókimi boıynsha dırektor bolyp taǵaıyndalǵan Haıyrjan Taqýov jalǵastyrdy.
Mekteptiń qurylymy men qyzmeti halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp qalyptastyryldy. UJMBM qurý úshin úlgi retinde qazirgi ýaqytta nátıjeli qyzmetin atqaryp jatqan jáne Fransııa úshin ǵana emes, búkil álem úshin de basqarýshy elıtany daıarlaıtyn Sharl de Golle atyndaǵy Fransýz Ulttyq ákimshilik mektebiniń modeli tańdap alyndy. Tıesili uıymdastyrý-ádistemelik jáne kadrlyq kómek kórsetý úshin Fransııadan keńesshiler shaqyryldy. 1995 jyldan 1997 jyldarǵa deıingi kezeńde Krıstıan Vıssantı atqarǵan mekteptiń basqarýshy dırektory laýazymy engizildi.
UJMBM oqý orny bolǵan kezeńde, «Abaı», «Jambyl» jáne «Áýezov» kýrstaryna 3 jınalymǵa uıymdastyrylǵan tyńdaýshylardy qabyldaý júzege asyryldy. Mekteptiń erekshe mártebesi eń aldymen Prezıdent Ákimshiligi tarapynan tikeleı úılestirilýi, erekshelenýi jáne oqý baǵdarlamalarynyń jańashyl bolýy, oqytýshylardy da, tyńdaýshylardy da tańdaǵan kezde aldyńǵy qatarly halyqaralyq ádistemelerdiń qoldanylýy arqyly sharttalǵan boldy. Tyńdaýshylar kontıngenti memlekettik organdardyń usynymdary jáne qabyldaý emtıhandaryn tapsyrý nátıjeleri eskerile otyryp konkýrstyq negizde tańdap alyndy. UJMBM túlekteriniń – «Abaı» mektep bitirýshileriniń birinshi dıplomdary S.Qaparovqa, J.Ábdildınaǵa, Q.Kelimbetovke, A.Perýashevqa, F.Qýanǵanovqa, Á.Kómekbaevqa, M.Musataevqa, A.Naýryzbaevqa, B.Nurmuhamedovke, A.Salǵarınge, B.Baspaqovqa, B.Isaevqa, E.Sársekeevke, I.Stennıkovaǵa jáne basqalarǵa tapsyryldy.
Ekinshi «Jambyl» mektep bitirýshi túlekteri bolyp 1997 jyly T.Batpenov, A.Asatova, A.Muhamedıuly, B.Dembaev, D.Qaletaev, Q.Áıtekenov, B.Qaneshev, M.Muhanov, B.Esekına, M.Ábsattarov, M.Qusaıynov, M.Mahmutova, O.Nurbaev, B.Amanbaev, E.О́mirbaev, G.Baenova, Q.Júsipov, A.Týqaev, M.Shlymov, N.Galıhın, T.Shatohına jáne basqalar oqý bitirdi.
Úshinshi «Áýezov» mektep bitirýshi túlekteri bolyp 1998 jyly K.Ahmetova, Á.Isekeshev, M.Qajyken, Sh.Qazybaeva, Á.Jumaev, T.Ysqaqov, G.Isakova, E.Qunanbaev, Q.Súgir jáne basqalar oqý bitirdi.
1997 jyly «Qazaqstan – 2030» uzaqmerzimdi strategııasynyń negizgi baǵyttarynyń biri kásibı Úkimet qalyptastyrý boldy. Memlekettik qyzmetti reformalaý maqsatynda biliktilikti arttyrýdy da, qaıta daıarlaýdy da qosyp eskeretin memlekettik qyzmetshilerdi oqytýdyń birtutas júıesin qurý boıynsha másele qoıyldy. Osyǵan baılanysty Prezıdenttiń 1998 jylǵy 18 qyrkúıektegi №4075 Jarlyǵymen Prezıdent janyndaǵy Ulttyq joǵary memlekettik basqarý mektebi Úkimet janyndaǵy Memlekettik qyzmetkerlerdiń qaıta daıarlaý jáne biliktilikti arttyrý ınstıtýtymen biriktirý jolymen Prezıdent janyndaǵy Memlekettik qyzmet akademııasyna túrlendirildi. Qazir bul oqý orny Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy dep atalady.
Osylaısha UJMBM oqý ordasy táýelsiz Qazaqstannyń tarıhyna menedjerlik elıtany daıarlaýdyń birinshi mektebi bolyp endi jáne memlekettik basqarý júıesi úshin kadrlar daıarlaý isinde ulttyq júıeniń negizin saldy. Qazirgi ýaqytta UJMBM-niń kóptegen túlegi bıliktiń ortalyq jáne jergilikti organdarynyń, ulttyq kompanııalardyń, ǵylym salasy jáne bilim berý mekemeleriniń, bıznes-qurylymdardyń, úkimettik emes uıymdardyń basqarýshylary men jaýapty qyzmetkerleri bolyp jumys isteıdi.
Búgin osy mekteptiń alǵashqy túlekteriniń memlekettik qyzmet salasynda eńbek etip jatqanyna da shırek ǵasyr ótipti. Búginde olardyń resmı túrde tirkelgen «Prezıdent janyndaǵy Ulttyq joǵary memlekettik basqarý mektebin bitirýshiler assosıasııasy» qoǵamdyq birlestigi bar. Qoǵamdyq negizde jumys atqaratyn bul assosıasııanyń negizgi maqsaty – Memleket basshysy belgilep bergen basym baǵyttardy júzege asyrýda óz isine berilgen jáne halyq ıgiligine qorǵan bolýǵa qabiletti memlekettik qyzmetshilerdiń tıimdi jáne zamanaýı ókilderiniń ósip jetilýine yqpal jasaý; memlekettik qyzmetshilerdiń kásibı deńgeıin kóterýge qatysty usynystar berý; memlekettik qyzmet úderisterinde kásibı bilimniń jáne ǵylymı zertteýlerdiń bedelin kúsheıtý.
