Qazaqstan • 26 Qańtar, 2022

Basty maqsat – konstıtýsııalyq quqyqtardy saqtaý

40 ret kórsetildi

Bas prokýratýra men IIM-niń laýazymdy ókilderi qańtar oqıǵasy kezinde jasalǵan qylmystar jáne olardy tergeý barysy týraly resmı málimdeme jasady. Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhaty barysynda jappaı tártipsizdik pen lańkestik oqıǵalardan keıin ustalǵan azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaý jáne tirkelgen qylmystardyń mán-jaılaryn anyqtaý jumystary jaıly maǵlumat berildi.

Kollajdy jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»

Qazirgi tańda qańtar oqıǵasyna qatysty qylmystyq isterdi ishki ister, ulttyq qaýipsizdik, ekonomıkalyq tergeý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet organdary tergeýde. Al «Qasiretti qańtar» kezinde jasalǵan qylmystardyń 70 paıyzyna jýyǵy saýda oryndarynda jasalǵan urlyq týraly ister. Máselen, sol kúnderi 7 ańshylyq dúkenge shabýyl jasalyp, 1 564 azamattyq qarý urlanǵan. Bul jaıynda brıfıngte IIM Tergeý departamentiniń basshysy Sanjar Ádilov málimdedi.

Tirkelgen qylmystardyń basym bóligi, naqtyraq aıtsaq, 1 356 is jappaı tártipsizdikten bastalǵan haos kezinde Almatydaǵy saýda oryndarynda jasalǵan urlyqqa qatysty. «Budan bólek, 127 qylmystyq is atys qarýy men oq-dárilerdi zańsyz saqtaý faktileri, taǵy 30 is olardy urlaý deregi bo­ıynsha tergelýde. Sonymen qatar 63 qylmystyq is múlikti qasaqana búldirý jáne joıý, 12 – avtokólikti aıdap ketý, 24 – qaraqshylyq jáne tonaý, 23 – quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerlerine kúsh qoldaný jáne olardyń ómirine qol suǵý faktileri boıynsha tirkeldi. Urlyq pen tonaý jasaǵany úshin 274 adam ýaqytsha ustaý abaqtysyna qamaldy», dep málimdedi S.Ádilov. Spıker sondaı-aq ustalǵandardyń kinási urlanǵan taýarlar men qarý túrindegi alynǵan zattaı dáleldemeler, sonymen qatar beınebaqylaý kameralarynyń jazbalary, áleýmettik jelilerdegi rolıkter, kúdiktilerdiń ózderiniń uıaly telefondarynan tabylǵan derektermen dáleldenetinin de atap ótti.

Naqty mysal retinde IIM ókili 19 qańtarda Almaty qalasynda ustalǵan 18 jastaǵy jigittiń dálelderin keltirdi. Onyń aıtýynsha, kúdiktiniń uıaly telefonynan azyq-túlik dúkenderiniń birinde jasaǵan urlyq beınejazba retinde saqtalǵan. «Ol urlanǵan zattar aıasynda jasalǵan «selfıge» túsip, eń soraqysy kóshede bir polısııa qyzmetkerin top bolyp qatygezdikpen uryp-soǵýǵa qatysqan. Osynyń barlyǵyn kúdikti telefonyna ózi túsirip otyrǵan. Qazirgi tańda ol ýaqytsha ustaý abaqtysyna qamaýǵa alyndy. Mundaı faktiler óte kóp», deıdi Tergeý departamentiniń basshysy.

Ol sondaı-aq jappaı tártipsizdik kezinde Almaty, Taldyqorǵan, Taraz, Shymkent, Qyzylorda, О́skemen Aqtóbe, Atyraý jáne Semeı qalalarynda 1 466 úı-jaıǵa shabýyl jasalǵanyn da aıtty. Bassyzdyq kezinde 71 memlekettik mekemege zııan keltirilse, onyń 12-si ákimshilik, al 27-si polısııa ǵımaraty.

«Qańtardaǵy qantógis kezinde eń kóp zardap shekken bıznes obektilerdiń sany – 1 395. Bul ǵımarattar zaqym keltirýden bólek, tolyq tonalǵan. Odan ózge 700-den astam kólik zaqymdalyp, jaramsyz bolyp qalǵan. Onyń 500-den astamy polısııa, Qorǵanys jáne Tótenshe jaǵdaı mınıstrlikteriniń, jedel járdem jáne ózge de qyzmettik kólikteri. Kúl-talqany shyqqan kólik­ter­diń 116-sy qarapaıym turǵyn­dar­diki», deıdi spıker.

Qazirgi ýaqytta óndiristegi qylmys­tyq ister boıynsha zalaldyń aldyn ala jalpy somasy 87 mlrd teńgeden asqanyn aıtqan S.Ádilov bul sannyń zardap shekkenderdiń aryzdanýy barysynda ósip otyratynyn da jetkizdi. «Memleket basshysy lańkestik aktilerdiń sebep­terin jáne uıymdastyrýshylaryn anyq­taý boıynsha tergeýdi Bas proký­ratý­raǵa tapsyrdy. Osyǵan baılanys­ty, atalǵan sanattaǵy jáne onymen baılanysty barlyq qylmystyq ister arnaıy prokýrorlar basshylyq etetin vedomstvoaralyq jedel-tergeý toptary­nyń óndirisine berildi», dedi IIM ókili.