Bul qoǵamdyq birlestik osy ýaqytqa deıin UJMBM tarıhynyń mereıli kezeńderinde Memlekettik basqarý akademııasymen, Nur Otan partııasymen, Fransııa elshiligimen, Memlekettik qyzmettiń óńirlik habymen, elorda ákimdigimen birlesip, sondaı-aq basqa da memlekettik qyzmetkerlerdiń jáne Akademııa tyńdaýshylarynyń qatysýymen keńeıtilgen halyqaralyq jáne respýblıkalyq deńgeıdegi forýmdar men konferensııalardy, basqa da kezdesýlerdi jıi ótkizip turady. Onda talqylanǵan taqyryptar men máselelerdiń qorytyndylary boıynsha ár saladaǵy memlekettik organdarǵa ózderiniń usynystaryn jiberip, damý-jetildirý jónindegi ustanymdarymen, tájirıbelerimen, oı-pikirlerimen bólisýdi júzege asyrady. Budan basqa mektep tyńdaýshylarynyń ózara birlesip mádenı, sporttyq, otbasylyq sharalarda beıresmı kezdesýler ótkizýleri de olardyń bir bilim uıasynan túlep ushyp yntymaǵy jarasqan dostyq qarym-qatynastarynyń kórinisi dep aıtýǵa bolady.
Mektep dırektory H.Taqýov tyńdaýshylardyń árqaısysyna biregeı tulǵa, el basqarýdyń bolashaq bilikti mamany retinde qaraıtyn. Oqý baǵdarlamalary boıynsha tyńdaýshylardyń kásibı talǵamyna qaraı, tól mamandyǵy men tórde otyryp jumys atqaratyn salasynyń erekshelikterine qaraı jáne bolashaqta eńbek etetin yqtımal jumys orynyna qaraı olarmen jeke bilim berý josparyn qurýǵa umtylatyn. Tyńdaýshylardyń bilim meńgerý deńgeıin baǵalaıtyn jobalyq zertteýleri men dıplomdyq jumystarynyń taqyryby men mazmunyn árkimniń eńbek etip júrgen óz salasyndaǵy problemalardy sheshý joldaryna baǵyttaıtyn. Osylaısha memlekettik organdar men mekemelerdiń qyzmetimen bite qaınasqan mekteptiń oqý baǵdarlamalary óz jemisin berdi. Ásirese, mektep túlekteri «Qazaqstan – 2030» Strategııasynyń jobasyn daıyndap, qoldanysqa engizýde de, odan keıin onyń negizgi baǵyttary men basymdyqtaryn júzege asyrýda da úlken belsendilik pen biliktilik tanytty.
Mektep qabyrǵasynda bilim bergen ustazdarymyz Halıfa Altaı, Naǵashybaı Sháıkenov, Oralbaı Ábdikárimov, Marat Tájın, Vıtalıı Shopın, Igor Rogov, Jolymbet Baıshev, Mırbolat Jaqypov, Bolat Jámishev, Jaqsybek Qulekeev, Altaı Tileýberdın, Núrılá Shahanova, Ámiret Qonysbaev jáne basqa da shetelden arnaıy shaqyrylǵan oqytýshy mamandar bul mektepti bitirýshilerdiń ózin tutas jańa elıta dep qaraıtyn.
Sonymen qatar mekteptiń oqý prosesteri sheńberinde Úkimet otyrysynyń, memlekettik organdardyń, qoǵamdyq birlestikter men úkimettik emes uıymdardyń alqaly otyrystarynyń modelderin jobalaıtyn (qaıtalaıtyn), olardyń jumystaryna qatysýshy laýazymdy adamdardyń rólderi aldyn ala ózara úlestirilgen baıandamashylary men sóz sóıleýshilerin iskerlik oıyn túrinde oqýshylardyń ózderi somdaıtyn, qoǵam men memlekettik basqarýdyń ár alýan problemaly taqyryptaryna arnalǵan halyqaralyq nemese respýblıkalyq deńgeıdegi kishigirim forýmdar men konferensııalar ótkiziletin. Taqyryptar men problemalardy talqylaýdyń nátıjesinde tujyrymdar men qorytyndylar jasalyp, ótkiziletin is-sharanyń nemese alqaly organ keńesiniń atynan usynystardyń, usynymdardyń, qararlardyń jobalary daıyndalatyn.
Bıyl da qarasha aıynda UJMBM túlekteriniń assosıasııasy Memlekettik basqarý akademııasymen jáne Memlekettik qyzmet salasynyń Astana habymen birlesip Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna arnalǵan «Táýelsiz Qazaqstannyń memlekettik qyzmetin kásibılendirý: saıasat, praktıka jáne syn-qaterler» halyqaralyq konferensııasyn ótkizdi. Taǵy da tyń ıdeıalar aıtylyp, usynystar qabyldandy.
Táýelsiz elimizdiń tuǵyry búginde nyǵaıdy, endi ornyqty damýdyń izimen eńsesi bıik elderdiń qataryna qosylýǵa qaýqarly ekenimizdi dáleldeıtin kezeń ótip jatyr. Bul jaýapty kezeńde de elge qyzmet etip júrgen UJMBM támamdaǵan kásibı mamandardyń ıyǵyna túsetin salmaq eselene túsetini anyq.
Mútalap ÁBSATTAROV,
UJMBM «Jambyl» jylynyń túlegi, Prezıdent Ákimshiliginiń Oryndalýdy baqylaý sektorynyń meńgerýshisi