Brıfıngte Bas prokýratýranyń 1-qyzmet bastyǵynyń orynbasary Eldos Qılymjanov Prezıdenttiń aýyrlatatyn mán-jaılar bolmaǵan kezde jazany jeńildetý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý barysynda júrgizilip jatqan jumystarǵa keńinen toqtaldy. Onyń málimdeýinshe, búginde sottar qańtar oqıǵalaryna baılanysty 9 257 ákimshilik isti qaraǵan bolsa, onyń jartysyna jýyǵy, ıaǵnı 4 584-inde eshqandaı jaza qoldanbaı, tek eskertý jasalǵan.

Bas prokýratýranyń málimdeýinshe, qazirgi ýaqytta prokýrorlardyń ótinishteri boıynsha 1 149 adam qamaýdan bosatylyp, 577 is boıynsha aıyppul tóleý eskertý jasaýǵa aýystyrylǵan. Al 393 ákimshilik is quramy bolmaýyna baı­lanysty tolyǵymen toqtatylǵanyn málim­degen E.Qılymjanov ákimshilik qamaýǵa alynǵan 3 314 adamnyń búginde kúni tek 63-i qamaýda ekenin erekshe atap ótti. Qazirgi tańda prokýrorlardyń ákim­shilik jazany jeńildetýge arnalǵan taǵy 13 ótinish haty sottarda qaralyp jatyr.

«Prokýratýra organdaryna tyıym salynǵan tergeý ádisterine jáne quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń tergeý barysynda azamattardyń quqyqtaryn buzý derekterine qatysty 109 shaǵym tústi. Bılikti jáne laýazymdyq ókilettikterdi asyra paıdalaný týraly 11 shaǵym bo­ıynsha sotqa deıingi tergep-tekserýler bastaldy, al qylmystyq qýdalaý organdary prokýratýranyń nusqaýymen 10 qylmystyq isti tirkedi. Qazirgi tańda 21 qylmystyq is óndiriste, onyń tek bireýin arnaıy prokýrorlar tergep jatsa, qalǵandaryn sybaılas jemqorlyq­qa qarsy qyzmetkerler tekserýde», dep málimdedi E.Qılymjanov. Búginde 43 aryz boıynsha tekserý jalǵasyp jatyr. Alaıda 22 shaǵym boıynsha eshqandaı dálel tabylmaǵan.

Halyq arasynda tirkelgen ólim fakti­­leriniń aq-qarasyn anyqtaý jumys­tarynyń da jalǵasyp jatqanyn aıtqan E.Qılymjanov: «Ár jaǵdaı boıynsha ólimniń sebepteri tolyq zerdelenýde. Prokýrorlar 3 derek boıynsha qyl­mystyq isti qaıta saralady», dedi.

«Sonymen qatar quqyq qorǵaý organdary qylmystyq isterdi tergeýmen qatar, urlanǵan qarýlardy izdeý jáne olardy alyp qoıý jumystaryn jal­ǵastyrýda. Bas prokýratýra zańsyz saq­talǵan qarýlardy, oq-dárilerdi, jaryl­ǵysh zattardy óz erikterimen tap­syrǵan adamdardyń qylmystyq jaýap­tylyqtan bosatylatynyna kepildik beredi», degen Bas prokýratýra qyzmetkeri sóziniń sońynda qańtar oqıǵalaryna qatys­qan azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtarynyń saqtalýyn qamtamasyz etý jáne qylmystyq isterdi obektıvti tergeý boıynsha sharalardyń jalǵa­satynyn aıtty.

Esterińizge sala keteıik, quqyq qor­ǵaý organdary qyzmetkerleriniń is-áre­ketterin baqylaý maqsatynda eli­­miz­diń barlyq óńirinde arnaıy mobıldi toptar qurylǵan. Al kezekshi pro­kýrorlardyń barlyq baılanys telefondary prokuror.gov.kz resmı saıtynda ornalastyrylǵan.

Sońǵy jańalyqtar

Almatynyń 199 turǵyny koronavırýs juqtyrǵan

Koronavırýs • Búgin, 16:43

Úkimette KQK-daǵy jaǵdaı talqylandy

Úkimet • Búgin, 14:40

Nur-Sultan «sary» aımaqqa ótýi múmkin

Koronavırýs • Búgin, 14:10

OPEK-tiń bas hatshysy kóz jumdy

Álem • Búgin, 13:59

6 shildege arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:43

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Búgin, 08:23

Aqjaınaq astana

Elorda • Búgin, 08:22

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Búgin, 08:20

Ult saýlyǵyn ulyqtaǵan megapolıs

Elorda • Búgin, 08:18

Baǵdaryń qalaı, bas qala?

Elorda • Búgin, 08:17

«Astana Operamen» dos bolaıyq

Teatr • Búgin, 08:15

Dımash pen Djekson

О́ner • Búgin, 08:10

Utqanymyz shamaly bolyp tur

Qoǵam • Búgin, 08:05

Irikteýdiń ekinshi kezeńine ótti

Sport • Búgin, 08:02

Egizder festıvali

Qoǵam • Búgin, 08:00

Elordanyń damý dańǵyly

Elorda • Keshe

Uqsas jańalyqtar